48

jDisputat. II. Cap. VII.

Unum idetnque ponderum mensurarumque genus inPrincipis territorio vigeat, n. 4.

Qua cura quibus personis in Jure Civ. commijfa. n. 5.Pondera & mensurae «nete vel lapideae, quasi pronorma, publico loco collocabantur, n. 6 .

Quod ipsum urbes plurima, ut Francos, ad Oderam ,hodieque imitantur, n. 7.

Et fuit olim Roma certum Collegium,quod curam men-surarum frumenti habuit, n.%.

Quid Recessus Imp. hanc in rem disposuerint, n. 9.

Qu, cui potestas statuendi de ponderum ac mensu-rarum jusit ia competat ? Dift. inter conftitutio-nem & reformationem, n. 10. ad 13.

Certus F- non tantum modus ponderum Emensura-rum n Principe prascribendus est , utifaäum injFlarchia. n. 14.

Sed E probe conservandus. Quod fiet visitatione

E Xplicitum hactenus nostrae Legis Princi-pium est. Dardanariorum Genium qua-dantenus exhibui adumbratum. Poenasin hos juribus pariter ac Moribus traditi fre-quentatas. Quanquaminterdum & extra oleasme exspatiatum haud possim diffiteri: Materieitamen id connexitas efflagitabat. Ad tertiamjamDardanariatus speciem promovendus gres-sus est, quce ipsa sedem suam in §. 1. E 2. d.L.annonam höhst, quo in loco eorum coercetur ne-quitia , qui circa podera vel mensuras quid inju-sti patraverint. Hos autem Dardanarios essetam ex d.l. 6. quam ex L. in Dardanarios 3 7-jf. depcen. uti & ex fitpr. c. 2. adductis, sole clariuseffulget.

2 Nec minor hos quam illos,qui annonam frau-

dare suevere, comitatur turpitudo: Animus e-nim decipiendi, qui vel solus damnabilis est, inhis elucet maxime. Nec haud raro hic sallendianimus in ipsum actum deducitur. Quid enimfrequentius in nundinis publicis, quam ejusmo-di ponderum ac mensurarum depravatio? Sica-pud Cauponas.E Myropolas grandis ille ac nefandusponderum ac mensurarum abusus fine fronte ac metuLegum , toto die conspicitur. Venantur inde Propolaqua flutn suum , aliisque mille fimilibus technis E ex-cogitatis modis Rempubl. opprimunt, E rerum omni-um carissimam annonam per Magistratuum somnolen-tiam inserunt, uti conqueruntur Dn. Carpz. Pr.Crim. P. 2.5^93. n. 79. Jodoc. Damhouder.Pr.rer. Crim. c. 12 5. n. 5. Zieriz. ad Conflit. Crim. Ar-3 tic. 113- Hinc etiam divino jure prohibitum se-veriffime hoc crimen est, & si quis falsis mensu-ris utatur, abominabilis eo ipso Summo Numi-ni redditur. Deuter, c. 2 5. v. 1 3. Repetitum idemtoties alibi, ut Levit, c. 19. v. 3 seq. Proverb.11. v. 1. c. 16. v. 1 i.Ec. 20. v. lo.Ezech.c. 45.v. 10. Amos. c. 8- v. 5. E 6. Aiich.c. 6. v. n.Oeterum, qui varia mensurarum genera, quasinjure Romano occurrunt, nosse amat, vid. incompendio Guido n. Pancirol. Vanar. Lebt. 1 . 1.c. 64./e§-

4 Principis itaque incumbet curte atque Sollici-tudini , prospicere,ut unum idemque ponderumgenus, eademque menfuraru quantitas in suo vi-geat territorio. Eo ipso enim suus justitiaecom-mutativa’ non tantummodo servatur vigor,quo-ad ipsos subditos, sed etiam quoad exteros’; cumhoc passu facilior pari ter atque aequior comme»ciorum expediendorum sit ratio, & Mercantibusansa praescindatur decipiendi. Matthias Stepha-

domuumfrequenti , insciis E non commones aliis in-habitatoribus.n. 15.

