III. Astronomica.

253

Sunt autem tabulae 9 ordines, quorum in faciebus sexagenae et gradusiplcnae intelligendac sunt. Primus ordo, qui Saturni est, refertur ad extremumteirculum tabulae mobilis. Secundus est Jovis et refertur ad circulum tabulaeimobilis, cui Tj. adseriptus est. Tertius Martis est et ad tertium circulum ta-lbulae mobilis refertur. Quartus Terrae et ad quartum atque ad mucronem,(quintus Veneris ad quintum duplicem, nota 9 notatum, sextus Mercurii ad(sextum duplicem, nota 9 notatum, refertur. Septimus ordo Lunae est, qui'diversum a ceteris titulum habet; nam pro sexagenis signa notata sunt, undetfit, ut prima in eo series numerorum ad 11 veniat, secunda tantum ad 29,(cum in ceteris series prima ad 5, secunda ad 59 assurgat. Deinde etiam inIioc est diversitas, quod in principio anni 1500 non habet figuras nihili, sed(expressum numerum. Haec omnia ideo sunt, quia ejus signa et gradus in-telligenda sunt de extimo circulo, zodiaco scilicet, qui terrea brachia gestat etsubjecto ligno immobiliter est affixus. Refertur itaque ille ordo ad zodiacumet regulam, quatenus illi regula affixa est. Octavus ordo numerorum referturad rotam Lunae parvam et de numeris in ejus tergo signatis intelligendus est.Denique nonus ordo est Capitis Draconis, qui etiam ad zodiacum referendusest, quamvis pro se sine aliquo circulo intelligi possit, ut audiemus.

Utilitas tabularum separutim consideratarum haec est, quod ex iis motusplanetarum inter se causa celeritatis et tarditatis comparare possumus. Iiocautem etsi in secunda parte tabularum generaliter de omnibus novem motibusverum est, tamen de tj, 'Ij. et Capite Draconis, ut de tardioribus, in primaparte tabularum rectius fieri potest. Videmus enim, 1j annis 30, Caput 19,j 12 circumire. Sed haec obiter; jam ad

Praxin Theoriae

accedemus. Initio docendi sunt studiosi additionem astronomicam. Notumautem est, 60 scrup. efficere 1°, 60° unam sexagenam et 6 sexagenas esseintegrum circulum. In Lunae vero numeris 30° efficiunt signum et 12 signacirculum. Propositis ergo 3 vel quotennque numeris invicem addendis, sicagendum: primo collocanda sunt scrupula unius numeri sub scrupulis alterius,gradus sub gradibus, sexagenae sub sexagenis. Deinde subducta linea initiumadditionis fieri debet a scrupulis ad sinistram. Summa scrupulorum ponendaest sub lineam, si fuerit minor 60; sin major, ponendum erit quidquid supra60 vel bis 60 etc. residuum erit. Ubi discessisti a scrupulis, graduum sum-mam similiter collige. Cui summae tot addes unitates, quoties a scrupulis 60rejecisti. Summam omnem colloca sub lineam, si sit minor 60; sin major,age ut cum scrupulis. Denique etiam sexagenas colliges, adjungens, si quida gradibus accesserit. A summa sexagenarum semper rejice, si tanta est, 6sexagenas, quia sunt integer circulus; residuum colloca sub lineam. Eademratio est in Luna, nisi quod haec adhibenda diligens cautio, ut pro 30 et nonpro 60 unitatem adjicias signorum summae, quare summa graduum nunquamdebet superare 30. Item de summa signorum rejicienda 12, non 6. Sedhaec omnia exempla docebunt.

In colligendis igitur ex theoria locis planetarum generalis hic est pro-cessus. Initium debet semper fieri a Sole vel a Terra, hoc pacto: cum annoproposito ingredere primam partem tabularum, cum die mensis secundam, cumhora tertiam et excerpe tres numerorum classes sub titulo Terrae sive inquarto ordine; excerptos omnes dicto modo adde. Numerum qui prodit quaerein theoria in orbe Terrae tabulamque tam diu move, donec mucro designato