PHYSICA GENERALIS. ji

quaque consentaneum videtur. Puto enim determinatis sapienti atqueordinis rationibus , ad eas quo in natura observantur, serendas leges ve-nisse Deum : Sc vel hinc apparere , quod a me aliquando optica; legisoccasione est admonitum Se CI. Molineuxio in Dioptricis postea valde seprobavit , finalem causam non tantum prodesse ad virtutem , Sc pietatemin Ethica , Lc Theologia naturali, sed etiam in ipsa Physica ad invenien-dum , Sc detegendum abditas veritates. Itaque cum celeberrimus Sturmiusin Physica sua eclectica , ubi de causa finali agit , sententiam meam retu-lisset inter Hypotheses , optarem Se in epicrisi fatis expendisset ; hauddubiè enim inde occasionem fuistèt sumturus , multa pro argumenti pro-flantia Sc ubertate dicendi praeclara , Sc ad pietatem quoque profutura.

( y ) Sed jam considerandum est , quid ipse de naturo notione in hacsua apologetica diflertatione dicat, Sc quid dictis deesse adhuc videatur.Concedit cup. 4. $. 2 , 5 , Se alibi passim , motus qui nunc fiunt, confe-qui sterno legis semel a Deo lato , quam legem mox vocat volitionem& jussum ; nec opus esse novo Dei jussu , nova volinone nedum novoconatu , aut laborioso quodam negotio d. J. 5. & a se repellit tanquammale imputatam ex adverso sententiam, quòd Deus moveat ics ut faberlignarius bipennem, & molitor dirigit molam arcendo aquas , vel immit-tendo roto. Verùm enim vero , ut mihi quidem videtur, nondum sufficithoc explicatio. Quoro enim , utrum volitin illa, vel jussio , aut si mavislex divina oliin lata , extrinsecam tantum tribuerit rebus denominationem,an vero aliquam contulerit impreffionein creatam in ipsis perdurantem »vel, ut optime Dn. Schelhxmmerus judicii non minùs quàm experienti»egregius vocat, legem insitam (etsi plerumque non intellectam .creaturis,quibus inest ) ex qua actiones , passionesque consequantur. Prius autorumsystematis causarum occasionalium , acutissimi imprimis Mxlebranchii , dog-ma videtur ; posterius receptum est , & ut ego arbitror, verissimum.

( 6 ) Nam jussio illa proterita cùm nunc non existat , nihil nunc effi-cere potest , nisi aliquem tunc post se reliquerit effettuin subsistentem , quinunc quoque duret Sc operetur : Sc qui secus sentit, omni , si quid judico,distincto rerum explicationi renunciat ; quidvis ex quovis consequi parijure dicturus , si id quod loco , temporeve est absens , sine interposito ,hic & nunc operari potest. Itaque latis non est dici , Deum initio rescreantem voluisse , ut certam quandam legem in progressu observarent ,si voluntas ejus fingatur ita fuisse inefficax , ut res ab ea non suerint affecto,nec durabilis in iis effectus sit productus. Et pugnat profecto cum notionedivino potenti» voluntatisque , puro illius & absoluto , velle Deum Sctamen volendo producere aut immutare nihil ; agereque femper , efficerenunquam, neque opus vel aVmr/** relinquere ullum. Ceitè si nihil crea-turis impressum est divino illo verbo : producat terra , multiplicemini ani-malia ; si res perinde post ipsum suere affecto , ac si nullum jussum in-tervenisset ; consequens est ( cum connexione aliqua inter causam Sc es-

G 2 sectum