22 &
ZtispMdt. IX Gfi. IIL
cantur oblongi, die Langenstcecke , in quibus assi-gnantur nomina illorum, qui aliunde veniunt,&rfon ordinarie molunt - diefrembden Miihl-Gafle ..8 Alia contra obtinet constitutio in pagis Mifnise ,ubi Principes molas Bannaria^habent. Ibi enimJudices pagorum velPrattores,pariter ac singulirustici, suos tenent bacillos fissos, quibus , ante-quam frumentum in molam transportatur, pri-mum Praetor, postea vero molitor, iterum alioshabens bacillos fissos, frumentum inscribit. Hocenim quam optime facit ad evitandas fraude^ ru-sticorum , quibus molendina bannaria eluderesolent,simulando,se ad hoc molendinum deferrefrumentum, postea tamen partem nihilominusad aliud molendinum prohibitum transportant ;Quam ob rem recensebo verba dictae Constituti-onis Misnicae, quae quantum ad praesens negoti-um, ita se habent: Unser Befehlhaber neben dem N.soll Alle Sonnabend die Kerbhvdtzer, so wol auch denlangen Stock voraMüller fordern, dieselben,wie viel ervon den Bauren und Beckern an Weitzen , Korn ,
- Maltz,Steinmehl,Heidekorn,und dergleichenMetzendie Wochen ausgeschüttet,besichtigen,und wo der letz-te Kerb auf dem Kerbholtz wendet, mit einem schwar-tzen Dintenfiricb zeichnen,auf daß ße die andere Wo-chen wissen meegen,wo sie anzahlen sollen,u.was sie nun•uemeege der Kerbhmltzer und Zeichen , so die W oebegemahlen, und den Tag ausgewetzet wird, recht befin-den , soll durch den Befehlbaber in Rechnung gebrachtWerden- Befindet fiel) auch im auswetzen mehr > dennder Müller angeschnitten , so soll solches allemahl unter. feinem Titel, Zugang , daß mehr im Kaßen befunden ,dann der Aiüller angeschnitten oder Zeichen gehabt ,eingeschrieben werden , und solcher Zugang soll derHerrschaft allein folgen. Haec Molendina tarnenbannaria regulariter talia este non praesumun-tur, cum libertati naturali resragentur; proban-dum ergo est,quod haec servitus molendinis fuerrit acquisita: Refertur enim hoc jus inter servi-tutes a Ccepoll. Tr. de Servit, cap. io. n. 2. vers.pr&terea , Balb. de pr&script. P. 4. Partis. 5. princi-pal n. 3. quamvis, quia in faciendo hoc jusconsistit, impropria tantum videatur servitus.Conf. Hering, de Molendin . Q^t x. n. 47. ubi inprtecedentibus a n. 1 5. docet, nec vi jurisdictio«nis compelli posse subditos, ut Domini molendi-§ no utantur, sed hsc obiter. Alibi, ut in terrisBrandenburgicis, quando pagi prope urbem si-ti, & rustici in illa molunt, unusquisque seorsimhabet suos saccos certa figura signatos, insuperetiam bacillos fissos cum molitore oppidano di-visos, in quibus rustici nomen expressum. Exstatea de re Churfürst Ioachim Friederichs Alarggrafenzu Brmdenb- Ordnung defSackens, Mahlens und Ein-nehmung der Scheffelfteuer in der MarggraffchafftBrandenburg de Ao 1602. ita sonans: IndenMüb-len in und an den Städten , da dieneebft angelegeteDerffer mahlen, sollen aus jedem Dorfe Herbstcecket ,und auf einem jeden Stock. desBaurenNahmegefcbnit-, ten, auch ihre Sacke sonders gezeichnet werden, damitder Müller, Unecht und Junge, so in der Mühlen auf-wartet , jedesmal berichten kan , aus welchem Dorfedas Getraide komme, und wem es gebaret.
