tzo»

disputat. Vlil. Cap. 1.

nexum obligationis nondum tangunt, an scili-cet secretorum alterius particeps redditus,non promisso etiam silentio , ad id obligetur ?Quod utique affirmandum aestimo, ob tacitumixtriusque consensum, qui hoc casu subest 5 Si-cuti enim multa in ipsis contractibus filentio con-veniuntur , qu« verbis non exprimuntur, utioptime monet Javolenus inl.51. pr. ff. Locat. itapariter in secretorum commiffione tacite silen-

-0 tium exactum & promissum censetur, Et hocquidem ipsum jus naturae exigere videtur, dumnon permittit, ut alteri facias, quod Tibi fa-ctum nolis, nunquam vero velle praesumeris,ut secreta tua divulget alter; unde servaresecretum esse de jure naturali, dicit Stephan,aS. Paul. Theol. Mord, Traft. 2. Disp. 6. Dub.2.n. 23. Ludovic. Molin. de Iuft. & jur. Traft. 4.Disp- 5. n. 4. quod idem statuit Petrus Anton.Lazar. Canon. Quast. de Monitor. Seft. 2. Q^J.6.n. 2. Carpzov- Jurispr. Ecclef.lib. 3. des 25. n. 14.

rx Constare tamen omnino debet alteri, proferen-tem velle, ut hoc Maneat secretum; seu opusest, ut sub nomine secreti aliquid alteri com-mittatur ; Er iv oll e es ihm in Vertrauen oder in ge-heim sagen, vel etiam si in aurem dixerit, autjuxta Poetam, admoto capite reliqui ne audire va-lerent. Eo ipso enim, dum in aurem dico, no-lo aliis id revelari, hinc eo ipso tacite alter adsilentium obligatur; Quorsum & illud spectat,sub ROSA aliquid proferre. Longe alia vide-tur ratio , si quis levitate animi detegeret cri-men, non animo illo, ut 'audiens illud non te-neretur detegere, sed jactabundus proferret,,parvi pendens, an sciatur, an sub secreto tenea-tur, sic enim in audiente nulla tacita ad silendum

22 obligatio, Molina d. Disp. 5. n. 2. Sed quam-vis ita excusetur quadantenus, qui talia pro-palaverit, melius tamen consulet conscientia;,si viderit, an propalatione hac damnum sit illa-turus proferenti, an non: quantum enim un-quam possibile damnum ab altero avertendum.Alias certum, quod mens proferentis de secre-to tenendo non saltem ex verbis aestimanda,sed & ex qualitate secreti revelati: Quid si enimtalia tibi referam , quibus revelatis ego gravedamnum sim incursurus; sane non licebit ti-bi haec effutire. Non enim censeor contra pro-pria commoda, militasse, aut memet periculogravi exponere voluisse; hinc nec tibi licenti-am dedisse videri potero, ut quae periculi plenatibi commiseram , in vulgus spargas & me da-

23 mno exponas. Spectat huc Moralistarum con-clusio : Obligatur quis ad silentium ex eo tan-tum , quia si proximi secretum reveles, illi da-mnum illaturus sis, quod sine justa causa autnecessitate licitum non est, sed contra legem na-turalem de non nocendo proximo in anima,corpore, honore, fama, fortuna; bonis. Paul.Layman. Theol. Mor. Tom. 1. Traft. 3. /. 3. P. 2.c. •y.pr. quod ulterius dedueit, Ludovic. Molinade j. &]■ Traft. 4. Disp. 3.». 2.

