168

Dissertatio

Lex. fur. sub b. v. a Jurisperitis numerariasimplicia dicuntur,refertur. Quam varie au-tem hic numerus usurpetur, & applicetur, deeo videri potest Forcatulus, qui de numeroseptenario in sua sphaera legali sol. 20. fiqq. plu-ra docet. Nobis sufficiat, hac vice notare,quod tempus quoque secundum eum nume-retur, prom L. 2. §. 1. ff. de V. S. 1. 12. ff. deftatuhom. L.i%. C. de Jure deliberandi, l. 14. ff.de sponsalibus , & alii textus juris abundeprobant, ex quibus menses, horas, annos huncnumerum recipere apparet; dies autem eo-dem computatos in jure accurrere,haec disser-tatio demonstrabit, qua; tamen non de septi-mo die, & qum circa eum justa vel injustasunt, sed de septem! dierum spatiis qusdam,& quid de iis jura disponant, exhibebit.

§. III. pies vero, quem alios a Deoalios ««Ve tS alios a Dio, h. e. lumi-ne sub caelo, dicere refert Calvinus in Lex.Jur. in sensu vero & proprio quidem deno-tat tempqs, quo durante sol supra terram est,seu quod intercedit inter ortum solis, ejus-que occasum, & nocti contradistinguitur vid.Cotta in memorab. p. m. 210. Verum secun-dum hanc significationem non semper com-putatio temporis instituitur, sed diei spatiumvarie determinari solet. Ita enim Persie abortu solis ad ortum, Umbri a meridie ad me-ridiem, Atheniienses ab occasu ad solem ite-rum occidentem, & Römani, quibus lucemnoctemque diu tissime fuisse indiscretam aitRobertus L. 1. fint. recept. c. X. Gcedd. ad L. 2.ff. de V. S. a media nocte ad noctem sequen-tem mediam dii?m definierunt, v. L. 8. ff. deFeriis, add. Gothosr. ad h. L. Cujacius L. 15. ob-firv. 32. Et quanquam postea Romani ho-rarum usu ad eos pervento,alium diem a no-cte distinctum & iin XII. horas,quse juxta Gcedd.& Robert, all. I. non semper sibi aequales fue-re, divisum receperunt, l. 2.ff. de annuo legato.1. 3.jf. de oper.lib. 1.2. ff. de V. S. attamen utro-que retento insuper alium, & ab his diver-sum observarunt, dum in singulos dies 24.horas a momento ad momentum, prout di-versus erat terminus a quo, computarunt, v.L.i. /.4 . & 7. L. 2. /. i. ff. quando appell.j.Nov. 23. c. I. Carpz.Proc. fur. tit. iZ. art.%.n. 39. quem diem artificialem dissormem &emergentem vocat Antonell. de tempore legali L.1. c. 3. n. 33. Diversam iterum diem com-putandi rationem Jus Canonicum & quidemaliam a vespera ad vesperam exhibet in festisC. 1. X. de feriis, aliam in cap. 10.X. de Tem-por. ord cap. 2. X. de Feriis, cap. consuluit, de of-fic. & potest, jud. deleg. cap. i.X. de treuga^pa-ce v. Antonell. c. I. n. 39. & Panorm. ad C.2.X.de feriis. Irnrno tam diuersa & dispar diei de-terminatio apud scriptores paffim legitur, utsingulas referre, nec tempus patiatur, nec adscopum nostrum quicquam faciat.

§. IV. Aliquatenus id magis patebit,si ex variis divisionibus dierum, aliquas sal-tem, quas materia substrata exigit, considera-bimus. Dum autem diem in naturalem &civilem dividunt, in eis describendis & di-scernendis Autores non conveniunt; Alii pernaturalem diem intelligunt spatium 24. hora-

Cap. I.

...

rum, quod noctem comprehendit» ^ jnct'dum mores Romanorum a media n°pit, sequentisque noctis media P* Tte <0Civilem vero statuunt, qui a nocte ^tur, 12. horas continet, & ab ortu (•'que in occasum numeratur, vid.n. 27. 31. qui hunc artificialem

dum esse putat, non, quod artifi cl °consistat, sed quia artificio juris, um^Fem & noctem distinguit, ad actus " ^

applicetur, c. I. n. 32. Alii contra ^diem definiunt spatium interoccasum, duodecim horarum modomodo ina-qualium; Civilem vero sle ^spatium temporis, quo Aequator t°terram circumvolvitur, & sol t essy|mobilis a meridiano inferiore cire ^ductus, ad eundem meridianumquitur Goedd. add.L.% ff.de V.S.n.t 2 ; orCujae. Obfirv. L. 15. c. 32. & eXvocant artificialem, quod artifici 0mico in horas dividatur. . ,

§. V. Ast quis non videt, h u o e j!pjsitatis caussam esse, quod quantitates $ris, & ejus numerationem a se in ulseparaverint ? Idem enim dies,quititatem naturalis est, quem supra 1mus, quatenus duodecim horis m e0 Jj(/S 0 ,artificialis erit, & talis quoque dicej'J ■qui horis XXIV. constat, ita ut sn° yß*,mine duo diversa spatia temp° TlS A,possint, & ita porro. Proinde temP 0 ^#^,titatem si respicere libet, naturale * 11 pKco tempus, quo naturali luce früh®ad Wesemb. ff. tit. de minoribus &c. ,

ipse Deus lucem a tenebris separans «•em, has noctem vocari jusserit.

Lk 5. Civilem vero, omne ill uC \jlege, moribus, aut pacto deter * 1 ^ 0 fhuc spectat dies, qui ab opificib^riis diversimode observatur, 0 f/lit. Elect. Sax. de amo 1661. c. 9.merleuten. Es sollen auch beydes s Mb $und Maurer um 4. Uhr an der Jfbej

Tages 2. Stunden auffetzen , und

aP— 2 _ • J._. _ l-Al .. ** GP.V ,

Äffend wieder von der Arbeit geben»que dies est, cui XII. horte,utimur, nec semper lux diurna abs° J

tiif i

s

Nie

assignate. Et dicitur civilis,

quod usui civili inserviat, &

sit constitutus. Quoad modum ^ e # c ’

vero, qualecunque sub diei nom in ^ a iituralis dies dici poterit, quem n a ^ppcynuo temporis cursu metimur, c °artificialis, qui vel arte legis» \diversos mores gentium, vel 1 - oi i$Astronomicas mensuratur. , * Wpium occurrit in computati 011 ' ^ e* \ l 1intra quos appellatio interponposteriori v. L. 5. ff. de.Ferssopor. libert. c. 1. X. de Feriis. & 0 ft flfequ. Quo tamen in loquendsensa citius exprimere si ue ^Kralem eum qui nocti contradu ^cU -^lem, qui in L. 8. K<!

tificialem, qui 12. h ? nS „ C ° ßccl^A

$

nominare licebit cui addoqui ab Ecclesia certis negotiis v e >

N

, h

h/

M

S'

j

f .i,

«S