.6

PLANISPHyERIUM COPE-RNICANUM.

& alterum , ac ficta illa Primi Mobilis Sphaera, ut mera fig-menta tollantur in hac Hvpothesi, quae intimum UniversiCorpus, Solem puta, & extima ejusdem Corpora, Stellasvidelicet Fixas, suis ex locis non moveri, sed intermediamobilia circumcirca Solem circumgyrari statuit.

Spatiamin- Post Saturni Sphaeram vastistimum spatium, seu intersti-tcr Sphirras tium pene immensum Copernicus usque ad fixas stellas per-Stdiarum tin S erc arbitratus est, distantiam Fixarum a Terra tantamFixarum, faciens, ut non modo ipse Globus Terrenus cum illo inter-stitio , & Fixarum Stellarum regione comparatus, sit instarpuncti, quod hactenus etiam communi omnium Astrono-morum, & aliorum doctorum opinione statutum est, sedetiam tota semidiameter Orbis Magni, sive Coeli, aut Sphae-rae, in qua Terrestris Globus circuitu suo circumcirca So-lem ducitur, ad Sphaerae Fixarum Stellarum Semidiame-trum, puncto penitus similis existat, imo etiam ipsa interSolem & Terram distantia, 1200. Terrenas diametros ae-quans , ad Fixarum Sphaeram omnino insensibilis judiectur,atque ideo Parallelae ä Terra, & Sole ad Fixas ductae ferein unum idemque punctum coincidant, eo quod tam va-stum Spatium supra Saturnum relinquitur. Hinc Proportiototius Systematis Planetarii sesc habet ad SemidiametrumFirmamenti, ut Pisum adpedes quindecim Gedanenscs, utNobilissimus Hevelius annotavit cx Astronomia DmtiscmaUb. 1. cap. 2. M. Petri Crugeri Mathematici Dantiscanae Res-publicae celeberrimi, Praeceptoris fui, quem magnis laudi-bus extollit in Selemgraphidßa pag. 166. & seq. ubi etiamex Keppleri Epitome Astronomica lib. 4- päg.^92. haec verbatumPro°" c * tac - diameter Saturni extima Sphara mobilium, continetportiones, tnse diametrum Corporis Solaris bis midies circiter ; sic etiamDiameter Spharafixarum continet Diametrum Saturni in secirciter quadragies centena millia diametrorum Corporis Sola-ris , diametrum Terra (fecundum proportionem CorporumSolis , sr Terra a Veteribus creditam ) quintnplum , & plus.Quamvis autem hoc spatium fere immensum, & incredi-bile, ac distantia incomprehensibilis, & plane supra omnemfidem este videatur, ob nimiam altitudinem, & amplitudi-nem, quam hujus Hypothesios dispositio supponit, longetamen hoc placitum'fit verisimilius, quam illud Veterum,qui arbitrati sunt, Stellarum F ixarum Sphaeram quater mil-lies velocius circumvolvi quam apud Copernictim , maxi-mamque Sphaeram velocissimum habere motum: E con-trado minimam, scilicet Lunae, motu longe tardiori pro-cedere. Ex motu tameu hoc vel velociore, vel tardioreipsimet Stellarum, & Sphaerarum distantiam, & elongatio-nem eruerunt, & ita concluserunt, Stellam velocius pro-gredientem tardiore inferiorem esse; Eoque fundamentousi sunt in Planetarum, & Sphaerarum situ & ordine consti-tuendo , illudque usque ad Saturnum recte observarunt.Sed in Fixarum Stellarum Sphaera certum hoc & infallabileaxioma obliti, totam fere Hypothesin suam destruxerunt.Hypothesis Copernicana e contrario ordinate & congrueprogrediens ita Planetas digessit, ut eo tardiore motu pro-moveri dicantur, quo sublimiores sunt, & Sphaerae maxi-mae etiam tardissimus motus assignatus sit. Haec Heveliusscite monet in Selenogr.pag. 166. & 16 7. ubi etiam dicit,Vasti (f- vastissimum interstitium inter Sphaeram Saturni, & illam, in

stdbrun/ Stellae sedes suas habent, vix stellarum Corpori-

Fixarum & bus vacuum sibi videri, eaque de causa se dottisimo Philo -Satumi Uo Redivivo astipulari, & etiam illud sibi persuasum non

Spatium llal3ere , stuod omnes Stellae Fixae in pari distantia a So-

stdiis va- le sint remotae , quamquam alii hoc penitus sibi persua-cuumnon fere , unicae nempe Sphaera: illas affixas esse , sicut illaein Globo artificiali depictae stellulae.' Hac opinione StellasFixas non pari distantia abesse a Sole , & multos ex Veteri-bus imbutos fuisse liquet ex Geminomcsicms.: Suprema igi-tur est omnium eaSphara qua Stellarum Fixarum dicitur , quatn f e continet omnium Fixarum constellationum sive signorumeffigiem. Non eß autem cogitandum. omnes Stellas jstw eadempositas ejst superficie, fid alias ese sublimiores, alias humiliores,um enim visus noster ad aqualem longitudinem a Terra in

til fest extendat , redditur instenstbilis altitudinis differen-Uenati de a \ eta -vius in Vranolog. pag. 4.

° PI " dispositiori^ Carte * in Opere suo 'Philosophico Copernici

dio-erendh * - * n torporibus totius Universi in Ordinem

locans, exterapf’ ac Solem in Mundi Creati meditullio

suis inhaerentia* ^ ctarum corpora cum Terra vorticibus

ipsum in suo vortice fln a flmtantia circa Solem, & hunc

»7 ,p !rVr tius Mundi ex „ tuantem fingit. Materiam vero to-MundiMa* rviuuui, cx qua cuncta st n.

