>8 TY

Ierunt. Norirabergam Typographie* rei laude primus illustravitAntonius Koburger , qui aevo luo, non illius modo urbis, sed totiusGermania: Typographorum ac Bibliopolarum pr*cipuus fuit.Ejus contemporaneus, Stephanus Arnoidi Lubec* officinam ape-ruit , BibliaqueGermamca-inSaxonicam dialectum versa,Ann.Chr. 1484. excudit. Augusta Vindelicorum Joh. Bemlerum circaAnn. Chr. 140'S. Eslinga Conradum Finerum circa An. Chr. 1475.Ulma. circa idem tempus, Joh. Zainerum & Conradum De»c/(-muth primos habuere Typographos. Spirae An. Ch.i48o. excuditPetrus Drach,quaestiones Petri Aquilam Minorit* in 4.1ibbr. Sent.Daventria circa An.Ch.1481. Richardium Pafradium habuit.- Mo-nasterii An. Chr. 1486. impressit JohaonesLimburgus, RudolpbiLangii, Nobilis W estphali, primi inter Germanos, post expulsamBarbariem, Poeta: carmina: Lovanii primusTypographus fuitTheodoricus Martinus Alostanus, cui Erasinus Ann. Christi 1533.mortuo epicedion condidit. In Hispaniam , Angliam, Polo-nfam, quinam primi hoc Dei munus intulerint,adhuc inabdito:illud certum est, nec hodie illarum regionum praela cum Italicis,Gallicis & Germanicis conferri posse, nisi Angliam excipias, qua:etiam siipra reliquarum laudes ab aliquo tempore enititur. Memo-rabilis nihilominus estBibliorumComplutensiumeditio, in Hi-spania, ab Arnoldo Guilielmo Brocario ejus loci Typographo,Leone X. Roma:sedente,auspiciis FrancisciXimenii Cardin. per-fecta. Inter Gallica Typographea.Lucetiana &Lugdunensia (em ■pier excelluerunt. Et Lutetia: quidem Johan. Parcus,& JodocusBadius Aseensius primi ad aliquod in hac arte nomen pervenere,licet illos pr*currerit Georgius Mittelhus Germanus, qui A n. Chr.1484. tractatum de Corpore Christ ibi publici juris fecit. Lugdu-num veroFranciseus imprimis Fradinus & Hugo a Porta, ut &Griphinus Tornassius,Cardo,hac arte illustrarunr.dcc. Qujs porroliber primus pratlum subierit, non minus anxie quaeritur. Marian-gelus AccursiusDonati Grammaticam & Confessionalia, primogenitur* hujus honore beat : quem Coloniensis Chronici auctor, Bibliorum sacr. codici impartit: (Nisi quod stare potest Ma-tiangeli sententia,de Hollandicis rudimentisloquentis.) ciim ait:Hoc anno, quivere erat aureus, 1450. excusum primo Moguntia BiIliorum opus, tdq- characteribus majusculis, & quibus exindephrurnfyMijfalia/olent. Interim Mallinckrotus, sibi saltem non visum esselibrum ante An. Chr. 1457. excusum, referti qui est Officiale Dufandi, cujus exemplar in A eadem. Basiliensi asservatum, hancinscriptionem habet .Johannes Fustitts civis Mogmtinu0 excuditOfficiale Durandi in fol. per Petrum de Gernsheim, Ann. Chr. 145-3.Qu* porro huc faciunt,paucis sic habent: Primus,qui Grarce excu-dit, Aldus fuit Manutius, qui circa An.C. 1500. Officinam Venetiisinstituit: Idem typos Hebraicos primus in hac arte adhibuit, ciimanticmifsimiTypographi,si qu* Graeca velHebr*a vox occurrisset, vacua illic spatia relinquere solerent. Typi dein primi rudio-res fuere, & continuis compendiis seu abbreviaturis, ut vocant,im-pediti : quam deformitatem, pr* reliquis Aldi pater & filius acPlantinus sustulere,quorum postremus etiam argenteis fusilibusliteris, ut & Stephanus, usus fuisse traditur. In principio quoque,quf scriptis libris mangonizandis adhiberi miniatura solebat,etiamad impressos translata est , mox tamen utpote operosior desiit.Hinc supersunt codices prim* vo illo tempore excusi, quibus Capitales, ut vocantur, liter*,penitus absunt, eo quod e mimo adji-cienda: erant, ni emptorum festinatio pr*vertisset. Frontispiciaitem antiquissimorum librorum admodum jejuna fuere, posteacopiosa rubrica librorum contenta proscribere , & addita hocseculo Chalcographicarum iconum emblemata ea illustrare coepere. Praeterea primordiales ili* imprelfiones, nomen Typogra-pbi, locum Si tempus plerumque omisere, dein cüm usurpari coe-pissent, in calcem libri rejecere, quo tempore simul invaluit, utlignum suum, seu scuta, ut vocant, quisque appingi curaret: inquorum locum hodie successere certa emblemata & imagines, utCircinus Plantimanorum : Froben ii Caduceus: Gvmnici Monocetos: Wechelianorum Pegasus: Grus Episcopii : juntarum Li/<«»?, Parifiensis Societatis Navis velifera: Hietari Gryphus,&c.Nec Epistolis & Pr*fationibus olim in operum capitibus Jocusfuit: nec tanta copia libri impressi sunt, unde tam rara vetustissi-morum , qui hujus Artis beneficio prodierunt, librorum est seges:nec typ.orum tanta, quanta hodie,fuit varietas. Primusque Adol-phus Rulcbius supra dictus . Biblia cum glossa ordinaria tripliciCharactere, in publicum Argentin* dedit: & liceras Italicas, quasCurfivas vocant, Aldus demum invenisse dicitur: libraria quoquenegotiatio seu Bibliopolia tandem, qualia hodie sunt, ante An.C.1500. necFrancofurti.nec alibi fuere: quod commercium nonparum juvant Catalogi illi librorum, qui flngulifc nundinis Franco-furti excudi Si per omnem Europam inde disseminari solent, cujusinstituti primus auctor Georgius Willerus, Bibliopolia Franco-furtensis, circa An. Chr. 15-70. Ad Correctores descendo Typogra-phie» S , quo munere vel ipsi Ty pograpbi defuncti sunt, vel succi-daneam illis operam pratsticerunc viri doctissimi: Sic FridericusSylburgiusapud Wechelianos.Kssianus apud Plantinianos.Sigif-mundus Geleniusapud Frobenios, Nicolaus Gerbelius, noti intereruditos nomims.apud Sc hurerium Argenti »ensem,ipse Efasinusapud Theodoricum Martinum Lovanieusem Typograpbum, hoc

