778

HI

Htftalus , Celtiberorum rex. Diodor. 1.6.

Htftania , & Hiftania plur. num. Sc apud Poetas Hefter]*ultima, ac lberta, Italis Spagna.Gt rm. Htftanien, Anglis Spam,Gallis Eftagne, ipsis Hispanis Bftanna, Provincia Europas am-plissima , Galliae contigua, ab ea Pyreu®is montibus separata, Scin Austrum recedens, ä lateribus Oceano & mari mediterra-neo instar peninsulae circumflua. Nam Oceanus ad Bor. ad Occ.& ad Meridiem ; Mediterraneum etiam ad Merid.& ad Ort. eamadluunt. Cujus peninsulae Isthmus est Pyrene mons 89. leuc. Hi-spanicis inter 1, maria, inter Occid. Sc Ort. excurrens. Ea a Ro-manis primum in duas Hispanias , citeriorem , Sc ulteriorem,Ibero fluv.divisas: postea in tres,Tarraconensem,Baeticam,&Lusitaniam partitas quarum quaelibet plures continet regiones;sed maxima Tarraconensis, quae reliquas simul acceptas magni-tudine, utpote Navarram, Castellani Sc Aragoniam simul com-plexa, superat. Hodie 'quoque regnis distincta est, Portugallta,Casie lia, Legioni«, Aragonta , & NaStarra , ut Mariana enume-rat hb. 1. de rebus Htftanta cap. 4. Bccmanno hodiernam ejusdivisionem tria regna efsiciunt, Portugalha, CafleUa Sc rirago -ni *, quam & Philippus subjecta jam Portugalliä tribus galeisscuto suo impositis exprimere amavit, utpote vett. Portugalli«,Castell® Sc Aragonias Regum propriis, cum antea duabus tan-tum usus fuisset,ex Chiffletio de Eq. Aur. Veli. cap. 8. pag. 2;.Ubertatem Sc fertilitatem Hispaniae multis modis celebrant ve-teres, Polybius apud Athenaeum, Strabo, Diodorus Siculus, Me-la, Justinus : usque adeo > ut Pacatus Latinus terris omnibusterram feliciorem pronuntiet, Paneg. Theodofii cap. 4. nequealiud evincit hodiernus generosi vini, falis, olei, metallorumin Asturia praesertim, Gallaecia & Portugallia, proventus,sed fru-menti rion aeque: ferax est, ob soli siccitatem; cujus defectus no-tabile specimen sensit Fridericus II. Elector Palai. cum ad Ca-rolum V. Legatus iret, Vid. Hub. Thom. Leod. Itbr. 6. debitaFrid.El.Sc ex eo Lansium Or. contra Hift. Et Plinius veto hancubertatem ad loca maritima tantum , in fine operis videtur ad-stringere; Sc lib. 3. cap. 1. ad Baeticam imprimis: Morerius versusOrt. & Mer. fertiliorem efle docet. Ncc hoc tamen sine omnicompensatione est, quam Mela jam agnovit, cum scripsit: Stat,bi ob penuriam aquarum effata &Jut dißimihs eft, linum ta-men, aut ftartum aht. Interim milerior hodie soli facies,unde quibus de causis a veteri ingenio mutata sit in tantum.inqui-sivere viri eruditi jam olim. Christoph. Posterus , aliique hocnon ad soli vitium, sed incolarum Sc agricultorum infrequen-tiam refert: Quam ex assiduis bellis,fgeminarum rara foecundi-tate, Maurorum quorum ad 900000.solo an. 1610. exierunt, ScJudaeorum,quorum ad 170000. ä Fcrdin. & Ifabella ejecti, AnnoChr. 1492. expulsione,Coloniis crebris, Inquisitionis rigore .de-nique quod Hispanorum bellicosa natio tanto studio externaarma sequi soler, invectam putant. Vide & Lud. Nonium insita Hiftania, cap. 7. qui hoc fusius explicat. Plures ejus rei cau-sas afferre licet, sed illud ingredi, hujus loci non est. Juvabit ta-men ex Latini Pacati Panegyrica, quem supra laudavimus,ascri-bere nonnulla , qua: ad alias Hispania; laudes pertinent: Hiftani*, inquit, qutequtd ubtcfc laudatur, assurgat. Hac durtfii -mos mtlites, hac experientißimoi duces , hac facundsßtmos O-tatores , hac clatifitmos “vates parti , hac judicum mater, hacprinctpum eft. Hac Trajanum tllum , hac deinceps Hadria-num mißt tmperio, huic te debet imperium, &c. Hodie divitiisinprimisexlndia .quotannisaffcri solitis inclyta est,quae tanta;,ut calculo inito A. C.nJi 8. deprehensum sit, ä tempore reperta:Indiae ,1^36. milliones auri inde rediifle, cum uooo. solum du-catis, quos status quidam Secretarius suppeditaverat, Indiae oc-cupatio constitisset. Interim continua bella . Belgicum inpri-mis, merciumque aliunde petendarum necessitas, multum the-sauros hosce Hispanicos attrivere, hodieque atterunt. GrxciS5j micui vocant. Vulgo autem dictam Volunt a Pane Bacchi so-cio, qu. Pania. Absit tamen , ut putemus Spam* nomen de-difle Panem Arcadem. Quin potius Phoenicium est. Sa-phan , cuniculus est , inde Sphaniiam vel Spaniiam

