avec l’église.
115
autres villes données par le roi frank. Après 788 la pa-pauté se développe de nouveau, vague et ingouvernablecomme la révolution qu’elle représente. Capoue s’offreà saint Pierre, c’est-à-dire à l’Eglise ; Charlemagneaccorde dans le midi Capoue, Sora, Arce, Aquino,Arpino, Teano; dans la Toscane longobarde il donne leCastel di Félicita, Orvieto, Bagnorea, Trevento,Viterbe,Marta,Toscanella, Soana, Roselle 1 2 . D’après une lettre duCode Carolin, le pape engage le roi frank à subjugïr lesGrecs deGaeta et de Naples, afin, dit-il, « qu’ils soientnôtres et sous notre juridiction. » Dans la donation deLouis le Pieux, qui exagère celle de Charlemagne et dePépin, la Sardaigne et ia Sicile se glissent à côté de laCorse, tandis que d’autres villes de la campagne ro-maine’ se groupentautour de Rome. Tous les documents
1 « In partibus Tusciæ Longobardorum Castellum Felicitatis,Urbevetum, Balneum regis, Fereuti castrum, Viterbum , Marlain,Lucipiiam Populoniam, Soanam, Rosellas; item in partibus Campa-niæ, Soras, Arces, Arpinum, Aquinum, Theanum, Capuam. »
2 La donation de Louis le Pieux, en vérité plus que suspecte,embrasse les régions suivantes :—4. Rome avec son duché, Porto,Civita-Vecchia, Cere, Bleda, Maturano, Sutri, Nepi, Castel-Gal-lesio, Orta, Polimarzo, Ameria, Todi, Pérouse avec ses trois îles,ürticoli;—2. Dans la campagne de Rome, Segni, Anagni, Ferento,Alalro, Patrico , Frosinone, Tivoli; — 3. L’Exarchat, c’est-à-direRavenne avec l'Emilie et Bobbio, Cesèue, Forli, Forlimpopoli,Faenza, lmola, Bologne, Ferrare, Comacchio, Adria, Gabello;—4. La Pentapole, c’est-à-dire Rimini, Peasro , Sinigaglia, Ancône,Osimo, Umana, Jesi, Fossombrone, Monlefeltro , Urbin, Balnese,Cagli, Luceolo, Agobbio;—o. La Sabine;— 6. « Item in partibusTusciæ Longobardorum, Castellum Felicitatis, Urbevetum,Balneumregis, Ferenli castrum, Viterbium, Martam et Sardiniam et Siciliasnb integntate, cum omnibus adjaeentibus territoriis ac maritimislitloribus, portubus ad supradictas civitates et insulas pertinenti-bus;»—7. Item in partibus Campaniæ, Soram, Arces, Aquinum,