12
T. Livii Lib. I. Cap. 11 — 13 ,
Bina postea, inter tot annos, tot bella, opima parta suntspolia: adeo rara ejus fortuna decoris fuit.
XI. Dum ea ibi Romani gerunt, Antemnatium exer-citus per occasionem ac solitudinem hostiliter in fines Ro-manos incursionem facit. Raptim et ad hos Romana legioducta palatos in agris oppressit. Fusi igitur primo impetuet clamore hostes: oppidum captum: duplicique victoriaovantem Romulum Hersilia conjux, precibus raptarum fa-tigata, orat, ut parentibus earum det veniam, et in civi-tatem accipiat: ita rem coalescere concordia posse. Fa-S cile impetratum. Inde contra Crustuminos profectus, bel-lum inferentes. Ibi minus etiam, quod alienis cladibusceciderant animi, certaminis fuit. Utroque coloniae mis-sae. Plures inventi, qui propter ubertatem terrae in Cru-stuminum nomina darent: et Romam inde frequenter mi-gratum est, a parentibus maxime ac propinquis raptarum.
3 Novissimum ab Sabinis bellum ortum, multoque id maxi-mum fuit. Nihil enim per iram aut cupiditatem actumest: nec ostenderunt bellum prius, quam intulerunt. Con-silio etiam additus dolus, Sp. Tarpejus Romanae praee-rat arci. Hujus filiam virginem auro corrumpit Tatius,ut armatos in arcem accipiat. Aquam forte ea tum sacrisextra moenia petitum ierat. Accepti obrutam armis ne-cavere: seu ut vi capta potius arx videretur, seu proden-di exempli causa, ne quid usquam fidum proditori esset.
4 Additur fabulae, quod vulgo Sabini aureas armillas magniponderis brachio laevo, gemmatosque magna specie annu-los habuerint, pepigisse eam, quod in sinistris manibushaberent; eo scuta illi pro aureis donis congesta. Sunt,qui eam ex pacto tradendi, quod in sinistris manibus es-set, directo arma petisse dicant: et fraude visam agere,sua ipsam peremptam mercede.
XII. Tenuere tamen arcem Sabini: atque inde po-stero die, quum Romanus exercitus instructus, quod interPalatinum Capilolinumque collem campi est, complesset,non prius descenderunt in aequum, quam, ira et cupidi-tate recuperandae arcis stimulante animos, in adversum3 Romani subiere. Principes utrinque pugnam ciebant; abSabinis Mettus Curtius, ab Romanis Hostus Hostilius.Hic rem Romanam iniquo loco ad prima signa animo at-que audacia sustinebat. Ut Hostus cecidit, confestim Ro-mana inclinatur acies; fusaque est ad veterem portam Pa-latii. Romulus, et ipse turba fugientium actus, arma adcoelum tollens, Jupiter, tuis, inquit, jussus avibus hic in3 Palatio prima urbi fundamenta jeci. Arcem jam , scelereemptam, Sabini habent: inde huc armati, superata mediavalle, tendunt. At tu, pater deum hominumque, hinc sal-tem arce hostes: deme terrorem Romanis, fugamque foe-dam siste. Hic ego tibi templum Statori Jovi, quod rnonu-
m
vt
H
at
cc
M
et
es
m
al
ei
ni
P’
q»
fu
ti
Si
ac
di
ti
lu
li:
ei
m
m
la
S,
ir
P‘
vt
tu
Ii
m
cc
m
C
e:
ti
P'
01
ci
Ic
jo
rc
E
S!
P<