nominarunt Phoenices hanc regionem, id ctt,cunicularium, velcuniculosam ; quomodo Catullus ad Contubernales suos,

Tu prater omnes une de capillatisCuniculosa Celtiberia fili. ——

Varro deR.R. 3.12. Jn Htftant* annis fuisti ita multis, ut in-de te cuniculos persecutos credam. Plin. 8. ,5. Jn Ebuso cuniculinon sunt scatent in Hiftania , /Elian. de Antm. 1 3. 1 y. n IQv-xs bi Xctßs 'litefib fuxsos itui Quoti , ibi ub^cras irort.

eulrS , itecfJ ’ißbgoio yus-tas ot xj est mefemhv. Vide Boch.

' Geogr.p. 700. Equos fert insignes, qui in Vandalitia quidem ala.critatis, in Asturia, unde Asturcones Romanis dicti, roboris, atin Lusitania pernicitatis gloriam ferunt: unde non immerito ve-teribus crediti sunt vento concipere. Tria praeterea in Hispania jmemoratu digna notantur, urbs igne cincta, quae Madritum est, |cujus muri ex silicibus : Pons infra aquam, aquaeductus nempeHispalensis: & alter Pons, in quo icooo. ovium pascuntur,imointeger exercitus lustrari potest, in loco l* Guadiant. Porro

HI .*+

not»'«

viros quondam Hispania celebres ac doct° SDttlianum , Senecam, Martialem, , tCl

respexit Latinus ubi supra. Figura ejus, •

bone/. 3. Dionysius Periegetes, , igifis*

W Huroigtf xH>w txixq* MCTteot jj.lbdlitt >' J. pP

i MHP Hispaniae sic explicat, ipsa £

fi

c u Hispania si- , •

GaUias rana,, t »-,* /,c explicat. jpj » .

x,f n'e angu/ia ’ctntia eft ubt

t’ßsm*. latrer ad Occidentem abit, <“r

ra rum inundat!onZ' a \^ c ^ cnaze P to P a g atam,otB ^ ID ,cdonf

l™ 1 *, panem q Uc “Tar '£****”*** ’ CIU ‘ partCm

Vulgo Cabo finit rracone «sis prov. adusque pmtß- ^tß

flumen incolentium'n t , enucre: tum Celtiberorum, aGermanos vocer dir^^ ^' n,us Oretanos, T art ’f" Äfd t>}

tn ßispaniam vcner fll‘ rCndum - Primi deinexteroruwa 1

dfianian dictam Ct r/^ a £‘ <:cSjC l aos P ancm

" PfQtoodum a ADssir®i nicrnowt ü‘ odorlli

01 Ibttum, Rhoda™ * 3 c °l°nias deduxerunt, ‘oxft

imo Sc interi % £n, P oria s » hodieque Ros* r pit e °Graviorum pro r, U - S ‘ os Peoetrasie arguit corruptu .Trt J, in GaiLcja p°!s m ’ Gnecorumquc calidiusC,a - postea Carthaginenles majoretn

Amilcaris auip‘ c,lS ' d fi *“ 1

occuparunt, ad Internum mare,

eundo bello Punico victis, tota Romanorum ^ curn^jp I 1 '

habuere Vir. Spectabilem Comitem Hifpan 1 . ^ cra t C® ■■

ris peditum : Rationalem summarum ’ ss^^Jarun 1 f''erarum largitionum: Procuratorem baphnjRationalem denique rei privatae, sub Comite "

Sub his mansit usque ad Honorii Iwper. tewp^

triplicem notant Historici periodum, Gat 1 suevi, .. a P,Castellanam, Postquam enim Gothi, Van a .