t r . m td».

, C abelllt “ 10 '„CSV

officium obierunt: Imprimis autem» ap ua Riesin 1Tresii in hoc vitae & professionis genere, memor»Typographi* nostra: Affinia sunt 1. Rudimein qua urbe non ex discretis & singularibus cyp lS ’ ran t '° c, p'jot a ’ut hodie fit, sed in pagellis ligneis, quibus ^ ter * l ) a |io 5ptum est imprimi, circa An. Chr. 1410. secundujuxta nonnullos An. Chr. 1440. facto ab ^jr 0 i-uii e

dum alios iSpeculo salutis, initio. Cui simile q» 1 A riaSaturni aliorumque, de quibus supra inventum. ^

Julii Caesaris Scaligeri VeronicaLodronia,!*^*# jjjfl

habuisse dicitur, pagellis ligneis incisis irnpreU»

litetis inter fc colligatis & connexis. i.Typogrnphia ^ (

*vi: cujus beneficio, incredibili rum facih tace ’

folia imprimunt, inque tabulis sculpendis »M ^ 4 fi 1

nihilo plus temporis in sculpenda , quäm nost fl

una emendandaque consumere videantur. Ql l x

ad Simcos characteres grandiusculos admoduM^^^j: 1est, ciim tenuia nostra elementa tabui* Iig nea -jf° Lbeb 0,

non possint. Unde tanta in vasta illa Monarch" , n fra ei °Qs^tudo, ur exprimi nequeat. Modum impriment» ,jj: ~: c j.z. Ars aris inciforia, Typographie astnnla & | eX _j 0 „ [ £ni |S , uSj S

primus reperifle traditur Franciscus dBocholr» if* 1

tus opilio, cui successit Israel aMeckenich ex E' ^ C ^i-Marcinus Stockius , praeceptor Alberti ® urer /-’ r ,MtSebast. Franckii & Matthiai Quadi Germania, R JrS* 4 u fS 1 *'rar. Teutonic. Martinus Seilerus Carimhius., 4 '^jM 1 ( 0 le^las & laminas artofivis liquoribus injeribends & . fert us ’ c ss c( "cavandi, priori recencior: quod commentu» 3 ykf

