2 8(5 8.G. LEIBNITII

Reprehensiones Pontificiorum institutorum distimulandas non iunt, quem-admodum nec a Calixto sunt dissimulata:. Aliud est, quid damnandum sit,aliud quid suadendum, multa ferimus, quas non consulimus, & quas, siper nos staret, impediremus. Interest profecto Ecclesias protestandum au-toritatem Academias Helmstadiensis conservari , quae caeteris moderationisLr prudentiae Christianas facem praeluxit. Nihil itaque omitti velim, quod ineam rem faciat. Opus autem est autcritate Principum , quas nec deeritjustissimae caussa; modo illi rem prode cognoscant, qua etiam ad ipsorumdecus Lc utilitatem pertinet. Quod superest, vale Lc fave. Dabam Ha-noverx 17. Sept. 1708.

EPISTOLA XCVII.

De Helmjladienfium theologorum Responso.

E Tsi vulgi sermone celebretur; non esse sapientis dicere, non puta-bam ; Ego tamen non putabam, tibi responderi potuistè injustum esteprocessum , sed tamen serendum. Video non plus tibi quam aliis objiciposse, planeque duorum aliorum responsa tuis consentire. Interea omninosentio, responsa hujusmodi ad secundam prasertim quastionem summo stu-dio supprimenda esse, nec sine maxima offensione publicari posse. Namqua ad primam dicta sunt, nil habent, quod non a multis nostrorum pu-blice dictum comprobatumque sit, secunda autem quastionis affirmatio(quantum scio) apud Protestantes Theologos sine exemplo est. (kk) ApudAnglos Theologos magna facta est rerum conversio inde ab expulsioneJacobi II. Nam qua olim Guilielmus Forbefius docuit, ea omnia paucissimihodie probabunt , nec nisi suspecti Papismi vel certe nimia ad Papatuminclinationis. Ipsi Episcopi plerique hodie non admodum Episcopales ha-bentur, a Presbyterianorum sententiis multo miniis quàm olim recedunt.Archiepiscopi Cantuariensis Episcopalitas pene per ironiam in proverbiumabiit. Adeo quidam est sententiarum fluxus 8c refluxus. Meministi in tuisliteris Responsi cujusdam Friderici Ulnci Calixti vestris >d quando

aut qua occasione datum sit nosse velim. Rectissime facitis, quòd rejicitis& a vobis profecta negatis , qua vobis invitis non nisi interpolata pro-diere. Dicis, talis facti exempla haberi in Calixto , Conringio , Musxo ,Hackspxnnio & aliis, qua qualia sint, quum ad historiam nostra Ecclesiapertineant, nostè itidem desidero. Qua communicasti statim , ut jubes,remitto, scribit mihi quidam Lipsia , sermonem illic esse de Lysero nostro

ad

(kk) In Declaratione , qu® Theologis mentalis. Posterior, utrum licita sit a re-Helmstadiensibus tribuitur, ad duas res- ligione Evangelica ad pontificiam tranftfpondetur quxstiones. Prior est , an dissensio tio ? K. N.inter pontificios & Evangelicos sit funda-