Siiingii occasione Legionum prassidianaturn ^ tat !L e t ,^Orientem translatarum tum aliis Imper" p r noU" AfHispaniae incubuissent, Gothi tandem hic * ece Njs/alsia, qui post Athanaricum, R e «va 0gericum, Westrogothorum Rex primus« 1A. C. 418. cujus succeflbrcSjsub quibus Mona .. e t

ex Africa illatus est, A. C.$67- illud tenue . r •’:jlata>®’ 1 ffttcum, qui ob vim filiae Juliani Sept® Comi ^ utuSpleraque Gotthorum nobilitate extinct*; e0 , j t aCa quo tempore fultam nomen h ° dl ^ U u tcU iiq« eHispanis habetur. Mauri periodum su arn , j;fnar ct> r ^usque ad temporaFerdinandi Catholicus fiiifpariter ac moderno regimine eubernandira -jjc

spaniae regna fere numerabantur, quot P r ^ stian i, (4 a0 s ^tiores erant, quae Gothorum reliqui* l* V,, rjaeci* S jo

dem praedictam in Legionis, Asturi* ti 0 in G 3 re ot,

ceperant,) cum Mamorum, a CaroloMa-^ c ,c«tc /rolo M. in Hispania devictorum, jug«® ,- u pav« 3 f,’ rt i r ''’ ll isuos titulos aslumscre, Sc quod quisq u f °s,„tCtH c iß so,

tenuere. Donec illa omnia ad tria redacta q , 47^ s.niam & Lusitaniam,quae,hac ultima excep ’ \ cnC< sFerdinandi Catholici Aragoniae R- P ot «- c e nim du -M0‘ #l (is'

doque Caftetlana initium prabuerunt.

Castellae& Legionis haerede,prima ® a » n * - r ip«‘V.i,fundamenta: Navarram Henrico Albre ta ”. jjcap^’essLbem per Christophorum Columbum “* te - ■’ c0pavit. Pater Johannae.qux Philipp 0 „«minb

nuit (Carolum V. Imp. & primum huju* un ,pös '| a p<

gern. Huic sil. succedit Philippus H- fl u lmulquc totam Africam & Asiam lit tora "

,--K

cit: unde occasio nata dicendi: Sclt& tn

’."nnuSsi ‘I ..in**

iO**

quam occidere, & scribendi Persis - f^ijilippusVssiiiissA.C.ty-8. Phthiriasi extincto successit-..^phihPf.jli^Liiiituus A. C. 1621. successorem rch'q®t qU jpetuo,amissa inprimis Lusitania, m‘ c ,, ji, qui ßP ( ji.profluvio Anno Christi 1665. Pater s aX

1Ä61. natus, degit sub tutela matris dig n ‘ t 3 ,f cr jSt 3 '

quae & Regina: Regentis munus p r °P tcr ft j teMP^.pP^j ^Catholici titulus Regibus his eximius e ’ xef e, > p ‘ fl jd*’ 1 ’’ Ji'prxdicti. Sacrorum ipeciem consiliis P r o nt isici^ v js n 011 .si-tus regulas habent, unde Religionis [t-

Pontificis Rom. observantiflimi h a “ 5 n .-. y u bind c *' -yii ' , B r

stiterint Hispani® Reges rebus Pontisi® pce tia> *V clsJtoft'ceflcrc. Hinc olim Witiza, sub moti' r,fici obedirct, prohibuit, Baron cu® ^ „trEt Carolus V. Roma occupata,Pontih j (3 te , P qßsif 1ptivum fecit, nominis Pontificii a“ pJiüft’P. v jr» sk'Hispaniam, abrogata, Thuan. Htst - ^' umsub quo Evangelii aliquis radius rC § m0 x c sJsAn.Chr. iyyy. & Pinei® Anno Chr. in 1 $

pliciis extinctus > Thuan. Htftor. Ifs. “ cJi®, Gregorii XIII. judicium repudia»

■st