10 Pari modo etiam bacilli fissi frequentantur inillis locis, ubi Zytopcefo viget, & optima? bene-que sapientes cerevisite habentur ; Videbis e-nim ibi apud Cerevisiarios integros fasces bacil-lorum siliorum, qui, sicreme ad finem perductae,facta solutione vel franguntur* vel abscissis pri-
oribus crenis, illisque de no vo signatis» ad sü# ,,dem usum iterum adhibentur. In Elector 31 ,Brandenburgico etiam in pagisPraetoribus co^creduntur Bacilli fissi a Zife-Magistrats, i"busnominabraxatorum, & quoties cerevssi 3 c °cta, annotare debent. Es soll denen Schnitzenlen Dörfern des Landbrauenshalber , Kerbst %ck e ^halten befohlen seyn. Hi Praetores a Zife-Magid 1 ’ad rationes computandas & demonstrandos ^cillos fissos vocati, si non compareant, deberipersolvere pcenam ;. aureorum, vid. Ordnu 4des Branens hn Churf- Brandenb. apud Coler. 0 . ^cap. 1 5. p. m. 41. Alias jurant etiam, se, q« 311 'tum licuerit fraudes circa Zytopreiam , vel iri*portationem ac venditionem peregrinarum ci ‘revisiarum contingentes, aversuros , omnri'que in bacillis fissis debita diligentia annotari' 1ros ; Cujus juramenti forma in dicta Ordri 3 'tione sequentibus verbis expressa: Ich schwebdaß ich vermenge der Churfürstl. Brandenb. aufsrichteten Brau - und Ziese - Ordnung, fleißigetung darauf haben will , daß kein Brauer im DowN- mehr verbrauen soll , denn des Jahres zu drtf'en unterschiedlichen malen , ein Huffner vier , 0 "ein Co feter zween Sehe fei, daß auch ein Krüger rder Brauer im Dorfe N. kein frembd Bier einsah'ren und fchencken soll , es sey denn zuvor verzlffet, und ich Zeichen bekommen , und deshalben ntddem Bauren , wie viel ße jedesmal brauen werde#’und mit dem Krüger, wie viel Faß oder Tonnen freme"Bier er jederzeit bringen wird , einen sonderlich(#Kerbst oeß halten und darauf schneiden , auch nebe#dem Krüger aller Quartal zu dem Ziefemeister Z#N. kommen, und den Kerbstockjmd Zeichen mitbr fgen will, die Register, Zettel und Zeichen zu vergifteben,und derohalben Richtigkeit zu machen,und in dtf#allen Unterschieds getreulieben verhüten helfen, $mir GOtt helf durch Jesum Christum fßc.
Adhibentur etiam bacilli filii in re pecuari 3 »& praecipue circa pecus oviarium, ubi moneridum, quod si vel ovis devoretur alupu,aut moi"'tua asseratur, opilio illam excoriare, pellemq 11 ®insignitam Nobili vel Praefecto offerre debeat»quo de rei veritate constate possit, ubi praetere 3altera auris abscinditur, & ducto per auresduplicato, numeroque demortuorum capit« 111in bacillo fiso assignato, ad rationes usque assri'vantur,quo tempore inspicitur, an numerus p £1 'lium respondeat auribus abscissis & sulcis incisi s 'Coler. Oper Oeconom. lib. 1 2. Tit.von Schaaffeti.es t2 %.p.m. 4Z 1. Pari modo numerus vervecum ^agnorum mactatorum inscribitur bacillo fisso in 'ter Dominum & Opilionem diviso, ut exinde»quantum ex grege consumserit oviumDomirri 5 ’constare possit. ,
Similiter in Ducatu Brunsuicensi vidi illofri 1 !observationem circa servitia. Habent enim rirustici in nonnullis locis cum Officialibus s«° Sbacillos fissos, quibus inciduntur singuli die 5 *in quibus pratststa servitia. Praestita verovitia , & solutos a rusticis census his bari" 1probari, testatur Carpzov. P. 2. C- 4. D. 7. #•Plura quidem huc a me afferri possent ,bacillorum fissorum usus etiam in multis 3,11ut in agricultura, captura piscium & fimid^satis frequens: Verum cum hrec omniaN°_ ^libus pariter ac rusticis scientia ceconomsc 3structis melius quam mihi pateant, & p r0 j 0eorum varietate etiam inter se varient,