1607.
777
»
Mensibus Januario et Martio Keplerus praeter eä quae supra diximus de Har-monia Ilerwarto respondit ad quaestiones de arte nautica, quamvis: „de arte nau-tica sollicitus hactenus non fui, quippe latissimae continentis alumnus“, deinde deanno Christi natalitio (cfr. IV. 473 ss.), de fluxu et refluxu maris (III. 454) et dehypothesi Copernicana: „non ita absurdum videtur physicis, stare Solem ac moveriTerram“; virtutem, pergit, Solis dicere se magneticam intelligeutiae et similitudiniscausa, coelestem dicere se debuisse. Quae de astrologia Ilerwarto eodem temporescripsit, leguntur vol. II. p. 584. Mense Novembri quaerenti Ilerwarto de Terraeambitu refert Keplerus, quam rationem inierit ad hanc quaestionem solvendam (cfr.V.43 s.).
Fabricio unam tantum dedit epistolam hoc anno sic finem faciens: Obser-vationes mitte. Ego remissior fieri incipio. Cur enim morientibus instrumentissupervivat mea observandi diligentia? (1. Augusti, cum Martio incepissemintereaque peregrinatus essem in Lusatia.) De Martis theoria agens cum Fabriciodubia ejus de „ovali vel elliptico“ orbe refellere studet: Ellipsis est naturalis liypo-tliesis; circulus ellipsin amplexus est tantummodo numerationis causa. Jamtentavi in Mercurio, cujus est ellipsis evidentissima. Item quaerenti Fabricio,quae causa sit „physicae multiplicationis“? respondit: „dum multiplico eccentrici-tatis dimidium in sinus anomaliae ecccntri, constituo excessum areae supraanomaliam ecccntri, et quia area metitur distantias omnes, distantiae mo-ras seu tempus, igitur multiplicatione physica tempus colligo debitum huicanomaliae ecccntri. Subtilitatem meam praedicandam putas, si non repug-naret naturae. Ego, mi Fabrici, damno omnem subtilitatem vel repug-nantem naturae, vel non necessariam. Dum vero milii Copernicanam sub-tilitatem exempli loco ponis ob oculos, inepte facis cum scias, quod tu
damnes in Copernico me mirifice approbare. Mirum, quales mihi
scribas leges condendae hypotheseos ex tuo cerebro, non ex coelo deductas.Directis verbis ea mihi imperas, quae totidem ego capitibus in Commentariisrefutavi. Miseret me tui laboris, qui tot jam annis lidvvara tentas et ingenere actum agis. Inventas enim veras motuum causas, quatenus ab homine
comprehendi possunt, constantissime assero. Commentarios ut edam laboro
diligenter. Videtur Tengnaglius concessurus, si permittam ipsi quorundam
emendationem, quod mihi grave est. Irasceris valori areae, cum agatur
de lineis, caeco quidem impetu. Nam et area geometricum quid est. Quodvero astronomi hactenus nullas areas adhibuerunt, factum est ex ignorantiacausarum physicarum, quas in lucem jam protuli. In omni novitate imperitiirascuntur. — Fabricio instanti, Martis motum circularem esse et asserenti, putare seMartem ad latera circuli non ingredi, sed potius excedere, bis occurrit Keplerus :Miram tuam audaciam! Tune rnc provoces confingendis hypothesibus? Cumego planetam a circulo dicam ingredi, tu paria faciens dicis egredi. Ego miFabrici non ingenii volubilitate, non poetica aut pictoria fingendi licentia suminductus, sed observationum Ilraheanarum filum demonstrationesque secutus
invictas.Dico tibi, si centum superessent planetae, dummodo tales ejus
observationes haberemus, quales in Marte, meis inventis ad eorum hypothesesperveniri posse, siquidem illi naturam horum 7 planetarum imitarentur.
Joban Keppler, der Röm. Kais. Mtt. Mathematicus bekheu, das der Ehrnvest vud fiirnelimHerr Ilanss Nidenanss, Burger zu Grätz vnd rathsverwanter, von denjenigen 1000 Gulden,wiilliche Ime auss moiner Stieftochter Regina Lorentzin väterlichem Erbgut dargeliehen wor-den, das ordentliche Interesse von 2 Jahren, vom 16. Juli 1605 biss 1607 erstreckend, zu-samen in einer Summa von 120 Gulden zu meiner sicheren Haud zuegestelt vnd bezalt batt.Prag den 9. August 1607.