DE MAGNET E, LIB. I.

materia aliquantò imperfectior: veluti multa pars telluris etiam e-minentis, homogenica eſt, ſed adhue multd magis deformata. Fer-rum excoctum ex homogenicis fuſum eſt& excoctum, cumqueterra tenaciũs cohæret quàm venæ ipſæ. alis igitur nobis eſt tel-us in interioribus partibus; magneticam homogenicam naturamhabens:& perfectioribus talibus inſiſtit fundamentis vniuerſa re-rum terreſtrium natura, quæ nobis diligentiùs ſcrutantibus, vbiqueterrarum oſtendit ſe in omnibus magnetiois metallis, veniſque fer-reis, argillà omni, terriſque plurimis lapidibuſque; cum Ariſtoteli-cum ſimplex elementum,& vaniſſimum Peripateticorum terreſtrephantaſma, rude, iners, frigidum, ſiccum, ſimplex, omnibus ſubſtra-tum, mortuum, nullius vigoris, ne per ſomnum quidem vnquamcuiquam conparuit,& nullius eſſet vigoris in rerum natur. Noſtriphiloſophi, tantum materiam quandam inertem,& ſimplicem ſom-niabant. Cardanus magnetem non exiſtimat eſſe ſpeciem aliquamlapidum, ſed quaſi perfectæ portionis cuiuſdam generis terræ, quæabſoluta ſit: cuius indicium eſt illius copia, neque enim vllibi noninuenitur. Eſtque(inquit) ferri vis terræ maritæ, quæ perfecta inſuo genere vbi vim fœcundam acceperit à maſculo, ſeilicet Hereu-leo lapide, libro de proportionibus. Et poſteà: quia inquit in ſupe-riori propoſitione docui quod ferrum ſit vera terra. Magnes ro-buſtus oſtendit ſe telluri intimum eſſe, vindicatque innumeris ex-erimentis, terreſtrem dignitatem formæ primariæ, quà tellus ipſaſuis ſedibus manet& dirigitur; Sie imbecillior magnes,& ferreavena omnis, omniſque ferè argilla, aut argillacea terra, aliæque plu-rimæ,(magis tamen,& minùs propter diſſimilem humorum,& cor-ruptionum labem) magneticas,& vere terreſtres poteſtates conſpi-cuas, à præcipuã form deficientes,& deformatas retinent. Non o-nim ferrum tantùm(metallum conflatum) in polos dirigitur,&magnes à magnete attrahitur,& voluitur magneticè; ſed ferreæ ve-næ omnes, lapides etiam ali) vt fiſſiles Rhenani,& Andegauenſesnigri( Ardoeſos Galli vocant) quibus pro tegulis vtuntur, aliorum-ue colorum& ſubſtantiarum plurimi, ſi præparati fuerint: tumomnis argilla, glis, ſaxaque nonnulla; atque vt planiùs dic am om-nis terra firmior, quæ vbique apparet; modò terra illa pinguiori-bus,& humidis corruptelis defedats non fuerit; vt lutum, vt cœ-num, vt cumulatæ ex putridis materiæ; aut cum variarum mixtura-rum imperfectione deformatæ ſint, aut diffluant pinguedine, vt mar-gæ: omnia magnete attrahuntur, ſolis ignibus præparata,& à re-crementitio

43

25E539555

22