XIX

DISQUISITIO II.

de astronomia , ubi dc caelo , zona duode-cim signorum , septem astris , Luna , Sole ,et sideribus sermonem facit; inde ad gnomo-nicen pergens, analenmia, horologia tam so-laria , quam ex aqua describit. Libro deci-mo et postremo , exposita necessitate prae-parandi machinationes quotannis pro spe-ctatoribus ad publicos ludos celebrandos, di-cit , bene sibi visum fuisse de machinis per-tractare tam ob allatam causam, quam ut Ar-chitecturae corpus absolveret; et primum demachinis ad civilem usum, inde de aliis admilitiam spectantibus tractat : ad primamclassem referuntur machinae tractoriae dif-ferentis speciei vel ex duobus vel ex unotigno, Chcrsiphronis, Metagenis, et Paeoniirationes ad ducenda gravia onera , vectistheoria , rotae variae cum columbariis, mo-diolis, aut situlis ad hauriendam aquam, hy-dromyla , Archimedis cochlea , anthlia Cte-sibica , organum hydraulicum , et machinaad metiendum iter peractum ; in altera clas-se describuntur catapultae , scorpiones, ba-listae , turres ambulatoriae , arietes , testu-dines variae speciei, et res repugnatoriae.

SECTIO I Y

DE STILO VITRUVIANI OPERIS

Oportet in primis, ut ob oculos habeat Le-ctor in Vitruvio recolendo , quae modesteet ingenue ab ipso in Libro primo capiteprimo declarantur, ubi palam profitetur, senon uti summum Philosophum, nec Rheto-rem disertum , nec Grammaticum exquisitisartis rationibus exercitatum., sed uti Archi-tectum litteris imbutum nisum esse scribe-re , et iure; materies enim ornari per se ipsavetat. Nihilo tamen secius , si Vitruvii tex-tus ab Amanuensium sordibus, ac Editorumarbitriis vindicetur, adeo praesertim in Prae-fationibus floret, ut emunctae naris hominiAugusteam prorsus redoleat aetatem .

Nimis brevem in aedificiorum et machina-rum descriptionibus fuisse Vitruvium, ita ut

Interpretum mentem saepe torqueat, que-runtur aliqui. Attamen si compendiosus illedescribendi modus molestus nobis incom-modusque apparet, Vitruvii tamen culpaeid tribuere nullatenus licet. Cum enim illede rebus ageret, quae sub oculis erant eo-1 um omnium , ad quos loquebatur, quibus-que praecepta scribebat , verbosi liominisnotam suscepisset, si res prolixioribus ex-primere voluisset phrasibus . Profecto aedi-ficia, sive sacra, sive profana, sive publica,sive privata fusius describi, et machinas velciviles vel militares abundantius explicari ,quid umquam profuisset, cum ea omnia om-nibus adeo tunc nota essent, quantum easolent, quae ante oculos quotidie versantur?

Vitio vertunt alii, quod aliquando Vitru-vius in rerum naturalium principiis inve-stigandis , in processibus describendis , ineffectibus explicandis tamdiu moretur, utArchitecti officium oblitus Physices non Ar-chitecturae praecepta tradere videatur. Ete-nim ubi de aeris in humanum corpus actio-ne, de cohaerentia calcis cum arena et aqua,de Puteolani pulveris vi , de lapidum quali-tatibus , de variis lignorum usibus relate adprincipia constituentia , de vocis propagatio-ne , de visionis origine et effectibus , de di-verso climatum influxu in hominum corporaet actiones , de variis aquarum virtutibus,de motibus caelestibus , et de principio mo-tus in machinis disserit, ita fuse iuxta suitemporis doctrinas ea exponit, ut ex hocipso doctrinarum implexu Interpretes in iisdeclarandis maneat magna difficultas. Cete-rum in hisce rebus aliquid scientiarum qua-rumdam conditioni, aliquid eius temporisscholasticis dicendi mddis est concedendum;et si causam respiciamus , laudi non vitiotribuendum id erit Vitruvio , qui ea scien-tiarum principia , non omnibus certe nota ,tradere curavit, ut ex eorum notitia artis ar-chitectonicae cultores magis proficerent.

Vocabula gracca saepe adhibuisse Vitru-vium , non placet aliis . At animadvertant,Romanos a Graecis Architecturam didicisse,