164 DE Disciplina universa

Hoc paces habuere bona , ventique fecundi ;

Ut monet poeta, epiftola ad Augullum. Lu-xum enim , & delicias attulit pacis opulen-tia , quarum ufus ignorabatur in populorudi, & rerum ceterarum, praeterquam fu»utilitatis, imperito : quo tempore, ut idemdocet,

Roma dulce diu fuit , & folemne , reclusaMane domo vigilare , clienti promere jura ,Majores audire , minori dicere, per quaCrefcere res poffet.

Qui mores erant civitatis nondum eleganti*& polit» ; quod meminit Plinius libro xvm,cap. 4. Romanos, nimirum temporibus primis *ut necejfe erat , arva tantum coluijfe, de Hor-torum videlicet amoenitate & elegantia pa-rum Pollicitos: quod Rudium opulentiori Rei-publicae, populoque politiori venire coepit,poflquam

Gracia capta ferum vidorem cepit: & artesIntulit agrefli Latio.

Tum fua rei Hortenfi acceflit dignitas, fua-que commendatio , per quam celebritas quae-fita patriciis & optimatibus : quibus deindeperfuafum, dignitati fuae fpe&ationem quo-que fuam venire jam non polle , nifi perHortorum magnificentiam : quae deinde va*_