PRAEFATIO. 9

respectu, ad qua ( diligitur, & iniqua erit, nisi quantum damni alteriaftert ob ejus jura violata, tanto magis perficiat ipsam Societatem, obmajora commoda, quibus eam cumulat ; unde & in eos, quibus duralex videbatur tanquam Societatis ejusdem membra, legis ipsius commo-dum refluit. Hinc cautio in eo maxime adhibenda est, ut singula com-moda & incommoda, qua hinc inde nasci possunt, aequa lance libren-tur, ut constare postit, in quonam 'publica utilitas posita sit.

Publica utilitas ea est, qua: maxime movet Legislatorem, quia hacmagis universalis est: quum leges inter le unum corpus constituant, eun-demque finem habeant, publicam nempe felicitatem, summa inter easconsensio esse debet, ne earum effectus mutua collisione impediatur ingrave civitatis detrimentum.

Demum legum simplicitas maxime est necessaria, ne & leges ignota:civibus ipsis sint fraudi, & in judiciis perturbationem asserentes eademreddant arbitraria. Simplicitas hac labefactatur cum nimiis exceptioni-bus inductis incerta redduntur ipsa principia, cum certa forma à legedatur pluribus negotiis, & juribus quàm Societatis utilitas exigat, quandojure antiquo in multam molem excrescente fere in totum abrogato ejustamen sedulo ediscendi necessitas adhuc manet, aut quia quadam non-dum sunt omnino immutata, aut quia novo juri intelligendo lucem affert,quando nimis multa feruntur leges, aut non compendiaria via res de-terminantur, sed per multas ambages.

Difficiliter evenit, ut dura sint leges illa, qua circa privata civiumnegotia conduntur, nisi major quadam ratio id suadeat, nam legumasperitas statim in oculos incidit, Societas autem suorum membrorumperfectionem cura habet, nisi aliud major ejusdem Societatis felicitasexigat : facilius evenit, ut lex sit communi utilitati contraria. Etenimqua hanc utilitatem augent vel ladunt ex caussis, Se relationibus pen-dent adeo remotis atque subtilibus, ut mentis aciem sape fugiant, 8tlegislatoris solertiam sallant, sed tandem damno ex experientia compertoleges ha corriguntur. In eo & facilis lapsus esse potest, & diuturniusincommodum, quod leges publica utiles vel non statuantur vel statuan-tur impares fini assequendo. Quam in hac re habuerint Romana legesprastantiam non est hic disserendi locus ; jam alii hanc provinciam occu-parunt.

Inter gravia Legislationis incommoda illud recenseri meritò debet »quod ab ejus nascitur confusione, cui difficilius etiam remedium afferripotest; Quacumque enim lex per fe consideretur quandam videtur aqui-tatem continere , modo nititur prafumpta quadam contrahentium vo-luntate, modo antiquum rigorem temperat; nulla lex per fe confusio-nem afferre videtur in pracedenti legum serie , non magis quàm nu-meri in antecedenti serie numerorum. Interrin lapsu temporis infinitaemergunt exceptiones , qua a nulla regula pendent, dubia principiaTom. IV, Fars 111. B . fiunt.