24 Et haec secreti custodia eo magis obligat, siquis illicito modo sibi secretorum notitiam quae-siverit. Eo ipso enim male agit, dum artibusillicitis arcana aliena rimatur. Hanc malitiamvero auget, si garrulo ore eructet, quam itapessime sibi paraverat, alienorum arcanorum

e; notitiam. Exemplum est in illis , qui literasalienas clam aperkmt, & ica in notitiam secre-

ti alieni hoc pacto deyeniunt, de quibus p r0xe egit Hoepinus Tr. de Jur. Sigillor, c. 14 - n ’feqq. hi ipsi arctiori vinculo tenentur ad se cr *tum servandum, quam si'ipsis sponte ab al teesset commissum; semel enim peccant lh eristas injuste aperiendo; altera vice peccas’revelando secretum, in cujus notitiam inj 1 ,,modo devenerant. Molin. d.j.&fj. d. Tr. 4 -^/L3. inf. quod generaliter intelligunt Morali*de omni secreto, quod quis vi ac fraude ab stero acceperit, v. Leonh. Less. de Just. &

1. 2. c, x i.Dub. 8 .n. 54 .seq. Dom. a Soto de y

& Jur. lib. x. < 2 ^io» Artic. 2. cire. fin. Stepl' lfll1 jFagundez. adDecalog. lib. 8. c. 6.n. 12. ubi si^tractant, quid in casu, fi tormentis subjici^ 1is, qui secreta novit, juris sit, de quo in Upsagam. 1 ,J

Sequitur jam alter casus, ubi silentium sp eC *atim promissum,, quam obligationem validaesse nemo negaverit; Interponitur enim hicper honesto negotio, (Turpium enim , autboni mores lasduntur, nulla obligatio §.7. WMandat.) consensus fidesque promittitur;vero violasse, nefas sernper existimatum; 6^ve enim est fidem fallere /. 1. pr.ff. de Conflit -f 11 '.nec audiendus est, qui vult fidem constitutae * elfrangere l. 25. pr.ff. eod. Cum nihil tam c0§gruum fidei humanas sit, quam ea, quae interplacuerunt, servare 1 . 1. pr.ff.de paft. App slme facit huc a deposito deductum arguM^tum. Electa hic depositarii fides, cui resas custodiendas commisi /. 1. §. q. ff. depos. hä 1 ^si falkt, fideique immemorfit, non saltem ad * clrestitutionem obligatur, sed & infamis fit \cSffper /. 1. ff. de his qui not. infam. I. 10. C. deporSi in rerum, leviorum etiam, depositioneobtinet, quis idem, si secreta animi amico cud®dienda, sub silentii fide committam, obtinginegaverit? Imo major hoc casu subest adb uCratio, depositum enim alienatum a quocunq* 1 ®possessore vindicare valet dominus, arg.l.O]r'9. ff.de rei vindic. & sic rem cpsn omni causa*®cuperat deponens: Ast si secreta animi se 1 ^propalata, nullus hic vindicationi locus; y,damnum manet irreparabile. Spectat hu c 1lud Poetae:

Arcanis diftis linguam obserare memento,Ditiorum majus depostum eft opibus.Suffragantur huic argumento juris divini (nita, sanctam secretorum custodiam injung® 1 */tia. Calumniatoris enim esse dicitur, p,re secreta; Sed hominis honte fidei ea rete 5 ®re, Proverb. 11. v. 13. Et inter gravissimalera proditio secretorum refertur ab Apod 0 ^

2. Timoth. 3. i). 4. Hinc secreta mori nobff^debere monet, Syrae, c. 19.V. j o. est enimvelatio secretorum tale delictum, quod oU>^amicitiae nexum tollit & vix reconciliatio^®admittit. Syrae.c. 22. v. 2'j.tSc, 27. v.

Gonf. Domin. a Soto de secreto tenend. rne^'.j.^Qu. 1. Conci, x. Molin. dejufl. N jur. Traft A- ^0 f5 . & 6. Et ob hanc causam silentium 3 jj<commendatum etiam Ethnicis est, ut ling^i'gillum arcanorum verborum imponendus ^stimaverint, rati, praestantiorem esse sermo 11 ^quam posleffionum custodiam. UndeO yl ‘Art. lib. 2.

Eximia eft virtus, pr astare silentia rebuh .

At contra,gravis est culpa , tacenda