Buch 
1 (1716) Helvetiae stoicheiographia, orographia et oreographia, oder, Beschreibung der Elementen, Grenzen und Bergen des Schweitzerlands / [Johann Jacob Scheuchzer]
Entstehung
Seite
237
JPEG-Download
 

1 Hucuſque Vadianus, quem ego miror dubitaſſe& inclinaſſe in eam ſententiam animo, quaſi naturalis aliqua cauſa ſubſit, unde vel5 minima quavis re injecta tempeſtates& imbres horrendi ab ipſo mox

lacu excitentur. Quanquam enim& ipſe intelligo, multarum in na- tura rerum rationes nos latere, quas interim eſſe naturales nemo dif-fiteatur: ſapientes tamen viri in pleriſque omnibus etſi de cauſis du-bitent, neque certas aut proximas adferre ullas poſſint,(ut cur ma-gnes ferrum attrahat,) ſimpliciter ſaltem an ſecundum naturameveniant, aſſerere poſſunt. Certè natura quid caſu, quid ſtudio flat,non diſcernit: nec aliter ſtipulæ ſive caſu ineiderit ignis, ſive de in-duſtria fuerit injectus, exardeſcent. Benigna& benefica eſt natura,

& in iis quæ ad rerum generationem ac ſalutem pertinent, quanquamratione careat, tam commodè, tam ſeitè omnia faeit, tanquam ſum-

ma ratione prædita foret, idque meritò. non n. ipſa principium eo-

rum quæ præſtat intra ſeſe habet, ſed influente ſuperiore ac divinlavirtute, quæ ratio rationum eſt, agit quæ agit:& tanquam inſtru-mentum artificis manu regitur: ut qui naturæ opera cen ĩpſius pro-

pria miratur, non minus ſit ineptus, quàm qui pulcherrimorum ædi-fciorum& machinarum laudes ſecuri, ſerræ& dolabræ attribuerit.Quod ſi etiam diſcernere poſſet natura, quid caſu, quid induſtria fie-

ret, non ideò foret malefica: aut ſi de illis à quibus foret contemptaſe vellet ulcifei, non etiam in alios innocentes cireumquaque magisquam bellua ſæviret. Solent. n. plex unque belluæ, ut urſi& leones,in illos ſolum vel maximè vel ante alios fævire, à quibus læſæ fuerint.Nom igitur hæc maleficia adſcribemus naturæ, quæ ad malos genios& homines maleficos& dæmonum pollutos commercio pertinent.Multæ ſunt ali in aliis montibus ſimiles paludes, quædam etiammajores& profundiores, eirca quas tale nihil contingit: quod fierideberet ſi ſecundum naturam contingeret. Multa ſeæpe inſiciuntor,etiam impura, in puras& laluberrimas aquas, in rapidos& limpidif.ſimos fluvtos, in maximos& piſcoſos lacus, in quibus longè mafornaturæ majeſtas ſplendet. Sed nemo hoc naturæ contemptum inter-b pretatur, nulla inde vindiẽta. In parva ergo inutili, immobili, nigra& Stygia palude natura contemnetur? E. tantilla aqua inundationesſubitd erumpent? nubes(ut quidam putant)& imbres ſtatim& ter-ra aſcendent? non deſcendent& ſublimi? Atqui natura ſubitò& fi-ne præcedentibus ſignis nihil facit, neque ex minimis ſtatim maxi-ma producit. Non igitur natura eſt ſi quid in illo lacu maleficumeſt:ſed dæmon aliquis, ſive Pilatum ſioe alio nomine lum appelles. Ple.Ff iij na ſunt