A. U. C. 365. A. C. 389 *

243

partem urbis absumat; Fidenas inde , aut Gabios, aliamvequam urbem quaesituri sumus, quo transmigremus? Adeo ni-hil tenet solum patriae, nec haec terra, quam matrem appel-lamus; sed in superficie tignisque caritas nobis patriae pen-det ? Equidem, fatebor vobis, etsi minus injuriae vestrae, 2quam meae calamitatis , meminisse juvat , quum abessem,quotiescunque patria in mentem veniret, haec omnia occurre-bant, colles, campique, et Tiberis, et assueta oculis regio, ethoc coelum, sub quo natus educatusque essem: quae vos, Qui-rites, nunc moveant potius caritate sua, ut maneatis in sedevestra, quam postea, quum reliqueritis ea, macerent desiderio.Non sine causa dii hominesque hunc urbi condendae locum 3elegerunt, saluberrimos colles, flumen opportunum, quo exmediterraneis locis fruges devehantur, quo maritimi commea-tus accipiantur: mare vicinum ad commoditates, nec exposi-tum nimia propinquitate ad pericula classium externarum:regionum Italiae medium, ad incrementum urbis natum unicelocum. Argumento est ipsa magnitudo tam novae urbis. 4Trecentesimus sexagesimus quintus annus urbis, Quirites, agi-tur: inter tot veterrimos populos tamdiu bella geritis; quuminterea, ne singulas loquar urbes, non conjuncti cum AequisVolsci, tot tam valida oppida, non universa Etruria, tantumterra marique pollens, atque inter duo maria latitudinemobtinens Italiae, bello vobis par est. Quod quum ita sit, 5quae {malum!) ratio est, expertis alia experiri, quum jam,ut virtus vestra transire alio possit , fortuna certe loci hujustransferri non possit? Hic Capitolium est, ubi quondam ca-pite humano invento responsum est, eo loco caput rerumsummamque imperii fore. Hic, quum augurato liberaretur 6Capitolium, Juventas Terminusque maximo gaudio patrumnostrorum moveri se non passi. Hic Vestae ignes, hic an-cilia coelo demissa , hic omnes propitii manentibus vo-bis dii.

LV. Movisse eos Camillus quum alia oratione, tumea, quae ad religiones pertinebat, maxime dicitur. Sedrem dubiam decrevit vox opportune emissa; quod, quumsenatus post paullo de his rebus in curia Hostilia habere-tur, cohortesque, ex praesidiis revertentes, forte agmioeforum transirent, centurio in comitio exclamavit: Signifer,statue signum; hic manebimus optime. Qua voce audita, 2et senatus, accipere se omen, ex curia egressus, conclama'vit, et plebs circumfusa approbavit. Antiquata deinde le-ge, promiscue urbs aedificari coepta. Tegula publice prae-bita est: saxi materiaeque caedendae, unde quisque vellet,jus factum; praedibus acceptis, eo anno aedificia perfectu-ros. Festinatio curam exemit vicos dirigendi, dum, omisso 3sui alienique discrimine, in vacuo aedificant. Ea estcausa, ut veteres cloacae, primo per publicum ductae, uuno

Q 2