Buch 
Galeni librorum quinta classis eam medicinae partem, quae ad pharmaciam spectat, exponens, simplicium medicamentorum, substitutorum, purgantium, antidotorum, componendorum tam per locos quàm per genera medicamentorum, ponderum denique ac mensurarum doctrinam comprehendit
Entstehung
Seite
136r
JPEG-Download
 

SEC VN DVM LOCOS IIB. II. 136

A expeditior ad auxiliorum inuentionem in omni affecta parte fuerit. Quod enim artis coniectura-

le eſt, id maximè in affectionum cognitione conſiſtit. Quæ vbi inuentæ fuerint, curationem non

coniecturaliter, ſed ſcientificè indicant, cum hoc quòd& cogioſcere datur, quàm ægrè aliquæ af

fectiones medelis cedant: in quibus rationabiliter iuxta indicationem remedijs vtimur, etiam ſi

e nihil efficere in principio appareant. Atqʒ hoc eſt quod in aphoriſmo dictum eſt, in quo ait, Om-

ec

er

nia ſecundum rationem facienti, ſi iuxta rationem non ſuccedat, adalia tranſeundum non eſt, ma-nente eo quod viſum eſt à principio. Aliquando enim adeo vehementer in anguſtijs meatuum flatus vaporoſus infarcitur, atqʒ eo adhuc magis viſcoſus, aut craſſus humor, vt multo tempore opusſit ad curationem. Etenim quæ ſic infarta ſunt attenuare oportet, meatusqʒ dilatare per quos excer-nantur, habita ſimul prouidentia ne quid aliud, puta humor, aut eiuſmodi flatus, amplius influat:& ad hæc corroborandum eſt affectum membrum, vt neqʒ ipſum ventoſum flatum gignat. Quiigitur primi ad eiuſmodi affectiones pharmaca compoſuerunt, meritò varia materia opus habue-runt. Siquidem influentem ſubſtantiam, ſiue humor, ſiue vapor fuerit, repellere neceſſarium exi-ſtit: impactam vero concoquere& attenuare, eandemq;ʒ ipſam diſcutere: atque nihilo minus, im-mo magis, circa affectam paftem firmitatem inducere, ne videlicet quod influit ſuſeipiat, attenua-tum vero excernat, impactumq; concoquat& attenuet. Verùm in miſtura pharmacorum hac fa-cultate præditorum, alius alio fœliciore coniectura vſus: alius minus, alius magis, commodam fe-cit compoſitionem. Quapropter velut noſtis(ad vos enim ſodales loquar quibus maximè hæc ſeri-buntur) duo omnino vidiſtis mihi præ parata pharmaca eundem effectum promittentia, quan-doqʒ etiam tria& quatuor,& ex horum miſtura in ægrè curabilibus affectionibus à me ſæpe quodoportuit factum eſſe. Conſidero nanque in quòꝭ nam eorum copia, ſimplex pharmacum calfaciensſuperet, aut frigefaciens, velut etiã reſiccans, aut humectans, aut tenuium partium, aut craſſarum:Deinde contemplans quid effecerit quod ægro iam fuit admotum, ſecundum vſum aut per aliudquoddam, aut per hoc ipſum facio: fæpe quidem ad aliud quod idem promittit tranſeo: aliquan-do vero vtraque committo, ac medium quiddam ex eis conficio. alia autem omnia abundea menon vniuerſim tantum, ſed& particulatim, in medendi methodo relata ſunt: noſceque oportet;quod& iam ante dixi, hanc tractationem illam ſequi:& cogor tamen etiam nunc rurſus memi-niſſe, quò magis ea quæ iſtic tradidi aſſequamini. In prædic ta itaque affectione, calore doloroſoprædominante vna cum flatu ventoſo, in principio quidem repulſoria curatione vtendum eſt,quæ ex refrigerantium facultate conſtat: quod vbi moderatè factum eſt, ex mitigatorijs ac conco-ctorijs medicamentis quippiam admiſcere ad repulſoria oportet. Deinde etiam diſcuſſoria adden-

