Buch 
Enchiridion botanicum exhibens classes et ordines plantarum accedit nomenclator generum et officinalium vel usualium indicatio / auctore Stephano Endlicher
Entstehung
Seite
388
JPEG-Download
 

383

pido Disgun; quae in his ultra cilr&que germinat, vel succi inops est, non rei'ditura colligenti operae pretium, r ei si redditura fueril, legulum non h»l* e ['Quandoquidem circa Disgun, accolae Arabes, ex (ransmarino liltore colon*collectionem nunquam tentarunt, supini ad novum opus, nec alii quam vil aepasloriliae sueti, quam ducunt sub tentoriis inertem atque tenuem. Ultra ve* 1 *herba dulcescere dicitur et foelorem paene in tantum exuisse, ut caprarumgrege sfoliis vescantur avide et eorum esu mire pingueseant, quod ut succedat, prii*fante admissionem sale montano, nec aliud hic suppetit, semel cibandi, adnti sSlvero primis quatuordecim diebus ab omni p'otu arcendi sunt. Crescit 1'erdl®Asa foetida promiscue in tesquis et crepidinibus, ubicumque avulsa semina ve* 1tus protulerit; uberius vero et saepe ex pedali intervallo in locis, qui quod» 11 *'modo premuntur in planitiem, quippe semini retinendo et ob meliorem fundi e 0 * 1ditionem fovendo aptioribus. Solum habet raro udum aut puriori terra foecu"dum, frequentius intersperso limo sabulosum, saxosum et aridum, et, queni^superficie non invenit, altius acta radice, ei profundo humorem allicit. Plai* 1,duplicem Ileratenses constituunt speciem, unam Hingiseh dictam, quam *firmant esse montanam, et sylvestrem Disgunensium; alteram Husjeh, s*'campestrem suam. Illam ajunt lacrymam stillare parcam, macriorem et v *^ (tutis debilioris, hanc vero Ileratensem larga manu profundere pinguioreU*foetidiorem, adeoque magis praestantem. Nullum inter utriusque loci pian ,aesse discrimen Kaempferus, qui Hingiseh et Husjeh accuratissime coniparO ^contendit; affirmans Heratensium plantam a Disgunensi non differe, nisi ral**^soli natalis; quod in campis Kliorasan fortassis pinguius est adeoque rad**' , i(1majori succi apparatu instruat, id quod Larense juguiii sterile tanta ubertate*

possit; neque utriusque provinciae lacrymas inter se collatas ulla praebereversae speciei vestigia, praeter differentias, quas ex adulterio vel diversi 1 ^temporis et ordinis, quo collectae sunt, obtineant. Duplicem plantae se* ,Disgunense vulgus constituit, mares appellans plantas succi expertes, ® j,caulem et in eo semen gignant, a cujus productione radicitus moriantur, ^gnas vero succo gravidas, sed sine caule. Nulla tamen plantae monocarPj^j;radix invenitur, quae ante ferulae productionem laesa, succum non f(* n c |o,aut quae suo fato relicta in caulem serius ocius non exsurgat, quo prod*' ^exhausto quippe vitali liquore, arescit atque interit; quod ei cum Umbell 1 ^.,,plerisque aliis commium esse, recte monet quem sequimur auctor. Longa**' el ntem, ajunt, radici miram esse, et aemulam vitae humanae, ex quo imi» a, J pialiquando magnitudinem assequi, non est mirum. Si loci conditio ferat, ,ie ? e,ferulam, quod aliquando evenit, prima aetate efferatur, longitudinemac perae humanae crassitiem assequi affirmant, cum mediae aetatis es 1 s \ ol i 0v. brachii, annuam pollicis crassitiem exhibere, cui longitudo prop 0 * 11 ^»semper respondeat. Hirsutum fibris caput aetatis index est. Om« is j r |0foetida ex radice manat sauciata, nulla ex caulibus sponte effluit, v ' tl irjexprimitur. Radix quadriennio minor parum lactescit, et nunquam se .jpi* 1-quo autem vetustior et major est, eo majorem lacrymae impertiturExemla tellure, si vel postridie secetur, lacte tamen stillabit, adeo c tiirum succo diffluit, a quo insolens pondus obtinet. In transversum * ,) j 1|C tii 3summum discum perfundit succo, qui in continuas spiras argute circu* 1 1 . ^ e rpullulat. Inspectam attentius duplicem prodere substantiam Kaempf** 1 j^cd*"hibet; aliam firmiorem et fibratam, fibris per longitudinem vago posi |u ^lef*rentibus, aliam magis spongiosam, congenerem et molliorem; hanc ad 1^jeii'retinendum, et in utriculis suis excoquendum natam esse putat, illam ad ^firt**!dum, et pro nutrienda stirpe transvehendum, symbolum etiam conferre a pjiid^talem quandain radici fragillimae conciliandam. Exsiccatae radici I,e rl} lii |urmollior substantia, fibrata remanet, et in stuppeam quasi medullamdltm ruaosus cortex narum de amnlil i line sua ami it. Si ccus receUS ,..,111

dani rugosus cortex parum de amplitudine sua amittit. Succus recen * nl 'illi* |lll *pcandidissimus, liquidus et pinguis est, flori lactis dulcis exacte S1 j,fus c ®omnisqne lentoris expers, ad aeris autem et solis contactum colorem ®induit et coalescit. Foetor virtutis index, quo major est, eo inel*°