227

A. U. C. 363—364. A. C. 391—390.

dem Vestae, vocem noctis silentio andisse clariorem hu-mana, quae magistratibus dici juberet, Gallos adventare.Id, ut fit, propter auctoris humilitatem spretum, et quodlono-inqua, eoque ignotior, gens erat. Neque deorum mo-do monita, ingruente fato, spreta; sed humanam quoqueopem, quae una erat, M. Furium ab urbe amovere. Qui, 4die dicta ab L. Apulejo tribuno plebis propter praedam Ve-jentanam , filio quoque adolescente per idem tempus orba-tus, quum, accitis domum tribulibus clientibusque, (magnapars plebis erat) percunctatus animos eorum, responsumtulisset, se collaturos, quanti damnatus esset, absolvere eumnon posse, in exsilium abiit; precatus ab diis immortali-bus, si innoxio sibi ea injuria fieret, primo quoque temporedesiderium sui civitati ingratae facerent. Absens quinde-cim millibus gravis aeris damnatur.

XXXIII. Expulso cive, quo manente, si quicquamhumanorum certi est, capi Roma non potuerat; adven-tante fatali urbi clade, legati ab Clusinis veniunt, auxiliumadversus Gallos petentes. Eam gentem traditur fama, 2dulcedine frugum maximeque vim, nova tum voluptate,captam, Alpes transisse, agrosque ab Etruscis ante cultospossedisse: et invexisse in Galliam vinum illiciendae gen-tis causa Aruntem Clusinum, ira corruptae uxoris ab Lu-cumone, cui tutor is fuerat ipse, praepotente juvene, et aquo expeti poenae, nisi externa vis quaesita esset, nequi-rent : hunc transeuntibus Alpes ducem, auctoremque Clu-sium oppugnandi fuisse. Equidem haud abnuerim, Clusium 3Gallos ab Arunte, seu quo alio Clusino, adductos; sed eos,qui oppugnaverint Clusium, non fuisse, qui primi Alpestransierint, satis constat: ducentis quippe annis ante,quam Clusium oppugnarent, urbemque Romam caperent,in Italiam Galli transcenderunt; nec cum his primumEtruscorum, sed multo ante cum iis, qui inter Apenni-num Alpesque incolebant, saepe exercitus Gallici pugna-vere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra ma- 4rique opes patuere. Mari supero inferoque, quibus Italiainsulae modo cingitur, quantum potuerint, nomina suntargumento, quod alterum Tuscum communi vocabulo gen-tis , alterum Hadriaticum mare, ab Hadria Tuscorum co-lonia, vocavere Italicae gentes. Graeci eadem Tyrrhenum 5atque Hadriaticum vocant. Ii in utrumque mare vergentesincoluere urbibus duodenis terras: prius cis Apenninnmad inferum mare, postea trans Apenninnm, totidem, quotcapita originis erant, coloniis missis: quae trans Padumomnia loca, excepto Venetorum angulo, qui sinum circum-colunt maris, usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea 6gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis: quos locaipsa efferarunt, ne quid ex antiquo, praeter sonum lin-guae , nec eum incorruptum, retinerent.

P 2