De libertate sentiendi non libera.
317
iri ^instravimus. Quam sententiam licett u en J llr am revocare, judiciumque immatu-ro n5 ere ^ uum tritus nuper fuerit non ne-d e , ubi persuadens, non de credendis sedf a i(- a £® n di S jurari, scilicet de non docendiss .dogmatibus; manifesto remen hoc te-i ri juramenti refragatur, si modo quis ver-exi ™® Ce pta , quae hic adducere superfluumjj , "luamus, penitius consideraverit. Et,j e Eo tantum juratur, ne dogmata hetero-Xa > fundamentis fidei adversa, publice do-Ü antUr ) cur in Saxonia hoc juramentum ab’ siui politica olficia subeunt, & quibus. ?°j°gica docere nullo modo permittitur,x, gitur? Recte itaque, nisi me omnia fal-illi philosophantur, qui libertatem sen-v e udi nullo modo constringi debere sed sal*ubique relinquendum cujusvis rectiuspe t l en f is ar bitrium asserunt. Quae res, cum(j r Oui gratiam, his maxime temporibus, sa-y 1113,1 'festa reddita sit, prolixiori demonstra-Ue hoc loco non indiget. Id vero nunc„lendum sedulo est, ne haec veritas per abu-i^ist mendacium convertatur, neque li-j ert 3sistain libidinem degeneret; non enim^iutie, sed sobrie, explicanda est res tam se-j| a - Ut proinde salva ista veritate asserere^üt, libertatem sentiendi non omnino li-e tam esse, sed certis pariter includi finibus,^ 08 transilire sub specie libertatis non estQticessum. Liberrima creatura homo est,^ Ordine ad creaturas ceteras, & ad liberta-j^.'stam amissam recuperandam a Deo ipsoVgp tur ’ & exterius per verbum ipsius re-^ 1 . UT h, & interius per continua animasfi ca tnina> ^gre patitur se premi & qua-includi. Verum quanta etiam sitU 3 „ sertas, qua se homo ultra res munda-nt e ffert, ita tamen comparata est, ut adhuc"Ordinata sit voluntati Dei, qui solus sum-{!) e fiber est & modum non recipit. Hinc*>ber est homo, & tamen Deo subjectus, b)Ubertas ergo sentiendi, quanta etiam sit,non°mnino libera est, nec enim aliter sentire li-, quam Deus voluit in verbo revelato.x on licet plus ultra ire. Aliter si fiat, nonjiUasritur veritas, sed opprimitur; non ad-Pjratur ad libertatem, sed altis passibus fe-hiatur in miseram servitutem. Omne prte-hdicium autoritatis humana; respuit libertassitiendi, sed non respuit priejudicium auto-hatis divinis, quin potius hoc fundamento'ti debet libertas nostra. Recogitemus pau-Jsper, qua ratione summa libertate sua ex-, ’derint primi parentes & nos cum iis. Pro■buerat Deus vesci fructibus arboris boni Hh U alioquin morte eos morituros. Sata-! Contra persuadere ipsis conabatur, nonj.^uuin esse hac servitute se contineri, quodso r ero de fructibus vetitis comederint, turrt 6 lj Vl P°fle vincula, quibus detineretur inc ons • tura veram sentiendi libertatem si'equi posse, dum cognituri essent perfe-8tiiH Ul< ^ H? num fluid malum fit, fine hac co°ne se servos esse, cum illa fe Deo si.
millimos fieri, c) Ad hanc ergo sentiendilibertatem cum inordinato amore sui ipsiusadfpirarent, in durissimam miseramque servi-tutem prolapsi sunt. Haec reputare apudanimum convenit: Videntur enim mihi nonpauci ex iis, qui pro libertate sentiendi pu-gnant, huc tanquam in alterum extremumprolabi. Quod virium maxime juvenum ani-mis inhaeret, qui amore novitatis, & deper-ditae rationis instinctu, primo Sceptici red-duntur, & non tantum de sententiis ab ho-minibus inventis, quod ferri poterat, sed& de veritate divina, ne dicam de Deo ipso,quod intolerabile est, dubitare incipiunt; &deinceps vel unica^ recedendi a veritate im-mota, ratione frivola licet inventa, hanctanquam sententiam non vulgarem & recep-tam amplectuntur; sub perpetuo libertatissentiendi praetextu: Ubi tamen nihil aliud in-tendit abscondita in cordibus malitia, quamut omne jugum, quod humeris nostris impo-suit Deus sapientissimus, excutiatur & proji-ciatur. Quodsi contra eant cordatiores,mo-neantque ne hic temere quid agant, cum &sentiendi non minus, quam volendi rationemaliquando reddere teneantur, clamare inci-piunt, fidem coecam & carbonariam a fe exi-gi, cultumque requiri divinum irrationabi-lem, abusi dicto Apostoli, quod tamen ipsisoppido refragatur, d) Quid hoc aliud est,quam lapsum Adami in mente sua renovare,&, sub specie inquirendi lucem veritatis, inmajores tenebras fe conjicere. Deinde istamsentiendi libertatem qui sic temere profiten-tur, non debebant imroemores esse propria:miseris, cüi in hac vita tanquam limitibusincluditur ista libertas. Rem clarius sed bre-viter demonstrabimus. Cupido non subsi-stendi in veritatibus jam agnitis, sed scrutan-di scripturas, & novas investigandi veritates,non semper, quin potius rarissime, ex amoreveritatis provenit, utplurimum autem examore fui ipsius & innato hominibus fastudum communia respuunt, &, prse reliquis fesapere, videri volunt. Cui appetitui ratiohominis, semper se efferre cupiens, maximesi paulisper exculta & ratiocinandi facultate,qua homo quilibet carnalis praeditus est, in-structa sit, auxiliatrices manus fert, ut adeocommuniter observare liceat, quod illi, quiprae aliis ingenio pollent, maxime in eo sint,ut dubia reddant omnia, novaque excogi-tent dogmata. Propriae igitur miseriae consi-deratio eo ducere debet homines, ut, dumlibertatem sentiendi profitentur, prius pro-pria scrutentur corda, an etiam voluntatemsuam a dominio & servitute Satanae & pecca-torum per veram poenitentiam liberaverint,an suppresserint amorem sui ipsius, fastumali os que pravos cordis affectus. Hominienim irregenito non est libera sentiendi fa-cultas. Imo hujus propria miseriae memoresse debet is etiam qui jam vicit affectus &re vera ad Deum conversus est. Hostis su-peratus est, sed non plane oppressus. Uni-Rr 3 ca
De eo quod injustum est circa juramenta ex«ttajudkialia.
"I stom.VI, 18. feqq.
c) Gen. III, 1. feqq»
d) Rom. XU, 1.