LIBER QUARTUS CAP. \ 197

floribus subiecti scalpantur * . Flores in quatuor partibus, quanta eritabaci crassitudo, tam magni formentur 30 . Ita bis symmetriis Corinthiacapitula suas habebunt exactiones 31 .

EMENDA TIONES

ex quibus ... scalpantur — Textus scripti, et Editiones saec. XV sic se habebant : e anibus folia nascun-tur proiecta, uti excipiant quae ex cauliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae , minoresque heli-ces intra suum medium , qui est in abaco Jlores subiecti scalpantur . Inseruit Iocundus et cum eo Machaero-pioeus abacum ante excipiant, mutavit cauliculis in cauliculorum foliis; dedit sunt pro est; posuit cum Codi-ce Bononiensi floribus pro jlores . Prima varietas damnosa; secunda fallax; tertia inutilis; quarta bona Ultr;progressus Phiiander alias varietates praeter Iocundeas in textum induxit sine necessitate; vertit procinrunt inprocurrant , uti habent Codices Ilorentini 1,2, 3,4? et ultima loci verba de suo penu deprompsit, helices fori'bus , qui intra medium frontium abaci sunt , subiecti scalpantur . Omissa prima Philandri mutatione, eius tex-tum transcripserunt Editores Barbarus, Laetus, Galianus, Rodus, et Biponlina. At Schneiderus, et Polenus atCodicum lectionem reversi sunt : nisi quod primus edidit floribus qui sunt in abaco , et secundus quod est i?abaco floribus. Mihi, servata mutatione Iocundi floribus , textus Codicum perspicuus apparet, si pro vocibus esin legatur extantibus , et loco volutae dicatur volutas. Et revera ex cauliculis folia nascuntur proiecta, qua<excipiunt intra suum medium tam volutas , quae natae ex cauliculis procurrunt ad extremos angulos , quanminores helices , qui scalpuntur subiecti floribus extantibus abaco .

ILLUSTRATIONES

30 Corinthii capituli in Tabula XLIII repraesentatialtitudo sit aa (Fig. 1 a et 2 a ) aequalis crassitudini imiscapi columnae : de altitudine recolantur, quae prae-misi in annotatione 2 . Describatur quadratum bbbb ,cuius diagonales beb sint duplae altitudinis aa ; quod-libet latus bb repraesentabit latitudinem abaci, cuiusfrontes beb efformabuntur a segmento circuli , cuiusperpendicularis de ducta e medio lateris in interiorempartem est aequalis nonae lateris parti: abaci angulossectos fuisse non dicit Vitruvius , quare integros cre-dere debemus ad instar illorum, qui in templo VestaeIlomae , et ad Poecile Athenis visuntur iuxta Stuar-tium (Antiq. of Athen. Vol. I); licet fere omnes anti-quos abacos ex ordine Corinthio variis modis resectosvideamus. Abaci A A crassitudo sit septima altitudinisaa pars : plerumque in antiquis exemplis crassitudoabaci est minor septima parte; eam tamen servant ca-pitula templi Iovis Statoris Romae, ct alterius Romaeet Augusti Polae : adsunt vero quae Vitruviana ma-iorem habent crassitudinem , uti capitula Vestae Ro-mae, et inulto plus Vestae Tibure. Dempto abaco re-liqua altitudo dividatur in partes tres aequales , ex qui-bus una detur imo folio BB, altera medio CC, tertiaDI) cauliculis cum foliis , ex quibus nascuntur volu-tae/, et helices minores g subiecti flori qui inte-gram abaci crassitudinem occupat; licet in quampluri-mis antiquis capitulis sit etiam ea crassitudine maior.Capituli perfecta divisio in tres aequales partes nonobservatur in antiquis monumentis , in quibus plerum-que ima divisio est aequalis circiler tertiae parti, se-cunda minor ima, tertia maior; attamen capitula tem-pli Martis Ultoris et porticus Octaviae Romae quamproxime ad Vilruvianam divisionem accedunt. El siculi

ex Vitruvii dictis Corinthium capitulum non habebatspecialem trabealionein , et modo Doricam, modo Ioni-cam sumebat rationem; ita freqnentiorem ex his selegi,lonicamque repraesentavi conflatam ex epistylio E, zo-phoro F cum scalpturis, et corona G cum mutulis.

31 Quatuor ex antiquis ruderibus exempla deprom-psi , ad hoc, ut facile differentiam inter Corinthiam Vi-truvii rationem et alteram Vitruvianum Opus immediatesubsequentem quisquis ictu oculi cognoscere possit .Primum exhibetur exemplum in Tabula XLIV ex Pan-theo Romae desumptum: basis non est proprie Attica,sed loco unius scotiae duas habet, et hae separantur aduobus astragalis ; haec basis consideratur uti ordinisCoinnlhii propria; columna est sine striis; tres ordinesfoliorum habet capitulum, sed diversa a Vitruvii ratio-ne; epistylia et zophorus non habent ornamenta; coronamutulis ornatur. Secundum ex templo Iovis TonantisRomae ductum est, et repraesentatur in Tabula XLV :basis est Corinthia , uti in Pantheo ; columna est stria-ta ; capitidi abacus est affabre scalptus; cuilibet episty-lii fasciae est superimpositum membrum inscalptum; zo-phorus variis sacrificiorum instrumentis mirifice elabo-ratis decoratur; in corona visuntur mutuli et denticidi,quod est Vitruvii menti contrarium ; nam aut mutulosaut denticulos praecipit, et in sequenti capite reprobatdenticulos sub mutulis . Refert Tabula XLVI tertiumexemplum a templo Martis Ultoris Romae deductum :basis est proprie Attica; columna habet strias ; loliorumpartitio in capitulo prae aliis Vitmvianae accedit; tra-bea lio est minus praecedente ornata ,scd habet,uti illa ,mutulos ct denticulos . Postremo venit in Tabula XLV1Iexemplum sumptum e templo Angusti et Romae extru-do Polae cum basi Attica , columna sine striis, zophoro

'W

i -•*.