z

~ 1 I

•I ^'

■ •(; i| * . >

•V». j, ** ■

n, ** -

LIBER

C A P V T I.

Jguidpt Aßronomia, $ Cosmographia > e>quibus Scientijs j 4«/ Artibusindigeat .

Astrtnor»>* Deß,ni/io,

Astrologi*.

Astrono-tni 4 rfi/rrf*m/i.

Gtogr«-.

phu.

Geogr,

Cefmogra.

fhia.

•KK MH-MM M M k^4-4OZ «8 £«•

K» H» «H-KM d 544 M «k4 iS-Z M- M ®*W- **3 M

STRONOMIA est Scientia Phy fi-co—Mathematica de Coelestium cor-porum quantitate terminata, & eo-rum accidentia (enßbilia terminan-te . Subalternatur enim Physica:,quatenus coelorum , ac sydenim_,mutationes sensibiles, aut sensibi-lium in illis accidentium varieta-tem , considerat; cuiusmodi sunt Figura , Color , Lumen ,Vmbra,Locus,Situs, Ordo, Distantia, Motusque , SedMathematica: potissimum subalterna est, quia praedictiaccidentia non considerat praecise, vt affectiones natura-les, aut sub quacunque alia ratione, sed quatenus subcertam, ac terminatam quantitatem cadunt; siue illa con-tinua, siue discreta sit; & siue permanens siue successiua.Est autem Astronomia totius Matheseos species nobilissi-ma , nec alia ingenia requirens, quam coelestia, aut natu-ram admirabilem , vt censet Plato, in Epinomide .

Astrologia est Ars diuinandi effetius naturales exAstro-rumpofitu,& reuolutionibus .atque adeo pars quaedam».! tst Astronomia: practica:. Dixi effectus naturales, nonautem euentus, seu futura contingentia a causis liberis,vt talibus, aut a casu, vel a Fortuna respectu nostri pen-dentia; horum enim pi^norio certa, 8c euidens,soIi DEOnaturaliter conuenit, & scientia hec diurnandi vere Di-uina est; neque vlla datur de his ars humana, cum ex me-rdae generalibus inclinationibus, nec semper,nec ple-riurque determinati euentus sequantur. Quapropter quihanc Astrologia: Iudiciaria: panem iactant, aut tractant,mento diuinarum litterarum,& sacrorum Canonum cen-suram retulerunt. Quamuis, vt acute Tacitus,genusidhominum sit ; Quod /emperin Vrbe vetabitur, Crsemperretinebitur ; dixislet melius in Orbe . Longe igitur ampliorest Astronomia, quam Astrologia presse lqmpta , nec nisiob ianpentiam ab aliquibus vsurpantur haec nomina sinediscrimine .

Geographia pressius sumpta, est Ars dimetiendi , ac de-scribendi Orbem terra, eiufquesuperficiem habitatam , authabitabilem ; Neque vero versatur circa globi Terraquei,videlicet ex terra, & aqua compacti, quantitatem termi-naram absolute tantum, sed etiam relatiue, tum ad par-tes eius intra illum diuerso modo sitas, dissitasque; tum_.ad Coeli plagas, vnde diuerse luminum, & vmbrarum,dierum, de nocti um ", tempestatumque annuarum pro-prietates . Huius partes sunt Hydrographia, qu^ Marium,de Insularum descriptionem profitetur ;& Topographia ,qua: singularium locorum, puta vnius villa:, aut pagi; HcChorographia , qua: particularium tantummodo regio-num , puta Hetruriae, aut Italiae descriptione contenta:sunt, fine respectu ad vnmersasti superficiem T erra:. Por-ro Histiodromia , qua* est ars nauigandi ope magned-cx pyxidis, supponit Hydrographien , potius quam sitpars eius.

Geographia iam supra definita, tum alijsde causis,tum praecipue ob longitudinis,ac latitudinis differentiaminter loca obseruationum coelestium > aut phaenomeno-rum praedicendorum, Astronomia: tam necessaria est,quam columnx basis.

Cosmographia, est Scientia ex Astronomia, & Geogra-phia simul compofita neque ab ea differt Sphxrice , seu tra-ctatio de Sphaera Coelesti, & Eleinentari, nisi breuitate,& compendio;quod enim Cosmographia praestat ample,ac distuse, hoc idem praestat Sphaerice stricte, ac succin-cte ; vt Isagogem quadam ad Astronomiam, & Geogra-phiam tyrombus proponat.Hanc & nos libro hoc nostroprimo, & fecundo aggredimur, Theoricas syderum alijslibris exposituri.

