LIBER PRIMUS

PRAEFATIO

Cum divina tua mens et numen Imperator Caesar 2 , imperio poti-retur orbis terrarum , invictaque virtute cunctis hostibus stratis, trium-pho victoriaque tua cives gloriarentur, et gentes omnes subactae tuumspectarent nutum , Populusque Romanus et Senatus , liberatus timore ,amplissimis tuis cogitationibus consiliisque gubernaretur 3 , non audebamtantis occupationibus de architectura scripta et magnis cogitationibus ex-plicata edere , metuens , ne non apto tempore te interpellans * subiremtui animi offensionem.

EMENDATIONES

te interpellans — Auctoritate Codicum Vaticanorum 9 , 47, 48, Corsiniani, Caesenatis , Sagrediani, et Ripensisaddidi claritatis gratia pronomen te verbo interpellans , licet alii Codices, et omnes Editiones illud non habeant.

ILLUSTRATIONES

4 Imperite vocem numen reddiderunt Interpretes.Vulgavit Perraultius laforce de vostre divin genie\ Ga-lianus la tua Mente e il tuo Genio divino) Newtonusthy divine mind and genius ; Ortisius tu numen y mentedivina) Rodus Dein gottlicher Geist , Dein Genius . Per-peram autem pro numine genium dederunt: elenim ge-nius, £atawv,iuxta Veterum doctrinam erat quoddam in-corporeum ens cuilibet homini datum, ut eius tutelamhaberet, actionesque dirigeret: et iuxla alios bini cui-que genii erant assignati, unus qui ad bona, alter quiad mala opera incitaret . Imprudens, imo insulsus pro-pemodum fuisset Vitruvius , si Imperatoris genio , etnon Imperatori ipsi tribuisset res tam memorandas . Atsi vocis numen veram inquiras significationem, pro vo-luntate eam interpretari coactus eris: et haec phrasisbene iungitur cum antecedenti divina tua mens ; adactum enim requiritur tam conceptio rei, quam volun-tas rem efficiendi. Enunciata significatio perfecte qua-drat cum definitionibus numinis, quae a Varrone etFesto traditae sunt, nec non cum sententiis Ciceronis(deDiv.I 53,inCat.II 4 3,inPis.24, p.Red. 8),Lucretii( de Nat. III v. 445 ), Virgilii ( Aen. I v. 4 33, II v.777 ),Nepotis (in Ages. 2, in Timol. 4) > Horatii (Od.III 40 v.8),Ovidii (de Arte ainan. I v. 203) , Livii (Ilist. Rom.VII 30),et aliorum. Saepe in inscriptionibus usurpatur numenpro voluntate: ita apud Gruterum ( pag. 22q) legitur:

NVMINI AVGVSTI VOTVM SVSCEPTVM A PLEBENARBONENSIVM IN PERPETVOM; (pag .246 n.*3)NVMINI MAIESTATIQVE EIVS SEMPER DEDICA-TISSIMVS; (p. 249 n.°4) DEVOTVS NVMINI EIVS.

2 Imperatorem, cui Vitruvius edidit sua scripta dearchitectura , Octavianum Augustum fuisse satis super-que haec, quae Vitruvius praefatur, confirmant. Im-perator divina mente praeditus , cui , dum viveret ,tributi fuerint divini honores, cuius parens inter Deosfuerit adlectus , cuius soror apud ipsum multum va-luerit , qui hostes cunctos straverit , gentes multassubiecerit, triumphum egerit, Populum Romanum etSenatum a timoribus liberaverit, de communi civiumvita et publicae rei constitutione magnam curam ha-buerit, multa aedificia ordinaverit, Octavianus profe-cto est. Confer, inter alios, Livium (Ilist. R. Suppi, aCXVI ad finem) , Paterculum (llisl. R. II 3G-424) ,Tacitum (Ann. I 4-5) , Florum (Ilist. R. IV 3-42) ,Svetonium (in Augusto) , Appianum (B. C. II , III ,IV, V) , Dionem (Ilist. R. XLV-LVl) , Eutropium(Ilist. R.VII 4-5), Victorem (de Caes.I), et Orosium(Ilist.VI 4 8-22).

3 Tempori post pugnam Actiacam allusisse Vitru-vius procul dubio videtur, quo iam devictis L. Anto-nio , Bruto , Cassio , Pompeio , Lepido, et M. AntonioPopuli Romani imperium in pace regebat Augustus.

2