Band 
Tome premier.
Seite
11
JPEG-Download
 

11

ÉGLISE CATHÉDRALE DE NOTRE-DAME.

Outre les livres compris dans ces derniers legs ('>, la bibliothèque de l’église deParis possédait encore, in communemusum®, à l’époque où nous sommes parvenus,quarante-deux volumes annotés, dont nous trouvons la liste dans le Petit Pasto-ral W; c’étaient, sauf un Livre des Sentences et les Questions de Pierre de Poitiers,des extraits commentés des livres saints, qui, par leur réunion, formaient un texteà peu près complet de la Bible (4) .

Malheureusement, les vols continuaient à la bibliothèque de Notre-Dame.Le Livre noir (dernière partie du cartulaire de la cathédrale) nous fournit lecatalogue des ouvrages que possédait l’église en août 1296, c’est-à-dire à lasuite d’un laps de près de vingt ans, et le nombre des volumes semble avoirdiminué, malgré les donations qui ont certainement eu lieu entre ces deux dates.Ces soustractions de livres doivent-elles être attribuées à l’organisation spécialede la bibliothèque, et peut-on en accuser les écoliers? Nous ne le pensons pas,car le Chapitre ne parut nullement songer à restreindre les facilités jusque-là

«sis episcopus; qui dédit ecclesie Parisiensi. . . ti-«bros episcopatui Parisiensi et episcopis successu-«ris, ad officium ecclesie pertinentes , videlicet duo«missalia, evangelium et epistolas in duobus vo-«luminibus, tria gradalia, ordinarium épiscopale;«item, unum coilectarium ; item, unum troperium;«item, unum breviarium grosse littere, ad usum«Parisiensem; item, unum breviarium in duobus«voluminibus, cooperlum corio viridi; item, unum«breviarium parvum; item, duo ordinaria de ordi-«nacione servicii. . . » ( Nccrologhtm ecclesue Pan-siensts, iiij non. novembris, fol. agi.)

(l) Voici encore trois donations, sans doute duxiu' siècle, qui nous sont fournies par le nécrologede Notre-Dame, et auxquelles nous ne pouvons as-Sl gner de dates certaines :

«Obijt magister Guimondus, Carnotensis, con-«canonicus noster, qui dédit nobis... quandam«bibliotbecam bonam et pulcherrimam, valentem«trigenla libras Parisiensium et plus.» (uj non. ja-nuarij.) Un Guimond, chanoine de Paris, figuredans une charte du Grand Pastoral, datée de mars1 376.

«Obijt magister Gilebertus de Saana, cnnonicus«Parisiensis, qui dédit ecclesie Parisiensi. . . unum«missale ad usum ecclesie Parisiensis.» (ij kal. apri-hs, fol. 174.) Le Cartulaire de Notre-Dame et leGallia chrisliana font mention d’un grand nombrede Gilebert ou Gilbert, mais aucun d’eux ne porte1 épithète de Saana (de Sedana).

«Obijt Rogerus, sacerdos, qui dédit nobis do-«mum in clnusfro. . . et archam cum libris suis.»

(vi non. julij, fol. 23o.) Peut-être Roger de Ar-miniaco (d’Armagnac), qui est nommé dans unecharte de décembre i3o8.

m Cl. Réméré, De aeademia Parisiensi, p. 56.

(3) «Hec sunt nomina librorum qui sunt de ar-«mario Beate Marie Parisiensis. . . Isti libri de Bi-«blia, qui hic intitulantur, sunt glosati.» ( ParvumPastorale ccclcsiœ Parisiensis, lib. IX.)

(4) «Genesis, in uno volumine. Exodus, in une«volumine. Leviticus, in uno volumine. Numeri,rrin uno volumine. Deuteronomius, in uno volu-trmine. Hester cum Tbobia, in uno volumine. J 11 -trdilh cum Esdra, in uno volumine. Ysaias pro-«pheta, in uno volumine. Jeremias propheta, in«uno volumine. Lamentationes Jeremie, in uno vo-ir lumine. Ezechielpropheta, in uno volumine. Da-rrniel propheta, duo paria. Duodecim prophète, intruno volumine. Parabole cum Ecclesiaste, in unorr volumine. Cantica canticorum, in uno volumine.rr Liber Sapientie cum Ecclesiastico, in uno volu-trmine. Job, tria paria. Psalterium majoris glossa-«ture, in uno volumine. Psalteria minoris glossa-« tare, duo. Epistole Pauli majoris glossature, in«volumine uno. Epistole Pauli minoris glossature,«in uno volumine. Matheus, in uno volumine. Mar-«cus, tria paria. Lucas, quatuor. Johannes, in uno«volumine. Actus apostolorum, in uno volumine.«Epistole canonice, duo paria. Apocalipsis, duo«paria. Item, Cantica canticorum cum Apocalipsi, in«volumine uno. Sententie, in uno volumine. Ques-«tiones magistri Pétri Pictavensis, in uno volumine. »(Parvum Pastorale ecclesiœ Parisiensis, lib. IX. )