Buch 
Galeni librorum quinta classis eam medicinae partem, quae ad pharmaciam spectat, exponens, simplicium medicamentorum, substitutorum, purgantium, antidotorum, componendorum tam per locos quàm per genera medicamentorum, ponderum denique ac mensurarum doctrinam comprehendit
Entstehung
Seite
142r
JPEG-Download
 

S ECVND VM LOCOS LIB. III. 142

A aut frigiditatem inductos: ſiue ob nudam intemperiem frigiditatis, ſolidæ partes dolore vexentur:ſiue propterea ꝙ in eiuſmodi affectionibus ventoſi flatus& frigidi humores generentur, excerni99 autem prohibeant᷑ propter continentis corporis condenſationem; citra inflammationem factam.110 f V bi enim ab huiuſmodi acribus& calidis pharmacis dolorũ cauſe fuerint excluſæ, curatio ſimul& doloris ſedatio contingit. Gallinaceus itaqʒ& anſerinus adeps, ſi quidem euacuatum corpus, in-uenerint,& humorem qui inflammatam affectionem excitat, non amplius influentem, duabus ra-tionibus tum mitigandi, tum curandi, profuerint. Si vero infſuente adhuc cauſa adhibeantur, affe-ctioni quidem nilil auxiliantur, leniunt tñ doloris acceſſionem ſiue ſymptoma, quemadmodumtt ſi ob humorum acredinem mordacitas contingat. Verum fel cũ porri ſucco nunꝗᷓ in eiuſmodiaffectionibus quicꝗ commodum efficere poteſt: quemadmodum neqʒ piper: Et tñ eo et medicũ9 quendam vſum ſcio in muliercula, ex calidarum naturæ ſpõte aquarum vſu aurem dolente. Cum9 enim per omnia parabilium pharmacorum Apollonii libris fidem haberet,& iam ante fœliciterſeepe ex pipere remedio vſus eſſet, etiã tunc ſperauit ſe in auris dolore opitulaturum: verum adeoab ipſo exacerbata eſt muliercula, vt parũ abeſſet quin ſe ipſam ſtrangularet. Scribit itaqʒ Apol-10. lonius in hunc modum: CPi per in vino ferueſactum terito,& mediocri craſſitudine inſtillato.1 B Scribit aũt conſequenter poſt hoc ẽt hæc: Lycio,& papaueris ſucco, pari pondere lacte muliebridilutis vtere. Et poſt hoc rurſum aliud, hoc ſcilicet: Caſtorij& papaueris ſucci par pondus in te-ſta, præcipue quidem Attica, ſin minus, Romana, torrefacito:& trita paſſo diluta inſtillato. Phar-maca igit ex papaueris ſucco oĩa ſenſum ſtupefaciunt:& ob id ſanẽ neceſſario cogimur ipſis vti,vbi nullum aliud mitigatiuũ opem tulit. At vero ex pipere pharmacũ alterius generis eſt: Quem-admodum ẽt quod ex adipibus conſtat: Et velut id quod deinceps ſcriptũ eſt hoc modo: Galbanũſuſino vnguento diluito,& mel ac roſaceum admiſceto, atque lanam ſordidam auriculario ſpicilloobuolutam in eis agitando imbuito,& tepefacta inſtillato. Diſcuſſorium eſt citra moleſtiam hocharmacum, inflãmationibus conducens, in quas nihil amplius infſuit. Probe etiã fecerit in ijs quiex frigiditate dolore vexantur. Cæterum quæret fortaſsis aliquis, quam ob cauſam, cũ non ſolũApollonius, ſed alii etiã quidam celebres viri, papaueris ſuccum& caſtorium torrefacere iuſſerint,quo videlicet vehementia virium ipſorum minueretur, ego ad priorem meum ſermonem id ap-ponere reliquerim, nimirũ ſupra, cũſ auris doloris curandi rõnem ſcribebam. Huic ego reſpõdeboin hunc modum: Caſtorium quidem igitur