1602 .

749

Keplerus; Optica prodiit anno demum 1604, Comment. Martis anno 1609; initiumccrtc factum est utriusque operis annis prioribus, utrumque sub finem anni 1602 propead calcem perdudum. Causas dilatae editionis invenies annis sequentibus. — Partimo manuscriptis, partim e libris publicis Kepleri haec de studiis et observationibus de-sumsimus. Observat instrumentis Tvcbonis, „adjuvante studioso Mattbia Seiffardo, aTychone relicto“ d. 28. Febr. Martem ejusque locum satis bene constituit. Martio„pertexitur capitalis demonstratio motuum Martis“. Orbem Martis „ovalem“ essedemonstratur. Observata eclipsis Lunae 4. Junii adhibito horologio Tyclionico,„minuta et secunda indicante.“ 4. Julii: Deliberatio astrologica de rege Galliae,„occasione colloquii cum Seepacliio“.*)

Augusto mense in publicum emissa est „ Progymnasmatum Tychonis pars prima,quae editio maxima ex parte curae Kepleri mandata fuerat ab haeredibus Tychonicis;confecit Keplerus indicem et appendicem libri, quam exhibuimus vol. VI. 568. Die20. Augusti constituit Iveplerus locum „novae“ stellae in Cygno, „adjuvante JoanneEriksen, qui nuper cum Tengnaglio redierat in Bohemiam“, in observationibus usussextante ferreo, a L. B. Iloffmanno usibus Kepleri permisso. Quae cum Ilerwartoegit de hac stella leguntur vol. II. p. 755; historica de Mercurio in Sole viso ib. p. 789.

Keplerus ab anno 1597 huc usque, occasione capta a lectione Portae Magiaenaturalis et Ileronis „Spiritalium“, multum operis consumsit in praxi et theoria artisaquaeductoriae. Herwartus Novembri 1602 scripsit: Es hat mir D. Pistorius vermeldet,dass Ire Mtt. sich in pneumaticis delectiren, vnd dass der Herr, was der Porta derowegenjüngst aussgehen lassen, zu korrigiren im Werck sey. Keplerus refert de his studiisIlerwarto d. 12. Jan. 1603: Quaeris de pneumaticis. Ea in narratione agnoscoR. D. Pistorii quo me complectitur favorem. Anno 97. prodiit Magia Portae,ego converti me ad ea, quae videbantur digna speculatione, periclitanda, ubiPortae errorem et simul artificium deprehendi. Pistorio hic (Pragae) in Ileroneeosdem errores monstravi. Paulo post nactus est Pistorius peculiarem Portaelibellum, anno 1600 editum, ubi suos et Heronis errores corrigit, at quo egogloriabar invento, id pulchre locupletatum proponit. Quodsi milii licet indul-gere ei affectui, quo Tycho magister meus exercebatur, equidem non sineprobabilitate asseverarim, Portam ex me edoctum. Nam exemplar artificiiGraetii exhibui D. a Dietrichstein, praesidi camerae, cui cum Istriacaruin fodi-narum praefecto Adiero multa necessitudo, cui cum Porta literarum consue-tudo intercedit et mihi promisit, se meum Mysterium (Prodromum) prima oc-casione ad Portam transmissurum, de aquatilibus tacuit. Res tamen ipsi curaefuit et omnino mihi persuadeo, instigasse Portam, ut hanc rem ad usum trans-ferat ... . Percommode admoneor rei necessariae: inventionem habeoexprimendae aquae c omp aratam perquam utilem. Cum jam ab anno 9 7.hoc saxum volvam, tandem incidi in Augustanum artificem, qui accepta

pecunia pollicitus est, se perfecturum exemplar. Rogo M. Tuam, ut ad

collegium opificum perscribat, ut opus inspiciant etc. (Pactionem cum opificeinitam et descriptionem artificii vide vol. V. p. 633 ss.) De eodem artificio scripsitKeplerus äd Fabricium (Dec. 1603): Petis artem aquae ducendi. Confirmo tibi,Belgis tuis fore utilissimam exhauriendis subito navibus. Est sipho ($umpen)

*) Mense Augusto uxor Kepleri aegrotavit, teste Philippo Brosamer, „Köm. Kay. Mtt,Hoffmedicus“ , qui medicamentorum rationem „dem Ernvest vnnd wolgelert Herr MagisterJ. Kepler“ misit „für Säfftlein, ein lindt Trüncklein, Oell zum schmieren, Kraftkiiechlein:Summa thuett 4 fl. 22 kr. Item für Gering Mühe vnd Arbevtt wirf sich der Herr derGebür wie billich wissen zu verhalten“. Keplerus adscripsit: daran geben zwen Ducatenden 14. September.