A. U. C. 54o. A. C. 2i4.

207

tentastis vestras atque illorum vires. Si diem ■proferimus,et hesternae eruptionis fama contemni desierimus; pericu-lum est, ne omnes duces , omnes copiae conveniant. Tresdeinde duces, tres exercitus sustinebimus hostium, quos Cn,Scipio incolumi exercitu non sustinuit ? Ut dividendo co- 12pias periere duces nostri, ita separati ac divisi opprimi pos-sunt hostes. Alia belli gerendi via nulla est. Proinde ni-hil, praeter noctis proximae opportunitatem, exspectemus.

Ite, deis bene juvantibus, corpora curate , ut integri vigen-tesque eodem animo in castra hostium irrumpatis, quo ve-stra tutati estis. Laeti et audiere ab novo duce novum 13consilium, et, quo audacius erat, magis placebat. Reli-quum diei expediendis arinis et curatione corporum con-sumptum : et major pars noctis quieti data est. Ouartavigilia movere.

XXXIX. Erant ultra proxima castra sex millium in-tervallo distantes aliae copiae Poenorum. Vallis cava in-tererat, condensa arboribus. In hujus silvae medio ferinespatio cohors Romana arte Punica abditur, et equites.

Ita medio itinere intercepto, ceterae copiae silenti agminead proximos hostes ductae. Et, quum statio nulla pro 2portis, neque in vallo custodiae essent, velut in sua ca-stra, nullo usquam obsistente, penetravere. Inde signacanunt, et tollitur clamor. Pars semisomnos hostes cae-dunt: pars ignes casis, stramento arido tectis, injiciunt:pars portas occupant, ut fugam intercludant. Hostes si- 3mul ignis, clamor, caedes, velut alienatos sensibus, necaudire, nec providere quicquam sinunt. Incidunt inermesinter catervas armatorum; alii ruunt ad portas, alii ob-septis itineribus super vallum saliunt: et, ut quisque eva-serat, protenus ad castra altera fugiant, ubi ab cohorteet equitibus ex occulto procurrentibus circumventi, cae-sique ad unum omnes sunt. Ouanquam , etiam si quis ex 4ea caede effugisset, adeo raptim captis propioribus castrisin altera transcursum castra ab Romanis est, ut praeve-nire nuncius cladis non posset. Ibi vero, quo longius abhoste aberant, et quia sub lucem pabulatum, lignatum,et praedatum quidam dilapsi fuerant, neglecta magis om-nia ac soluta invenere: arma tantum in stationibus posita:milites inermes, aut humi sedentes accubantesque, autobambulantes ante vallum portasque. Cum his tam secu- 5ris solutisque Romani, calentes adhuc ab recenti pugna,ferocesque victoria, proelium ineunt. Itaque nequaquamresisti in portis potuit. Intra portas, concursu ex totiscastris ad primum clamorem et tumultum facto, atroxproelium oritur: diuque tenuisset, ni cruenta scuta Ro-manorum visa, indicium alterius cladis Poenis, atqueinde pavorem injecissent. Hic terror in fugam avertit 6omnes: effusique, qua iter est, nisi quos caedes oppressit,