Aritk,

Geometri

P R r M V s

- Scientiae porro aut facultates, quibus Astronomia per-fecta potissimum indiget ,sunt septem, nempe Arithme-tica , Geometria , Optica, Gnomonica > Organica , Geogra-phia , & Chronica - *

Arithmetica est Scientia de numeris,seu de quatitate di-screta ,partimJpeculatiuapartim prattica ,cuius illa saltem 1114 'pars neceslaria est Astronomo, qua: docet modum com-ponendi seu colligendi in vnam summam plures nume-ros ; subtrahendi; multiplicandi; Sc diuidendi, tum in-tegros tum fractos numeros; 8c per auream regulam»,proportionum, seu quam vocant Regulam Trium , inue-niendi quartum numerum proportionalem; nec non ex-trahendi Radicem quadratam, & cubicam a dato nu-mero . Sed illa peculiaris Arithmetica: portio, adhucmagis ipsi neceslaria est, qua: est pars Logistica , seu qua’ ugistiuregulas supputandi,subtrahendi, multiplicandi, & di-uidendi , applicat Gradibus Signorum, circulorum , &angulorum, nec non diebus, & horis, & graduum, ho-rarumue minutijs, seu sexagenis, ct' sexagenis sexage-narum : öc hanc infra trademus capite s. Logarithmica Le S art ^vero non est necessaria, summe tamen expetenda in sol- mtc *'uendis Triangulis,praesertim sphaericis, & ea solutione-*condendtstabulis Astronomicis. Siquidem ope illius,

Regula trium absoluitur sqja additione numerorum ar-tificialium , & multo citius expediuntur, qua: alioquin».molestissime vix per consuetas tabulas Sinuum Tangen-tium , & Secantium, multiplici ductu, 6c partione per-ficiuntur,cum dispedio temporis vitra quadruplsi, & mul- j

to maiori, in maioribus numeris. Idcirco in secundo !

tomo Almagesti, libro Trigonometrie», eambreuissimdtrademus .

Geometria est Scientia partim praElica, partimspecu-latiua , de magnitudinibus ,seu de quantitate continua ter-minata , vt tali, cuius illa pars Astronomo perdiscendaest, qua: de Triangulorum, Circulorum, Ellipsium, acSphaerarum proprietatibus insignioribus agit; sed exGeometria practica, illa portio Cosmographo, & Astro-nomo notior este debet, qua: docet modum metiendi,aut superficies, & interualla beneficio radiorum visua-lium vocaturque Geodxfia ; aut altitudjnes, & dicitur Al-timetria , Graece ; aut pauimenta, & vocatur

tptsct<fb[MTi>icL ; aut profunditates, & nuncupaturpirpia,. Ha;siquidem saltem delibanda: sunt: his verovtemur nos in varijs Problematibus,pnesertim libro Geo-graphico . At illa pars,que de Analyst Triangulorum agit,docetquemodumfoluendi Triangularum plana,tum_. metrio.spherica, penitus perdiscenda est Astronomo, ob neceslä-rium omnino, & quidem frequentissime, ipsius vsuna,.

Proinde ex varijs Trigonometrie formis, qua: circumfe-runtur, illam que mibi visa est tutissima simul, & expedi-tissima tradere decreui separato libro, qui erit primus to-mi L. Almagesti, & inscribitur Trigonometricus .

Optica est Scientia de modo vifionis, & vifibilitate qua- Optica,tenus ea per radios visuales , & vmbras a radias terminatasfieri potest, siue illi radij sint directi, ac libere propagati abobiecto ad oculum, siue non; & si directe, seu irreflexctransmittantur per foramina,aut rimas dicitur, Dioptrien ;fi vero reflexe ex superficie aliqua partim diaphana par-tim opaca, vocatur Caroptrica, A: Anacamptica; si autemper lineas refractas in medio diuerse densitatis, diciturAnaclastica , que tamen quatenus radios non reflexosversus obiectum illuminans, sed ad potentiam visiuanr,propagatos per medium diaphanum considerat, pars estDioptncae. Ex quibus ille partes Astronomo necessariesunt, que docent distinguere veras figuras, distantias, si-tus , & magnitudines coelestium Phaenomenon ab appa-rentibus. Ideoquc nos in libro 5 . tomi 2 . Almagesti, seuOptico tractabimus illam Optice partem, que Astrono-mo necessaria est, multaq; de Parallaxibus, & Refractio-nibus, ÖC Vmbris:qua parte Gnomonicen attingemus, quescilicet de vmbris Gnomonum agit; nam que de vmbrisearumque proiectionibus vniuersaliter agit, dicitur Scia-terica , ab vmbra, que Graece est anQ .

Organica in subiecta materia est, Ars fabricandi , O 4 0r S* mc *adhibendi instrumenta mechanica, ad obseruanda cx/estiaPhxnomena,idonea ; quxeunque enim in Coelo praecipuiapparent Graece dicuntur <pcttvoutva. ;obseruationes autem»pia: rnpnats . Nemo autem potest esse perfectus Organo

paius,

brcriolo-

Trigm

4 'rgttmm.fimi.