Buch 
1 (1716) Helvetiae stoicheiographia, orographia et oreographia, oder, Beschreibung der Elementen, Grenzen und Bergen des Schweitzerlands / [Johann Jacob Scheuchzer]
Entstehung
Seite
230
JPEG-Download
 

Osfaltus.

855(230) 888.

que ſolitudinis ſilentium. Nihil hie auribus moleſtum eſſe poteſt, ni-il importunum, nulli tumultus aut ſtrepitus urbani, nullæ homi-num rixæ. ic in profundo& religioſo quodam ſilentio ex præaltismontium jugis, ipſam ferè cœeleſtium, ſi quæ eſt, orbium harmoniamexaudire tibi videberis. Odores etiam ſuaves ex herbis, floribus acſtirpibus montanis ſe offerunt, eædem enim plantæ in montibus,tum odoratiores, tum ad medicamenta efficaciores, quam in planoproueniunt. Aèr hic longè liberior& ſalubrior, nec adeò vaporibuscraſſis infectus, ut in planitie, nec ut in urbibus& aliis hominumhabitationibus contagioſus aut fœtidus, hic naribus ad cerebrumderivatus, arterias ad pulmones& cor, non ſolum non offendit, ſedetiam juvat.

Guſtus oblectamentum eximium jam ſupra celebravi, frigidæpotum e qui quidem defeſſos acſitientes nulla aut multò minore no-vc hie delectabit, quàm in planitie vel domi fieret. Primum enimipſa aqua in montibus purior& melior elt, præſertim circa medium,ni fallor: ubi neque frigida nimis aut nivalis eſt,& tamen pura&percolata& libero adhuc expoſita aëri Cum circa vertices vel nullaſit, vel prægelida nivalisque, nec pura ſatis, nec percolata, in pedi-

bus verò mont ium, minus frigida eſt, ideoque minus jucunda:&

plerunque in acre minus libero, ac inſalubrior. Deinde frigidiſsimaaqua ſæpe minus lædit, quàm minus frigida, auẽto per antiperiſtaſinin ventriculis bibentium calore, Præſertim juniorum, nam cum fri-gidior his in locis aꝭr ſuperficiem ſubinde refrigerans, poros nimiumaperiri⸗& calorem internum exhalare ac diſcùti non fnat& frigi-ditas ex potu intrinſecus accedat, interceptum utrinque contrariotrigore calorem nativum intra ſe magis colligi& augeri dicendum elt.Præterea motus& ambulatio mox à potu ſuccedens ut aqua partimper urinam& ſudorem inaniatur, partim calefiat efficit: neque poſſitfrigida ſtatim ad cor rapi,& calorem ejus extinguere, quæ mortis autgraviſsimi morbi cauſa foret. Cor etiam frigido ate inſpirato ſubin-de minus calet, itaque frigidæ potu minus offenditur. Nam quæ ma-dis calent à frigore citius affici& vinci conſtat. Sed hoc ita ſe habe-re, hoc eſt frigidam tutius in montibus bibi, etiam copioſè, non ra-tionibus tamtum noſtris credi volo, ſed experientiæ multò magis.Nam& accolæ montis Fracti hoc affirmant:& ego cum multis ami-

cis non hoc ſolùm in monte, ſed aliis quoque multis prius ſine no-

xa ſæpe ſum expertus: cum alioqui phlegmaticus& frigidi ventricu-li homo facile aquæ potu offendar. Ajunt etiam infra illum, cujusf a mentio-