Buch 
Galeni librorum quinta classis eam medicinae partem, quae ad pharmaciam spectat, exponens, simplicium medicamentorum, substitutorum, purgantium, antidotorum, componendorum tam per locos quàm per genera medicamentorum, ponderum denique ac mensurarum doctrinam comprehendit
Entstehung
Seite
264v
JPEG-Download
 

DE COMPOS. ME DIC.

cum butyro liquefacta, aut ex ſulino, aut commageno: atque his imbecillius eſt quod dicitur Cere · Elæum, quaſi ex cera oleoq́; confectum, cùm in libram olei ſaxantis nulla adſtringenti virtute prædi-ti, ceræ vnciæ xij vel xvj, iniectę fuerint. Iam ex ouis cerata facta exiguam quandam relaxamdi po-teſtatem poſſident. Valentiora his, verum imbecilla adhuc& ipſad cerata ex œſypo, reſina,&cera, pari pondere liquefactis: ſin autem vetuſtiora quodãmodo ipſa fuerint, olei cuiuſdam laxan-tis, vel ſulini, vel commageni, vel adi pis ſuilli, vel gallinacei, vel anſerini miſturam requirunt.C Hlollientia Meclicamcuta Hecundi ardiuus. Quemadmodum in ſimplicibus medicamentis qua-tuor congenerum ordines fecimus, qui maioris in ſe minorisq;ʒ rationem diſtinguunt: aliquorumautem ambiguam eſſe virtutem diximus, vtrum ad primi ordinis finem, an in ſecundi initio, locanda ſint: ita de ſecundo, tertio,& reliquis deinceps. In quibuſdam vero audacter pronuncians, alia inprincipio huius, alia in tertio huius ordinis, conſiſtere dixi: ſicut non nulla citra appoſitionem,vel primi, vel ſecundi, vel tertij, vel quarti ordinis eſſe retuli. Multum vero experientiæ particula-ris in varijs& corporibus& vitijs ſeu affectibus huiuſmodi pronunciata deſiderant. Quare ſi quispoſt me æquè ſtudioſus& veritatis vehemens amator extiterit, ne temere ac ſubito, vbi bis ter uevſus expertusq;ʒ ſit, ferat ſententiam: frequenter enim ei ex longa experientia, quemadmodum&mihi vſu venit, in ſecundo ordine dicta, in tertium incipientem tranſponi oportere videbuntur, vel Fin principium tertij abſolute. Cum enim corpora quibus medicamenta adhibentur, ipſiq; aſſectus,non exiguum differentiæ exceſſum in maioris minorisq; ratione obtineant, difficillimum eſt deomnibus eadem pronunciare. Accedit huc, ꝙ ipſa ſimplicia medicamenta non paruo diuariant di-ſcrimine. At ego quum in præſtantiſſimis virtutem pro vnaquaque ſpecie ac genere oſtenderim,ſi quis in deterrimo per experientiam examinationem moliatur, examinabit quidem falſo, non autem facultatis ipſorum ordines diſtinxerit. Itaque tutiſſimum eſt medicaminum ipſorum inter ſedifferentiam ſecundum maioris minorisq́ʒ rationem accurate ſcribere, quemadmodum& in alijsfeci,& nunc facturus ſum. V.Varias enaſci Diſßerentias ſecundum maioris minorisq; rationem, in Emollienti emplaftroAuuaſcei, Pro varia ſlimplicium tum quantitate, tum ætatod tum coctione. CAP. 8.8 Anè quidem emplaſtrum Mnaſęo authore cõpoſitum rectiſſime ſecundo mollientium ordiniJadſcripſeris, omnibus certe, qui eius meminerunt, conuenientibus ex oleo veteri, argenti ſpu-ma,& adipe ſuillo cõponi: in quantitate vero horum ſingulorum diſcrepãtibus, atq; eo, ꝙ nõ nulliex recenti adipe, quidã ex veteri, quem iam oẽs vocare ſolent