46 r

Disputat. XX. Caput ///.

omnesad audiendam missam, quae decantabaturante actum Electionis, praesentes accesserunt ,imo vi Religionis fure ad id fuerunt obligati,vul-go enim arbitrantur Pontificii,Misse celebratio-nem in tantum esse necessariam ad hunc actum,ut ea omissa tota Elegio vitietur, Nie. Boer, inaddit. adATant, d. Elect. P. i.c. 19.Fr. Marci De-

56 cis. 125©. P. i- Postquam vero nonnulli exSe-cularibus Electoribus religionem a traditioni-bus Pontificum , atque superstitiosis ritibus pur-gatam amplexi essent ,&, vanum esse omnem cul-tum extra verbum & sine verbo Dei, nonsine ve-ritate assererent, atque talem esse misse actumcognoscere coepissent,Chemnit-in P.z.Exam.Con -cil.Trident.tit.de AEiJsa: aliud tractu temporis ob-tinuit. Pontificios quidem suis ritibus vivere si-verunt,ipsi vero missa durante,quam damnabant,amplius praesentes Interesse noluerunt, sed inproximum conclave secesserunt, & postquam ea

57 finita,reversi sunt ad occupandas sedes suas. At-que hoc a tempore Electionis Maximiliani II.sopiffirne a Protestantibus fuit observatum;.Nam dum electus fuit Maximilianus, Palatinus,Saxo & Brandenburgicus ex choro discesseruntin conclave, insequentibus eos WilhelmoLand-gravioHaffiae,Georgio Palatino,FranciscoLau-cnburgico, Anhäldino , aliisque pluribus, unacum suis Consiliariis & tota Familia, permanse-runt ibi,donec missa ad coronidem esset dedu-

58 cta, Goldast. in Polit. Imper. P. 1. Disc. 13. Etcum eligendus esset Matthias Imperator, aCMoguntinus mistam celebrare coepisset, Palati-nus, Saxo &Brandenb. Legatus, qui sacris istisnequaquainprassentes inreresso voluerunt» fur-gentes secesierunt in sacellum, quod prope cho-rum SÄ, cum Consiliariis Aulicisque suis, Gold-

59 ast. d. I. disto. 14. Idemque factum in ElectioneFerdinand! II. ab omnibus tribus ElectoribusSecuiaribus. Ac in Electione Ferdinand! III.tantum ab unico Legaro Electoris Saxonici,atempore autem Ferdinandi IV. R. Romanorumomnes adfuerunt, Tid.lÄxnn.adAur. BuU. c. a.§. 1.oks. 5. Schweder in Introd. ad Jus Pubi . P. Spec.Seä.i. 5.194h »/.228.

An autem salva conscientia Electores Prote-stantes huic missae, quas fit dum Imperator eli-gendus , praesentes interesse poffint, hiemerito

<>i in disquisitionem venit? Sane,si missa öliusvee-jusmodi actus idololatricus Protestantium pne-sentia approbari debeat, ut eo firmius^febiliatursententia firma est,ac verbo Dei probata j quodEvangeliei Principes absque Irrsinne conscientiaeofficio misse interesse nequeant, nam hoc essetveritatis semel cognitas abnegationis species, &quamquam Imperator hoc jubeat, tamen in hoCpassu Deo plus obediendum quam hominibus,Aä. 15. secundum exemplum Eleäzari, 2« Aiacc,6. In hunc modum quoqt responderunt Princi-pes 'Protestantes Carolo V. Imperatori,adPro-ceffionem in Festo Corporis Christi ab eo vo-cati & invitat! in Comitiis Augustanis Anno1530. Si vero praesentia Protestantium Ele-ctorum ideo requiratur, ut praestent officia Cae-sari debita, sine omni conscientiae vulnere ipsoScomparere,&praesentes interesse posse dubitan-dum minime est, consentientibus magni Nomi-nis Theologis , qitfcd enim hoc casu ab Electo-ribus requiritur, non fit propter confeffionerriK approbationem, sed officii causa« Quemad*

