Buch 
Opticae thesaurus. Alhazeni Arabis libri septem, nunc primum editi : ; eiusdem liber de crepusculis et nubium ascensionibus. item Vitelloni Thuringopoloni opticae libri X / omnes instaurati,figuris illustrati & aucti, adiectis etiam in Alhazenum commentariis, a Federico Risnero
Entstehung
Seite
92
JPEG-Download
 

$92 AX HH ON SX EUNEthzceritenumeratio fecundum unamquamque octo cauffarum prius di&arum,& primo fecun-

dum longitudinem.::23.Diflantia ummoderata creat errores in féneuli uiftbilibus fheciebus. Invemotione. 16 p 4.Ico ergo, quod longitudo egreífa àtemperamento errare fa cituidentem in longitudine: fi-

| z) cut accidit,cum quis arbores ualde remotas infpexerit,licet plurimum diftentinter fe,uide-: iuncte, aut faltem eftimabuntur fibi propinque. Ob eandem cauíf-

^ bunturtamen quafi con 2fam euenit,ut ftellz aliquando reputentur quafi coniunctz, licet plurimum diftent in ueritate. Obhoc ftella erratice zftimantur ab hominib. in eadem fuperficie cum fixis, licet plurimüm elongatefintab eis. Eftergo errorin longitudine propter egreffum longitudinis à temperantia. Eteíterror

ifte infyllogifmo,cum longitudinis tantum per fyllogifmum fiat comprehenfio.

24. IBfftl-44.50.61.62.07 4. SES iq s:Ongitudo extra temperantiam,fitus errorem inducit: quoniam àtalilongitudine corpus de-

L clinatum apparebit rectum:& obhoccorpus quadratü inhaclógitudine declinatü,uidebituroblongum. Eodé modo oblóga apparebit circularis forma in hac longitudine declinata. Necaccidit error ifte,nifi ex declinationis occultatione,que latet in tanta lógitudine. Sienim appareretdeclinatio,no effetaísignare,quare occultaretur ueritas corporalis forme. Eftigiturerrorin folo fi-tuexlógitudinis immoderatione. Et quare ignoretur fitus, eft hec ratio. Exceffus unius radiorü inlatus quadrati cadentium fuperlongitudinem alterius,no eit pregesenatis relüotis totalisremotionis corporis à uifu:proportione dico fenfibilizunde propter infenfibilitaté exceffus eftimatur-naioraliquo aliquis radius. Reputaturueró oblóga quadrati forma, qfi unü eius latus declina-tü,refpe&tuuifus,cadit in partem oculi,& in minorem inciditformalateris declinati,quoni& fub minoreangulo.Et erit huiufmodi minoritatis perceptio, fecundum quod fuerit quadrati declinatio.Erquoniá non attenditur declinatio,eftimabitur unü latus maius alio: quonia fub maioreangulo,Proindeforma2pparebit oblonga Pari ratione in circulari forma, una diameter maior apparet aliaz

" undereputatur obloga.Et eft error ifte ex intéperantia longitudinis: quod accideret,fi téperata. effet. Si uero l6gitudo,licet intéperata,non fuerit multü magna,fed ualida fit illius corporis declinatio:perpendetfortaffe uidens declinationem,fed non declinationis ueritaté:imó minorem zftima

W i bitquàm fit,& conferet declinatione lateris cum angulo,fub quo cóprehenditur:unde minorappa? tebit quantitas talis quá fit: unde& fic reputabitur quadrati forma oblóga, fed minus quàm prius,

i 25. Tn foliditate Cr figura.09.97.9 0.65 D a.;"n; S Vperfluitas longitudinis errorem generat corporeitatis. Corporceitas aüt eft ex difpofitione

fpeciei,& cóprehenditur notitia corporeitatis ex notitia huiufmodi difpofitionis. Cum ergoerroracciditin corporeitate,erit in fpeciei uel fpecierum difpofitioneruelutfi fpecies corporisincuruata ex aliqua lógitudine uideatur planajaut planaeftimetur curua. Ethecapparentia eritinfigura.E t igitur figura fpecierü corporis difpofitio.Recipit etiá fitü fpecierü difpofitiounde corporeitas includitur fub figura& fitu: unde errorem corporeitatis geritin fe error fitus& figurz.Acci-: dit aüterrorfigurz ablque fitus errore ex longitudinis immoderatione. Verbi gratia,figura multorum laterum equalium,dire& oppofita uifui in longitudine intemperata,circularis apparet: obaliud quid&jnifi quia angulifigurz funt imperceptibiles uifui. Longitudo enim illa abícondizuifuietiam proportionaliatoti,quamuisnó totum. Eodem erroris tenore ab hac longitudine linea cur-ua«ítimaturrecta: INon enim perceptuifum,fuper partis eiu(dem remotioris acceffum:quia occultatur incuruatio partiii,licet errornon: accidit in fitu linee illius. Similiter uifa fphera ab hac longitudine ztimabitur fpecies plana. Quo.niam propinquitas tumoris eius imperceptibiliter propinquitaté extremitatü ab hac longitudineexcedit:unde eftimatur equalis partium propinquitas:unde fpeciei planitudo.Inde eft, quód fol&luna fuperficiales uidentibus reputantur:que erronea excluderetur figurz reputatio, fi temperataHs effet longitudo. E:; 26. Inmaguitudine. 28p 4-I5 magnitudine corporis erit errorex intemperata lógitudine: quoni& uidebitur multó minus,

quàm fit in ueritate.Ethuius rei ratio eft. Quoni&ut diximus, longitudo intéperata eft, que par

tes proportionales toti proportione tiam fenfibiliabfcondit uifui.Et cum fuerit occultatio partium fenfui perceptibilium:anguli,in quos cadunt;non fentientur,licet totali angulo proportiona-les fint. Vnde cuim difcurrit axis rem uifam,abfconduntur ei linee multe ex&2,& partes multe. Vnde minor efficitur totalis apparentia. Amplius magnitudo partisalicuius corporis non confidera-tur,nifi fecundum magnitudinem anguli,in qué cadit:& magnitudo anguli attenditur fecandü partem in ui(u fectam:& partis fe&e quantitas&ltimatur fecundü duo puncta illias partis terminali:& pun&ailla fenfibilia funt,& parti fectee proportionalia. Quonià à lógitudine tanta eftimaturresuifa fecundü fines toti uifo proportionales:aliter enim non effentfines illi(enfibiles:& fines partisfzcte dire& opponunturf£inib. partis uife proportionalib. Puncta ergo illa partis fe&s terminaliaabíconduntex reuifa partes fenfibiles. Cum ergo incedit axis fuperíingulas rei partes: ex fingulisartib.abícondunrur partes fenfibiles:& ita minorapparet tota rei quantitas.Cum att uidetur cor

ibilis eft maioritas acceffas unius linez partisincuruate ad.

pus à téperata longitudine,punta terminalia partis fecte ualde funt parua,& quafi infenfibilia ad|jd uus ipfam

|i]i|I