Triplicem constituit, a tq ue £2^5

entura

Cavtesnio

Triplex

Machinae aspectabilis Elementa Prima, quorum Primum £i emcillius Materia effe dicit , quatantam vim habet agitationis , ut Pnmum.aliis corporibus occurrendo in minutias indefinita parvitatisdividatur , & figurassuas ad omnes angulorum ab iis rchclo-rum angustias implendas accommodet. Ex hac Materia So-lem & Stellas fixas constare putat, tanquam ex tenuissima& simplicissima materia ortum suum ducentia Corpora,quibus ob puritatem suam primum & simplicissimum Ele- Secundum,mentum pro Materia assignandum lit. Alterum ejus este aitcMateria , qua divistdest in particulas Spharicas, valde quidemminutas , fi cum iis corporibus, qua oculis cernere posumus ,comparentur, sed tamen certa, & determinata quantitatis ,

Cr divisibiles in alias multo minores, quibus Globulorum Caele-stinm nomen imposuit. Ex hoc Secundo Elemento Coelos Codumtri-compositos esse , eosque Triplices: Ex quibus PrimumCoelum illud esse ait, in quo Sol in suo centro ex Primi Ele-menti Materia natus, tanquam corpus fluidissimum , &sphaericum. in gyros agatur. Secundum vero coelum non Secundum,diversum a priore, sed tamen innumeris vorticibus distin-ctum , esse illud, quod Stellas E ixas ex Elementi Primi Ma-teria in innumeris suis centris natas, cum caretis astris com-prehendat , & permagnum Primi Coeli respectu existat.

Tertium existimat omne illud quod ultra illos duos Coelos Tertium,repetitur, immensum, ac invisibile, quod nullo modo pos-sit in hac vita spectari ä nobis, in eodem post hanc vitamfuturis : Tertium Elementum dicit constare partibus , vel Ter dumB-magis craffls , vel figuras minus ad motum aptas habentibus , lcmauu “i*atque ita hoc Elementum ejus Mater ia arbitratur esse, quacrassior omnino sit duorum priorum Elementorum Mate-riis , atque originem prabeat Planetis fex reliquis, & Ter-ra, ae Comeris. Ad hoc Element um refert macul as S olis, MaculrSo-& aliorum Syderum, atque totum iEthcrem ipsis circum- ^ & s )' dc -fusum, qua modo producuntur , modo dissolvuntur, &ex Tertio Elemento componuntur, cujus quantitas Soli-ditatem macularum par it. Particulas quoque Tertii Ele-menti commemorat cx continua dissolutione Macularumortas, <5c circa Solem congregatas ibidem magnam quan-dam molem aeris sive atheris componere forte usque adSpharam Mercurii vel etiam ulterius extensam. Particulasitem Striatas, aliasque non omnium minutissimas minutiasMateria Primi Elementi sibi mutuo adharentes, & in Ma-teriam Tertii Elementi versas, in Terra superficie genuislemaculas similes iis, quas videmus assidue generari ac dissol-vi circa Solem; Deinde particulas Tertii Elementi, quacx continua istarum Macularum dissolutione manebant,per coelum vicinum diffusas magnam ibi molem aeris sive/Etheris successu temporis composuisse : Ac deniquepostquam iste YEther magnus est, densiores Maculas circiTerram genitas eam totam contexisse, atque obtenebras-se: Atque sic Terram incepisse fieri; sic Planetas cscteros T«r*. &ortum & initium suum sumpsisse arbitratur. Solem vero rataruminquit Sc Fixas Stellas Lumen emittere , Coelos idem ortus ’transmittere, & Planetas cum Terra illud remittere, atqueitilumen a Sole & Fixis Stellis originem suam capere,caeteraque astra erratica eo pacto illuminare, ut per C co-los pellucidos transiens a Planetis & T erra per reciproca-tionem repercutiatur & remittatur. Hae sunt Hypotheses H , tll rillae a Doctissimo illo Mathematico Renato de Cartes exeo- cLSan®*gitatte, quibus Copernicanam desitu Partium Mundi Hy- Co P ernica -pothesin firmiorem & intellectu faciliorem reddere co- "hdifma-*natur: id est, rem hactenus indubio adhuc versantem', gisdubum& disputationibus plurimis in dubium vocatam, rebus 6c kclunt -sententiis adhuc incertioribus & magis dubiis stabilire <Scillustrare, molitur» cum tamen ejusmodi figmentis longeobscuriores isti Copernicana: Hyporhesi , quam nequeprobo, neque etiam improbo, sed uniuscujusque Judicio& censura: liberam relinquo, tenebras offundat. Qu. an "tum etenim ad hanc ipsam Copernici, aut Pythagoreorum Ccp ern ica-Veterum opinionem attinet, non video , num aliquis nain a a d-ipsam absolute rejicere, aur omniub approbare, aut etiam dubia,dicere & affirmare ausit, progressu horum temporum,quibus rora rerum Natura ad sui revelationem & detectio-nem omnimodam properare videtur, aliam non datumiri hypothesin, aliudque Systema Corporum totius Uni-versi , quod longe certius & firmius, & cum Naturali dis-positione revera conventurum &c verirarem nudam ocu-lis subjecturum sit. Absurdum profecto videtur dc plane Absurduma Veritate alienum, ex falsarum hypothesion constructio- est > ex si,sisne, & fictione, ipsam veritatem elicere, & exemplum se- ^ oth t.qui Regulae Falsi in Arithmeticis, ubi ex duobus falsis nn- tet«dicere,meris verus eruitur. Sed m numeri per fe & sua natura in

rerum