Buch 
Petri Andreae Matthioli ... Commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : ; adiectis quam plurimis plantarum, & animalium imaginibus quae in priore editione non habentur, eodem authore ; his accessit eiusdem apologia adversus Amathum Lusitanum, quin et censura in eiusdem enarrationes
Seite
543
JPEG-Download
 

In Lib. quartum Dioscoridis.543dormiant sub ea, aut in eius umbra subsideant, laedantur,& saepenumero moriantur. quare de taxohaec traduntur, ut ab ea caueamus.NASCITVR Taxus frequens in Ananiae uallis montibus, saxosis ac praeruptis locis, inter abietes,& pix. Taxi cons-deratio.ceat, quibus folio, ac forma non longè dißimilis uisitur: quanquam haec illarum proceritatem non nisi rarißimè aequet.Baccas fert rubentes, agrifolii modo, dulces, uinosasque: quas quandoque mandentes tum pastores, tum qui in syluisBarbores eedunt, statim in febres incidunt,& dysenterici fiunt, sanguine& spiritibus inde admodum inflammatisLignimateries, quòd rufescat, quàm plurimis intercursantibus uenis, incorruptaque sit, lignarijs fabris maximè.expetitur,& plurimi fit, praesertim concinnandis mensis,& hastis, telisque conficiendis. Quamobrem Germanihuius arboris asseres ad sua construenda hypocausta non exigua sibi comparant pecunia. Taxi meminit Theo= Taxihistoriaex Theophr.porastus libro 111. cap. x. de plantarum historia, sic inquiens. Taxus quoque genere simplex, procera, auctucorgus, similisque abieti, nisi quòd non pariter excelsa, magisque alis sinuata est: folio quoque Abieti similiss, sed pin-guior, molliorque ligno. Quae in Arcadia nascitur, nigro lignos aut puniceo constat: quae autem in Ida, flauo admo-dum,& cedro simili. propter quod uendentes fraudare dicuntur, tanquam cedrum uenundent. Totum enim coresse, corticei(corticem sinelem cedro habere tum scabritia, tum colore: radices breues, graciles, per summaque cespitum. rara haec circa Idam. At in Macedonia, Arcadiaque uel fructum abunde proferre, rotundum, fabapaulò maiorem, colorem rufum, tactuque mollem. Aiunt, quòd si iumenta folia comederint, emoriuntur: si ruminan-tia, nihil patiuntur. Fructus& ab aliquibus hominibus manditur, suauisque est, atque innoxius. hactenus Theopbra-stus. Cuius sententiae illud obstare uidetur, quòd nostra Taxus fructum ferat non innoxium, ut ipse ait, sed noxium,ut supra diximus. Taxi Plinius quoque meminit lib. XVI. cap. X. ubi de ea ita scribit. Abieti,& piceae similis e- Ex Plinio-tiamnum aspectu est Taxus, minus uirens, gracilisque, et tristis, ac dira, nullo succo, ex omnibus sola baccifera.Mas noxio fructu:ulethale quippe baccis, in Hispania praecipuè, uenenum inest. Vasa etiam uitoria ex ea uinis inGallia factis mortifera fuisse compertum est. Hanc Sestius smilacem à Graecis uocari dixit:& esse in Arcadia tampraesentis ueneni, ut si qui dormiant sub ea, cibumue capiant, moriantur. Sunt qui& taxica hinc appellata dicantuenena, quae nunc taxica dicimus, quibus sagittae tingantur. Repertum innoxiam fieri, si in ipsam arborem clauusereus adigatur. haec Plinius. Foliorum fumo mures necantur. Taxi praeterea nocumenta tradidit Dioscorides librosexto, ubi de noxijs medicamentis per tractat. quò cùm peruentum fuerit, de ijs diffusius nobis disserendum erit.Taxi uiresTaxi uires quam paucis reddidit Galenus lib. viiI. simplicium medicamentorum, sic inquiens. Smilax, aut taxusex Galeno.arbor est uenenosae facultatis. Huic arbori nomen Graecum est σμίλαξ: Latinum, Taxus: Italicum, Tasso: Ger-Nomina.manicum, Eiben baum: Hispanicum, Texo: Gallicum, Yf.Ἀπόκυυον,APOCYNVM.CAP. LXXVI.APOCYNON, siue cynocrambe, brassica canina, frutex est longis uiticulis constans, malè olentibus,lentis, uitiliumque modo obsequiosis, tractu ferè inuictis: folio hederae, molliore tamen,& per extremumacutiore, lento, graui odore: id luteo succo turget. Siliquae ceu fabarum, solliculari specie, digiti longitudine protenduntur: semine intus duro, paruo, nigro.Folia cum adipe in panes coacta, canes, lupos, vulpes,& pantheras enecant, in cibo data,& protinus eorum coxendices resoluunt.APOCYNON, quod& Braßicam caninam appellant, Apocynietsi iandiu mihi quidem incognita fuerit, adeò ut inter alias incom sideratio.pertas stirpes in amplißimo naturae uiridario posteris reliquerimexplorandam; hoc tamen anno è Pisis medicus eruditione,& inre herbaria clarus, Lucas Ghinus Forocorneliensis duas ad memisit plantas, quarum una per omnia Dioscoridis Apocynon re-praesentat. scribit enim uir ille, duas à quodam nobili amico sili-quas dono accepisse è Syria allatas, quarum alteri inscriptumerat Periploca repens, alteri uerò Periploda non repens fortas-se quòd ita Syri eas plantas nominent. Subdit praeterea, has siliquasrhododendri siliquis admodum fuisse similes: inter quas tamen haecerat differentia, quòd repentis Periplocae siliqua ea sanè longitudine constabat, qua et rhododendri, gracilior tamen erat: alteriusJuerò breuior. E longiori sata plantam prouenisse ait, quae non mo humi repit; sed et arbores quantumuis proceras scandit: è breuiori uerò aliam, quae notis omnibus Apocynon refert. Vtraque por- non minus lacte turget, ut scribit, quàm tithymali omne genus:uerùm id repenti omnino album inesse: non repenti uerò subero-ceum.