axungiam, cõponant. In his quidẽ imbecillimum fiet ex argenti ſpuma, ſuillo adipe,& oleo, neutro veteri: validius, oleo quidem ex ijs ve Steri, altero aũt recenti addito: his validius, ex ambobus vetuſtis. Ex eo igitur ꝙ recens aut vetus oleũadepsq;ʒ immittitur, quatuor differentię prodibunt, alias quidẽ ambobus recentibus, alis veſtutis:nõ nunquã oleo quidẽ veterij, adipe vero recenti: vel cõtra, oleo quidẽ recenti, vetuſto auiẽ adipe indito. At ex trium ipſorum ſimplicium medicamentorum mutua ſymmetria aliæ plures differentiæemanabunt, vel enim pari pondere& menſura hæc tria miſcentur, ac multi affirmant, ab ipſo Mnaſæo confectum tribus paribus conſtare: vel duobus quidẽ paribus, tertio nõ pari, ſed minori, aut copioſiori: vel tribus miftis imparibus: vnde clarũ euadit multas fore differentias. Copioſa ſiquidem& argenti ſpuma iniecta medicamen poteſtate mollius fiet: pauciore, validius. Ac magis emolliet, ſiPlus adipis immittamus: digeret fortius, ſi oleum augeamus. Præterea aliud quiddã accedit copio-ſiore oleo impoſito, quod magnam vim ad medicamen, vt magis digerat, efficiendum obtinet: eſtautem hoc, ſicut primo libro diximus, ſi magis incoquas. Si igitur ſolã argenti ſpumã in oleo copio7 Porte, diu. ſiore coquas, medicamentum euidentius exiccabit: f in vberiore verò coques, vbi plus olei indide-n emplaſtri ſpiſſitudinẽ habitur ſit: ꝙ ſi id nõ cures, ſed æquali tẽpore tum id, quod minus olei8 cõtinet, tum quod plus habet, incoquas, liquet poteſtate emollientius futurum, cui oleum vberiusz miſtum fuerit, quemadmodum ſi& cruda argẽti ſpuma oleo cõmiſta acopo vti velis. Quare quod Niam ſæpe dixi, ſemper ipſius meminiſſe volo, nõ ſicut quidã ſententias abſolutè de pharmacis ferũt,ſic& nos facere, abſolute dicentes hanc medicamenti cõpoſitionẽ illa eſſe potiorem: nam vtraquead diuerſos ſpecie affectus rect cõpoſita eſſe pot, interim ad eundẽ diuerſis tẽporibus. EHæc igituromnia modo à me relata qui prius audiuit, nõ diligẽs mõ vel memor, ſed natura etiã prudẽs, vtiliter& cũ fructu leget ea, quæ diſtinctè& ſcripſi& ſcripturus ſum. Ac in propoſitis medicamentis di-ſtinctiones ibi exponã triũ quatuor ue ſyllabarũ appoſitione cõprehenſas: qualem, inquam appo-ſitionẽ in pharmaco præſenti libro propolito Mnaſæi, Andromachus appendiſſe videtur. Nam inmelinorũ emplaſtrorũ catalogo vndecimum ordine cum id ſcripſiſſet, nõ ſimpliciter dicere cõten-tus fuit, vt in prioribus cõmemoratis, Aliud, atqʒ Aliud, ipſis præponens, ſed Cenerſt adiecit. Itaqʒhoc volebam ipſum in omnibus feciſſe,& in ipſis melinis à tenerrimo incepiſſe: inde verdò digreſ-ſum ad paulo fortius innuiſſe adſeribendo pauxillo quodã ſecundum hoc, quã illud, eſſe valentius,hoc rurſus tertium eſſe fortius, deinde hoc quartum: Veluti rurſus ſi aliqua æqualem putaxit habe-re potentiam, id ipſum admonuiſſe: vel ſi periculũ timeret in eiuſmodi pronunciatis, certè ſimpli-cia emollientia pharmaca prædoceret, maioris ac minoris ratione in ipits definita, vt qui mollientiaemplaſtra multa deinceps ab ipſo ſcripta legit, validius quidem eſſe intelligat, quod ex ſtyrace; am-moniaco,

7