Notae in Somnium Astronomicum.
47
in itinere, Luna a vertice unius oceani abeunte, agmen aquarum impingens in litusoccidentale desertumque a tractrice causa, refunditur litoribusque orientalibus vicissiminfunditur. In Harmonicis lib. IV. cap. ult. deliberavi de causa insuper alia fluxus etrefluxus maris, quae huic quidem connexa est. Sed ea, quam hic tango, sufficit in-stituto praesenti. Nam si daemones non alibi nisi in cono umbrae versantur, illi verocorpus aliquod in sublime versus coni verticem rapere finguntur, certe nisi Luna si-mul adsit conum perambulans, soli erunt nulla re adjuti, laborabunt, sudabunt, de-fetiscentur scilicet. At si Luna secunda opus aggredientur, ea praesens in umbra tractumagnetico corporis cognati conatus eorum adjuvabit. Vide infra N. 78.
63. En vero causam aliam brevitatis temporis ad hanc transvectationem, nonlongioris duratione eclipsis, non a natura corporis, sed a mente vectatorum accersitam.
64. Tota periodus ad allegoriam pertinet. Cum rarae sint eclipses insignes etmagnae, rarae occasiones eas observandi, scientia astronomica (spirituum unus) nonvulgo per eclipses innotescit; sed philosophi sunt, qui scientias philosophicas omnes(spirituum sc. horum familiam) impense colunt: illi inquam tempori defectuum luna-rium insidiantur, illi scalis hisce usi audent ascensum in Lunam, seu indagationemnaturae et cursus siderum affectare. Ex gente humana minima pars est eorum, quiphilosophantur, e philosophorum numero vix unus et alter astronomiae fines proferrenititur.
65. Revertor hic ad contemplationem naturae corporum, fictione adhibita.
66. Gravitatem ego definio virtute magneticae simili, attractionis mutuae. Hujusvero attractionis major vis est in corporibus inter se vicinis, quam in remotis. For-tius igitur resistunt divulsioni unius ab altero, cum adhuc sunt vicina invicem.
67. Ictus validus non est, ubi facile cedit corpus quod truditur. Propterea vali-dius percutitur globus plumbeus quam lapideus, quia plus in illo ponderis, major igi-tur resistentia. Cum ergo corpora sint gravia, resistent motui, tam pernicis igiturtrusionis ictus violentissimus erit.
68. Hic ego doloris saltem acerbitati consului; caveat alius incolumitati viatoris,ne is minutatim contundatur, nullo discrimine dormiens an vigilans.
69. In conglobatis partes proximae causae impellenti plus patiuntur, pressaepondere partium incumbentium.
70. Corpora nostra foventur tepore evaporationis continuae ex visceribus Terrae,quae vel in pluvias, vel per noctem absente Solis radio calido in rorem et pruinascoacta decidit. Cutis, hoc tepido vapore extraneo denudata, horrere incipit. Vaporetiam ex corpore emanans amisso calore, cujus vi exspiraverat, in se coit fitque jammateria frigida et coagulationis opera motum acquirit versus corpus, unde pullulatillatusque corpori frigus illi infert. Aura denique aetherea Solis radio destituta fri-gida est privatione caloris. Ea ut tenuissima, sic minimae etiam efficaciae frigus perse ipsa concipit, quamdiu immota est. At motus accedens densitatis ei quandam vimeffectu ipso conciliat, ut quo violentior impactus ejus in corpus aut corporis volantisin ipsum, hoc densior et subtilitate sua penetrantior adeoque et frigidior fiat. Fitquefrigus qualitas activa densatione materiae, quam nondum densatam privative tantumfrigidam agnosco. Tansitum a forma privativa ad activam relinquo aliis explicandum.Vide speculationem hanc in Opticis meis, per comparationem lucis et coloris nigritraductam, et qua parte me vides laborare, adjuva ad causas eruendas.
71. Vide supra num. 57.
72. Hoc tantum dicis causa. Natura me deserit; ad jocum transire in re seriahaud scio an gratum. Allegoria etiam friget. Defectum rerum ad victum necessa-riarum Daemon ille, qui astronomia dicitur, ingenita vi fervoris ignei ad speculandumfrigide admodum supplet.
73. Non erat praetereunda tam opportuna narratio Aristotelis de philosophisin montem Asiae Olympum speculationis causa connisis.
74. Nimirum ubi corpus ereptum ex orbe virtutis magneticae Telluris tantospatio, ut jam praeponderet virtus magnetica orbis Lunae.
75. Suspensis virtutibus magneticis Terrae et Lunae contraria tractione, perinde