584 NOTiE IN CARMEN SECUNDUM

invenio nisi de dimenso agro, et ad certam mensuram desinito; quosensu Juvénal. Sat. IV, 7 , « Jugera quot vicina foro, quas emerit sedes; »et omnes. Jugera campi et agri jugera ubique occurrunt; sed jugeraCirci solus, credo, dixit Statius. Virgil. Georg. III, 202, de equo cur-sore, « Ilie vel ad Elei metas, et maxima campi Sudabit spatia; » ubipotes suspicari Virgilium scripsisse maxima circi spatia : et hoc con-firmare videtur Philargyrius, et Servius, qui notat, ad fines circi. Sedutcunque hoc sit, qusero an aeque bene Virgilius dixisse potuerit ma-xima campi jugera pro spatia. Certe, si ita dixisset, non cuisorem sedaratorem equum descripsisset; ut Horat. carm. II, i 5 , 1 : «Jam paucaaratro jugera regiae Moles relinquent. » Quid multa? Scripsit Statius,duabus literis mutatis, « Romulei qualis per munera Circi ; » id est, tumuneribus vel ludis Circensibus. Ovidius, Fastor. V, 190,

Circus in hoc exit, clamataque palma theatris :

Hoc quoque cum Circi munere carmen eat ;

Lucanus, IV, 708, « veluti fatalis arena? Muneribus, non ira vetus con-currere cogit Productos : odere pares ; » Claudiau. V, in Rusin. II, :

Ut fera, qua? montes nuper dimisit avitos,

Altorumque exsul nemorum damnatur arenaeMuneribus, commota ruit;

Manilius, IV, aa 5 , « Nunc caput in mortem vendunt et munus arena* ; mita legendum pro funus; quod et occupavit Ileinsius ad Claudiani lo-cum ; ubi etiam pro mortem legit Martem . Sic munera pugna; Virgilius ,jEneid. lib. VII, vs. §42 et *eqq.

Atque ea per campos tuvvo dum Marte geruntur,

Promissi Dea facta potens, ubi sanguine bellumImbuit, et prima? commisit munera pugna? ;

ita scribendus iste locus; vulgo, œquo Marte et funera : sed primum,í equo Marte manifesto falsum est, « quum soli interemti essent Itali, »ut notat Servius ; et ideo interpretatur « aperta contentione, bello ma-nifesto: » quod Servii solius auctoritate, et sine exemplis hujusce ususvocis (equus , nunquam credam; quum sciam œquo Matte esse œquali ;ut iEneid. X, 766, « Jam gravis a?quabat luctus et mutua Mavors Fu-nera. » Verum puto scevo, ut infra, vs. 608 , « Rclligione sacri, et sivviformidine Martis : » prima litera vocis scevo adhxsit procedenti campos ;unde pro œvo fecerunt œquo. Deinde pro funera obvium est munera,qua? committi recte dicuntur et proprie : non item funera. Versu pro-xime sequenti, pro Wsu, titulis ^ adjeci conjunctionem, omissam pro-pter sequens i; « puleber visu, et titulis generosus avitis;» de cujusveritate nemo, opinor, dubitabit.

29. Pro tunicam potentem ^ Bcrnartius mavult patentem , hoc est, tu-nicam laticlaviam ; et huic succinit Cruceus : infeliciter : clavus fortedici potuit patens; sed hic non efficit tunicam , cui clavus assuebatur,patentem , seu latam} sic bulla scortea propendebat collis puerorum