Dardanariatus circa pondera E mensuras duplici-ter committitur.«. 16.

1 .Falsas mens.vel pond. faciendo,licet quos ipse iis nonutatur.n. 17.

2.Falsas mens velpond.utendo. Limita, fi quis scien-ter utatur illis, n 1 8.

Scientiatamennonsemper requiritur in omnibussub-jeäis, prout casus adduiti ostendunt. ».19.20.Maxime autem requiritur, ut alter contrahentiumversetur in dolo , alter non. n. 21.

In specie Autor requirit ad perfeltionem hujus deliäitria , qua alias ad falsum requiruntur, n. 22.

JS/cn tamen requiritsemper conjunctim in una persona,contra Carpz. n. 23.

Ad Dardan. hoccap. descriptos pertinent utentes di-verfis mensuris, justa E injusta.n. 24.

ntadNov. 128. n.yE 6 . Injure Civili huic rei 5qutesitum remedium est: Certae enim constitutaepersonae, quibus judicium de ponderum ac men-surarum proportione ac aequalitate erat conces-sum. Sic in Novell. 128. c. 15. in specie Exacto-ribus tributorum usus falsorum ponderum in-terdicitur ; Cui constitutioni, si contravenerint,siquidem falsatio circa specierum pondera autmensuras commissa, Praelidi Provinciae hac de restatuendi potestas committitur: Si vero circametallorum, auri nimirum & argenti, ponderaquid patratum ; Comiti sacrarum largitionemjudicium ea de re permittebatur, d. Novell. 128.EL.fin C. desuceptor. Prapos E Arear. Stephaniad d. Novell. Perez. ad tit. C. de susceptor, n.%. E 9.Petr. Gregor. Tholosan. Syntagm. Jur. 1 .3 6 . c. 1 .n. 16. Ob eandem quoque rationem pondera & 6mensurae aeneae vel lapideae publico collocaban-tur loco,ut hoc modo fallaciae, quae circa mensu-ras committi solebant, faciliori negotio possintevitari, & si qua de justitia mensurarum oriaturcontroversia, ad illas, quae publice prostabant,possit recurri, per L. Modios 9. C. de Suscept. Ex-cell. Dn. D. Brunn. Comment. Cod. ad d. L.Modios.Quod ipsum plurimis adhuc in locis rectissime 7observatur, ubi Modii, tonnae pondera , ulnae,

& similia certum praestitutum habent modum,quorum exemplar signatur,& inpublico asserva-tur , ad quod reliqua omnia conficiantur. Dn.Mevius ad Jus Liibec P. 4. tit. 12. Artic. 1. «. 22.Idem etiam hic Francofurti quoad determina-tionem obsenvare est, Lapideae enim mensuraein curia asservantur, & si novae conficiendae sint,conferuntur eaedem cum publicis a ministro pub-lico,postea autem inustione galli, quem Senatushic in insigni gerit, notantur. Fuit porro etiam 8Romae, certum corpus sive Collegium, quodmensurarum frumenti curam habuit, juxta an-nonam urbis, cui propterea vacatio munerumerat concessa L. ab his oneribus 1 o. §■ 1 • ff-'ße Vacat.Mun. L. Mensores 26. ff. de Excusat. L. 12. §. fin.ff. de Re Militär. Et hi ipl^ mensores debebantesse fideles, prudentes, optime sibi conscii, utidescribuntur in Z. 1. inf. C. de Condit. inpubl.Horr.

jure Recessuum Imperii haec ipsa cura, quae 9circa justitiam ponderum ac mensurarum versa-tur, demandata est ab Imp. Carolo V.Principi-bus ac Statibus Imperii, illisque injunctum subpoena duarum Marcarum auri puri, Ut quilibethac de re in suo territorio peculiari sanctiones'jusmodi falsariis eat obviam, quod ipsü in Corni'