Summarium Historiae Astronomiae seculo XVI.

579

Anno Christi 1620. Cal. Aprilis Juliani ipso meridie Cracoviae Polonorum erunt

Loca planetarum.

Auom, coaeq. per

Anom. coaeq.

prosthaph. eccentri.

commutat.

ti

17°

42'n •

. . . 2 sex. 48“ . . .

. 5 sex. 2“

25.

38 V .

... 3. 18. 32' . .

. 5. 54.

d

2.

35 V .

... 4. 3. 37. . .

. 5. 47.

¥

20.

31 V .

... 5. 4. 33. . .

. 1. 13.

K

24.

3 V .

... 2. 16 . . .

. 0. 23. 24'

„Copernicns ad anomaliam eccentri Tv addit 50°, ab eadem 2j- subtrahit 20°, quaresupra proditae anomaliae fiunt tl 218°, 2(- 178° 32', ^ anomalia manet 244" proxime,c quibus numeris colligitur latitudo australis, quia siugulao anomaliae suut in parte pcri-gaea eccentri, h. e. majores quadrante circuli et minores dodrante, quae regula est perpetuain superioribus planetis. Ergo tl anomalia habet scrup. proport. 48, ejusdem anomaliacommutationis habet lat. austrinam 2° 13', cujus latitudinis pars congruens dictis scrupulisest 1° 40' aust., tanta est lat. tS in austrum. Similiter anomalia eccentri dat scr.59 J et anom. commutationis lat. 1" 5', quae tota servatur, quia scr. suut 60 fere. Deniqued anomalia eccentri dabit scr. 27, anom. commutationis lat. 0. 6 in austrum, cujus parsdebita scr. 27 est 0. 3 fere; tantula est J lat. nustr. In <j> anom. commut. docet decli-nationem esse 0. 23, obliquationem 1° 35', deviationem 0. 9. Anomalia eccentri e canonepriore excerpit scr. 33 aequandae obliquationi, e canone posteriori scr. 18 aeqnandae devia-tioni. Postremo, si auom. 304 adjeceris quadrantem circuli et e »munia 394° subduxeriscirculum totum, cum residuo 34" invenies in priore canone scr. 50 aequandae declinationiinservientia. E quibus conficiuntur latitudines coaequatae: declinatio = 19' austr., obli-quatio 52' bor., deviatio 3' bor. I)uao boreales faciunt 55', unde sublatis 19' in austrumvergentibus, restat latitudo! borealis 0" 36' juxta hasce Copernici tabulas.

Postremo £ anomalia commutationis 23" vel 24" declinationem suppeditat 1" 40'austr., obliquationem 42' bor., cui addenda est pars decima, ut sit 46 vel 47'; additur,inquam, pars decima, quia anomalia eccentri 136" est major quadrante et miuor dodrante;denique dicta anomalia commutationis dat deviationem 0° 34' austr. Scrupula proportio-nalia inveniuntur, sicut in !j> dictum est, per anomaliam eccentri 136°, et 226" auctamquadrante.

Scrup. prop. Pars prop.

\ declinatio 1° 40' . . . 42. . . . 1. 10. austr.

Mercurii ( obliquatio 0. 47. ... 42. ... 0. 33. bor.

( deviatio 0. 34. ... 30. ... 0. 17. austr.

Duae australes additae faciunt 1“ 27', uude sublata boreali 33', remanet latitudo £austr. 0. 54. —

Ilis, quae e Copernici opere celebri (lesumsimus, subjungendus est JoachimusRheticus (cfr. vol. I. p. 8), qui ante editos „ Revolutionum" libros novarum Coper-nici inventionum summam ad Joannem Schonerum scripsit anno 1539, hanc deCopernico praemittens sententiam: „Principio statuas velim, doctissime D. Schönere,hunc virum, cujus nunc opera utor, in omni doctrinarum genere et astronomiae peritiaRegiomontano non esse minorem, libentius autem eum cum Ptolemaeo confero, nonquod minorem Regiomontanum Ptolemaeo aestimem, sed quia hanc felicitatem cumPtolemaeo praeceptor meus communem habet, ut institutam astronomiae emendationemdivina adjuvante clementia absolveret, cum Regiomontanus (heu crudelia fata!) autecolumnas suas positas e vita migrarit." — Alio loco ita Copernicum cum Ptolemaeocomparat Rheticus: „Ptolemaei indefatigabilem calculandi diligentiam, quasi supra vireshumanas observationum certitudinem et vere divinam rationem, omnes motus et appa-rentias perscrutandi exequendique, ac postremo tam ubique ipsius inter se consen-tientem docendi et demonstrandi methodum nullus, cui quidem Urania est propitia,satis admirari et praedicare potest. In hoc autem Copernico major quam Ptolemaeolabor incumbit, quod seriem et ordinem omnium motuum et apparentiarum, quem ob-servationes 2000 annorum, tanquam praestantissimi duces in latissimo astronomiaecampo explicant, in certam sibique mutuo consentientem rationem seu harmoniamcolligere cogitur: cum Ptolemaeus vix ad quartam tanti temporis partem veterum ob-servationes, quibus se tuto committeret, haberet. Copernico itaque non tam instau-

38 *