neqʒ omnino torreri operæpretium exiſtimo: nequeenim tand ſenſus ſtupefactiuum ad papaueris ſuccum admiſcemus, ſed ob contrariam oino ratio-nem, vt videlicet vehementiam refrigerandę facultatis in eo obtundat. Quare qui papaueris ſuecũtorreri iubent, probe id faciunt: In caſtorio verò omnino abſurde id præcipiunt, ipſum enim perſe concoctoriam ægrè ſolubilium& in ſcirrhum induratarum affectionum vim habet. Abundeigit᷑ ſatis eſſet papaueris ſucci lenitas, quæ ex eorũ compoſitionis perennitate com paratur, torrefa-cus enim efficaciam amittit. At ſi caſtorio miſceatur, perennaret, quippe manet& nunc abundeefficacia, eius verò malignitas obſcuratur: ex qua ẽt aliqui læduntur, vt obſcurius videant per multos omnino dies,& capitis grauitatem ſentiant,& neqʒ probe concoquãt cibos:& ob hanc ſanè f In antigquiseius malignitatem pleriqʒ medici ad torrefactionem confugerunt. Verum cũ rurſus in torrefaciẽ. add 75 2 55do efficacia ipſius peſſundari videatur, id quod ſæpe ſum expertus, melius eſſe exiſtimaui intoſtl·quidem miſceri, ſed poſt tẽpus aliquod inueterata iã cõpoſitione in vſum adſumi. Hæc itaq; ex-tra rem dicta ſunt, ſed quæ ti vtilia exiſtant. Cæterum vt ad id quod propoſitum erat reuertamur,non parum noxæ inferunt illi qui indefinitis pharmacorum deſcriptionibus fidem per omnia ha-bent. Porrò multi alij iuxta eũdem modum in plerisqʒ tũ locis, tum affectionibus indefinita phar-maca ſcripſerunt, neqʒ cognouerunt quantam vim habeat certa diſtinc tio ad artis cõſtitutionem.In quibus ſane nihil miror ꝙ omnia indiſcriminatim confuderunt, quemadmodum in ApollonioD Heropbili ſectatore mihi accidit: vtpote qui norit, ꝙ iubeat Herophilus Medicum omnino anni-ti debere, Vt ſciat, quæ& qualis& quanta ſit morbi cauſa,& vbi maximę ea dominet̃, quo videli-cet& curationem vnicuiqʒ conuenientem faciat: Magis verò adhue Archigenem quis miret, qui& ipſe non pauca indefinitè& indiſtinctè ſcripſit cum inaliis curationibus, tum in eis præſertimquæ ad aurium dolores deſtinauit. Vna enim tantũ in ipſis diſtinctione vſus eſt, a vehementia ni-mirum& mediocritate doloris. Atqui& ipſius totam tibi adſcribam dictionem.ü 5 Aus harmaca Archigencs ad Aurium Dolures cunſcriplit. 8In priore de pharmacis 5m genuslibro, Archigenes in hũc modum hæc verba ſcripſit. C Inauriũ dolore, præcedente alia victus ratione quam ad capitis dolorem ordinauimus, Si quidè mo-dleratus fuerit, ſimplicia vnguenta tepida inſtilla, velut crocinum, aut irinum, aut roſaceum, aut nu-1 8 cum amararum ſuccum, aut caſiæ vnguentum aut ſimplicem nardum, aut ſuſinum, aut amygdali-10 f num, aut roſarum, aut mali punici, aut papaueris ſuccum cum oleo calido, aut porri ſemen tritum.Aut veratrum album cum roſaceo tritum, tepidum per ſtrigilem infunde. Aut opij parum cũlacte muliebri. Autopij ſuccum eliquatum cum lacte eodem modo. At verò vbi vehemens ſitdolor, aluus per clyſterem valide ſubducatur,& ſanguisà cubito detrahatur,& quæcunque ſimi-lia adhibeantur. Inde ſomentum ex decocio lauri, aut ſimili quopiam, fiat, aut ex ſulfure viuo inaquam