$44 C. S y E T. T R A N Q. L I B. VI.

Item ut litigatores pro patrociniis certam justamque mercedem, pro subselliis nullamomnino darent, praebente aerario gratuita: utque rerum actu ab aerario caussae ad forum

tabularum nomen tantum suum inscribebat, reli-qua pagina, vel cera vacua relicta , quae subsigna-turis restibus ostendebatur. Satis enim fuit, ut vali-dum e stet testamentum , nomen testatoris a testibusteneri, sciri que, has ejus testamenti tabulas este,quibus nomina sua adscriberent. Ubi porro sub-scripsissent omnes, tum testator vacuas illas ceras ,sive paginas implebat nominibus hseredum , quosignoratos voluerat este testibus, & pro qua quem-que parte institueret. Tum clausis tabulis £e linoconstrictis, cera impolita Sc affixa sua in ea signaimprimebant testes. Quod si stgnaturos hic accipi-mus pro signatoribus ipsis, hoc est, testibus nihilerit mutandum. Utrumque enim faciebant testes,adscribebant primo nomen suum interioribus ceris,deinde in exterioribus signum suum imprime-bant. Ab hoc ultimo actu pastim Signatores vocan-tur. Utrumque autem adeo necessarium , ut fi quisex testibus nomen suum non adscripsisset, qui ta-men signasset, pro eo esset ac si adhibitus non fuis-set , Sc contra, si se adscripsisset, non tamen iignas-set, pro nullo haberetur testamentum, leg. xx11D. Qui testamenta. C l. S a l m a s i v s , demodo Usurarumcap. x i.

Cas-avbon.

Mercedem pro subselliis nullam omnino darent. ]Judicia prxter centumviralia exercebantur in Foroa praetoribus aliisque magistratibus, sed illis maxi-me. neque tribunalia vero, neque subsellia , ullafirma erant : verum ad tempus extruebantur, quo-ties iis esset opus. videntur igitur ut aliarum rerumpublico praestandarum , ita tribunalium & subsel-liorum fuisie mancipes: qui ad mandatum jus di-cturi, pecunia sua illa extruerent: eamque posteapecuniam a litigatoribus repeterent. Simillimumest, quod olim Athenis &: Romxetiam fieri soli-tum circa theatra, priusquam perpetua: volupta-tum sedes fuissent aedificatae: erant enim Jt«?gjar»-Sc , ut dicebamus ad Theophrasti ca-

put d»us%iwnac.

Torrent.

Pro patrociniis.'] Adversus oratorum licentiam ,nequis ob patrocinium donum munusve caperet,lata olim fuit lex Cincia. De qua Livius lib. x x x i v,Cic. De senectute, 8c lib. i Epist. Ad Attic., Tacit.quoque Annal. x i, & x i v. Festus Muneralem aPlauto vocari ait. Ad eam Paullus J. C. librumscripsit, ex quo sumpta 1 . xxi i tit.Delegib. Quod

vero de justa ac certa mercede adjicit Sueton., idita interpretor, ut pro modo licis, proque advo-cati facundia , & fori consuetudine aestimatio inea-tur, dummodo tamen licitum honorarium quanti-tas non egrediatur, ut pulcherrime hac de re Ul.pian.l. r De extraord. cognitionib. Licitum amen,honorariam definit ipse usque ad centum aureos.Tacit. lib. xi Claudium posuisse modum scribitusque addena sestertia. Quae summa: nen discre-pant , si aureum aestimes x x v denariis, quod alibidocebimus.

Pro subselliis.] Quid pro judiciorum subselliis a li-rigatoribus pendi soleat nusquam memini me legis-se. De recitantium vero subselliis notus ille Juvena-lis versus e Sat. vi i , Nemo dabit regum quanti sub-sellia conflent.

Rerum * 8 u ab orarie cause. ] Hoc est, ut qumdojudicia fiunt causae quae ante apud Praefectos aerariitractabantur in foro deinceps coram Recuperatori,bus agitarentur. Omittere autem nolim in cod. unoex nostris legi ad orarium cause vtoab orario, longesane elegantius, pro causis apud aerarium pendenti-bus. Vide quae notavi Claud. cap. r x, Scxxi v dtaerarii cura ad Prsetura functos a Nerone translata.

Item ut litigatores pro patrociniis certam justam-que mercedem. J Suetonius memoria lapsus hic fuit.dedit enim Claudio Neroni , quod debuit TiberioClaudio, errore scilicet ex similitudine nominumnato. Nam Neronis indultu lex Cincia per novumSC. ad pristinam vim fuit reducta. Tacit. xm ann.5- Multaque arbitrio senatus constituta sunt. Nequiiob caussam orandam mercede aut donis emeretur. Clau-dius autem capiendis pecuniis posuit modum usque aidena sestertia, quo egressi repetundarum tenerentur,ut Tacitus ostendit xi ann. c. 7. Certam igitur Scjustam mercedem, quam patrociniis definitam 1Nerone fuisse Suetonius scripsit, Claudii denis fester-tiis vindicandam este docte ostendit Andreas Brum-merus Commentar, ad leg. Cinc. cap 4, Sc Lpra-fatus huic fidem facere duo

alia ejusdem generis in verbis, quzharc proxime

prxcedanv.sfdversxs falsarios tunc primum repertum

ne tabulo nist pertuso,ac ter lino per foramina trajdioobfignarentur-. ac ne quis alieni testamenti scriptor legi•tumstbi adseriberet. Namque has duas p<r«s expri-mere duo capita, in edicto Claudii, secutoque SC.quibus lex Cornelia de falsis confirmata fuit, cap. Jdocet cum P. Fabro & Jac. Cu jacio. __

' —■■ u ■ - - ■ ' Jstbmm