C da, ita vt paulatim repulſoria pharmaca detrahamus, donec ad contrariam miſturã perueniat phar

er

er

macum ei, quam à principio habuit, hoc eſt vt plurimum quidem diſcuſſorium lit& attenuato-rium, minus vero cõcoctorium& mitigatorium, minimum autem repulſorium. Portulacam qui-dem igitur refrigerantis& aquoſæ ſubſtantiæ eſſe didiciſtis: minus ea Polygonum: in Solano autẽtantum admiſtum eſſe craſſee& terreæ, quantum adſtrictionis. Acetum vero repulſoriam ſimul&attenuatoriam,& diſcuſſoriam habet facultatem, tanquam quod temperamento, tenui frigiditatepræpolleat, quemadmędum exacte ſerenus aquilonaris aer. Didiciſtis etiam Noſacei facultatẽ,quòd videlicet& repulforium quiddam habeat: habet autem& concoctorium& mitigatorium,& ad hæc etiam diſcuſſorium. Meritò igitur Archigenes in prædicta affectione eiuſmodi phar-macis vtitur, ipſum quidem per ſe ſolum acetum neqʒ alibi exhibens, neqʒ hie, ob facultatis ipſiusvehementiam: admiſcet autem ei vel roſaceum vel aquam. f ranſeamus autem iam ad ſequen-tem Archigenis dictionem. Si vero augeſcat affectio, perfecta cibi abſtinentia congrua eſt. Dein-de venæ ſectio e cubito,& alui euacuatio per validum clyſterem: De his auxilijs dictum à meprius eſt, quando Apollonij dicta conſiderabam. V bi ſane in bilioſis cauſis fami renunciaui, ve-lut etiam venæ ſectionem in pueris& ſenibus, ac viribus debilitatis fieri prohibui: laudaui autem

D euacuationem per clyſterem, non ſolum propter euacuationem eorum, quæ in inteſtinis conti-

nentur, ſed etiam ob reuulſionem eorum quæ ad caput feruntur. Atque ob id probè in his quæſcripſit Archigenes non ſimpliciter dixit, Euacuatio alui per clyſterem, ſed addidit validum:multum! enim in huiuſmodi clyſteri ſitum eſt, quantum ad reuulſionem attinet, vltra hoc quòdnon ſolùm ea quæ circa ventrem& meſaræum ſunt euacuat, ſed etiam quæ circa hepatis ſimahærent. C Achigenis. Irrigationes autem, ruta cum aceto& oleo trita. Memores affectionisad quam auxilia ſcribere propoſuit, ſic iudicamus vnumquodque eorum quæ recenſere cœpit.Affectionem itaque ſic ſcripſit: Æſtate vero, aut vbi aliãs æſtuosè diſtenduntur. Deinceps ve-ro refrigerantis facultatis auxilia ſubiecit. Et poſtea inquit: Si vero augeſcat affectio, perfecta ci-bi abſtinentia,& venæ ſectio,& clyſter validus adhibeatur. Et poſt hæc propoſitam conſcri-pſit dictionem, in qua cum aceto& oleo tritam rutam adhibere iuſſit, non apponens an viri-dem an aridam velit: eſt enim non parua differentia, cùm arida multo acrior& calidior, quamviridis exiſtat. Mihi ſane viridem conſulere videtur, neque enim aceruatim fubito ue d refrige-rantibus ad contraria tranſgreſſus eſt. Acetum vero ad hoc quòd refrigerat& repellit, diſcuſ-ſorium quid habere antea dictum eſt. Mitigatoriæ autem& Iaxatoriæ facultatis ax iſlensoleum2 N meritò

2 Ap 5.Ext. Ord. 19.

EIn codice atiJuis ſimo græ-co hæc haben-tur it eriecia 57 tamè 7 alenon inueniun-tnr. De cephalalgia per jmpatheiam fu-Ha. Si Veroper Himpat heiam Nomuchifal, qui imbecillis circa co.coclionem ſit,vel mut eriami ſe ipſo aliquãaut bilioſam,auf pituitosãcontinent, velnon rect con-coquat, conſi-derandum rurſuus, an per calidam intempe-rien vel frigidam. Siq; perſrigidam, ne-ceſſe eſt per roborantia ab calefactẽtia prouidentiam fascere e ſi Veroper calida, perrefegerantia,& contempe-rantla.