modum ergo sunt & nominantur Elector ^culares vel Politici, ita etiam eorum 0;rheu ^hoc actu est Politicum, & illi nihil ab“ jj^ 0 .hoc praestant,proptereasicuti modo dict 1 atres in reliquis secularibus negotiis ohteMp ^Imperatori, ita & salva conscientia k®?. 0 . ve .prostare possunt,utpote dequibnsexprel U

stiti fuerunt. Ideoque cum in comitiisstanis Anno 1530. Caesar Electorem Saxomhannem sibi de more ad missam eunti °\ 0 -praeferre juffisset,ille re deliberata,cum hgi hoc approbarent, dicentes quod ad si'“^ c(J pciumester vocatus , non ad mistam,velun 3tum divinum,praesens adfuit,suumque oni ^Caesari praestitit, vid. Georg. Caelest. w ^ 1 '^ £0mit. August. Anni 1530. add. 19. Junti , & e ' JSchütz. vol. i.Difp. io- tb. 1 2. Lit. E. Carf^^. ^L. Reg. cap. 1 1. Sect. 7. Exemplum quoq“ e

cra Scriptura suppeditat de Nahamane Sui“^

Militiae R. Syriae Duce, qui ex Gentilifi“ 0 . lS>versus verum agnoscebat Deum culunnffi 0 ,confitendo fidem suam Prophetae Elife° >mittebat insuper, se nolle sacrificare a ^ iS r 3lJ «Gentilibus praeterquam Summo vero Deo>_ .tem cum Rege suo forte introiret templum ^monis Deastri,ut prostaret Domino suo Io* 1 , jpofficium,petebat,ut Deus ipsi ignosceret, cU ,sentitus fuitPropheta,dicens:abi in pace,

c. 5. per tot. HincNahaman, quamvis ag“ 0 * ^ret verumDeum,neque ipsum lateret, Dornig •suum sacrificare Deastro,tamen quia alias ^um praestabat Regi suo, comitans illum in ^^Rimmonis,uhi usque ad finitum cultumOportebat,Propheta hoc nequaquam ipsi P r °buitssed potius dixit, abi in pace, h. e.sass 3 ^scientia officio tuo fungi potes, nullum i^^c $tibi scrupulum conciliare opus.habes. 1° ..re tamen caute procedendum esse monent T* 1 jplogi, ut sc. praecedat excusatio, & impl° rCaesareae Majest. de absentatione perrnittesspvel si hoc obtineri nequeat,salva conscient’ 13 !; tsae praesentes in hunc modum interesseElectores,praemissa sc.protestatione, q“° a ^praesentia putativum hunc cultum Divinum“ ^tiquam approbare velint, sed praestarent omlua inhonorem Caesareae Majest. hoc mo“°liticum exhibituri officium, non Deo cU“ 0 aqui nullus esset in hac ceremonia, & ne C® s . ^Majestas ideo succcnseat, si Ipsi ad salvu°

conscientiam nullamhuicSacrisicioreverem^jj

exhiberent, utpote quae sit signumador 3 “^.-& approbationis. Uti monet & simul q“^<,-nem hanc exponit Balth. Bidenbachiusnator Aulicus Wurtemberg. in Responso V

fitionem Protestantium Francosurti d. 271562. dato, quod est Confil. 1. Decad. 5 -Theolog, Bidenbachii. Integrum hocCarpzov. adL. Reg. c,n. Stä, 7. n. 1 5- & " ^

d. Comit, c. 7. n. 9. 0 ,

Peracta missa, & praestito dein juramc^

quod habetur in A. B. c. 2. §. %. Electores psentes & absentium Legati Principales,conclave Electionis, cujtis fores a Vi ce '. ^o'

schallo recluduntur,uhiMoguntinuscolhg’ fe „

ta,& dein publicat, exploratoElecti conse“ ^serantur posteasores, & advocatur CaneeMogunr. cum duobus Notariis , qui c< j n a} 0 ni^ .jI nstrument'. unum vel piura super hoc El® "

actu« Antea tamen Electo ossertur ca P JtU ^ fi