Quado referente, ad inventores Johannem & L» ^ 'I

manos, cognomento aDotekftm, oppido »aia •graphicas tabulas cum ipßs typis artificiose & A,qua Satlerus in Bavanä : AmsterodamiHondn 1 je*Herbipoli Laevinus Hulsius : Francofurti, P° r j

' ingeniose fuß ,

guuntur : inde ad eandem, qua scribimus , tat“guntur, componuntur invicem, A quafi taqualibus inter se versibus compleantur, icte, ne dilabi pojjint, concludunt typothetaPbfl atramento, quo hareat,parato, duabuvenientem reffierfionem utentes Imprejfores

4

MatthaeusMerianus abiquefloruere. Hujus geOrbis terra: Mercatoris Atlas: Spigelii o(1 i(' 1

& JacobiBi*i antiquitates ac numismata, &*• l 0 „ u ioib l1 c jP}terrestres illi globi, quos Belgarum mgenia&m®nicanc quorumque primus inventor Gerb* rpelmondanus censetur. Plura vide apud ® e I n f . 0fertat. de ortu ac progressu Typograph. Artis- . ) ifc,

Europa:* h*c est : CharaSeresplumbei pro lit er * ^ fit s f

numero ingeniose fuft, in cellulas fui cujut/i S ene [,.„<,

dfir.bimus.r^yipf,guntur, componuntur invicem, & quafi colligiaqualibus inter fe versibus compleantur. Hns & f}., n tti

. - • • A,m stuKit 11 '

•sjk

4 °’ fit,.

ter comprimunt: fiet/ justo paginarum »Uff>tr° inf ' 1 jt, l j,

dissolvuntur, ac in suis ceUults reponuntur, utpartibus effingenda .rursus atque iterum,proV*’ ftt^.t-ffi 'amtntari poffint, ex Christoph. Milxolib.i-deU /»’^/ 1Sinenses vero, Characteres tabula e pyrofi^f 1 * „pm. folium exscriptum leviter conglutinant, tn* e , %dt l ’/id%ficcam papyrum ita eradunt, ut non mfi tenuisti ru

tes characteres videantur: dein stylis ferreis, da

sculpunt , ut Jola characterum vel pictura d neafnt ” j/oild'facilime & celerrime , folta , quantum ‘ v °l ant ’ t fi > ‘ t , t /tdTypographus unus , die uno, quingenta (upramtllt ederelittr. Sinendum Sect. 3. fyc. Laurentius Va 1Germanorum invento:

Abstulerat Latio multos Germania libros

Tfunc multo plures reddidit ingenio • ^

E/ quod vix toto quisquam perscribertt ^ p. f

Munere Germano conficit una diei- ^ 3

Typus, a Constante Heraclii nepote I rn P er ,' crat uSiEpiscop. Constantinopol. Monothelic* P r roir,U ? n ibH 5 Jstum de controversia Monotbelitarumdispu tatl p 3 pJi j fi |( jutraque pars silere jussa est. Sed Theodor» qü ^concilio Typum damnavit, Paulo excomm»» 1 . ie nt» s , { |j:e ( >,successor Martinus fecisset,Constantinopohm { ri l) %C. K

Pontum deportatus est. Maximus quoque A -fl’ (eandem causam est habitus. Circa An.Cbr. «ofLiV

tus, Calvisius, Platina. , iiyod'K (r

Tyra, vel Tyras, Sarmat. Europ. fluv. ioreknem in mare Euxinum labens, Ptolero. Ej» sFont.q .!°. r sCr»aP< ! > >

Varthenitstcf rapax, & volvens fis*" J fi 1 ”

Labitur, & nullo tardior am»*

Tyracina, urbs Sicilia:, parva sed feli*: ”°P f’i £ iO

Vide Trinacia. , , , ft® ‘ip* j j (•

Tyrambe, seu Tyrstmbts, Sarmat. Asi«* c *

Trapano , Moletio. Urbs fuit M*otarum. BMsotid. hodie Temruk,, seu Temaruchii ,.f>

mill. pass. a Boipboro Cimmerio in Ort. 10 • V

in Bor. ExSansone.