ZZ6

jDisputat. XII. Cap. VI,

Moralium distinctio, qua culpam aliam esse di-cunt juridicam aliam 'theologicam. Andr. ä Ma-tre Dei Curf. Theol. mor. tr. 13. cap. 1. punbl. 2.§. 1. n. 9. quorum illa potest adesse, etiam cumhaec cesset E. G. Commodatum si accipiat is, quifui natura est obliviosus, & id oblitus relinquateo in loco, qui furibus est expositus, hunc ad-mifisie dicunt Juridicam culpam, cessante ta-men Theologica, quippe quae ex animo aestima-ri solet. Ita Molin. de J. D ifp. 293 .n. j.infin.

43 Enimvero utut admittam istam distinctionem,recte tamen subjicit Molina, teneri nihilomi-minus obliviosum ejusmodi hominem tam inexteriori foro, quam in F. C. ad praestationemseu restitutionem damni, quod fuit inlatum.Etenim cum commodatum accipiendo obliga-ris se ad illam diligentiam , quam & LL.Civiles hic exigunt, ^amicitiae jura requirunt,ut scii, pro gratuito rei usu exactissimam prae-stet custodiam, vixerit credibile, tantum in eopraestare oblivionem, ut alterum pro beneficio

44 accepto in damno morari patiatur. Neque er-go admittendum puto, quod statuit Valer .Diff.utr.for. tit. Damnum diff. 1. n. 1. U 2. ubi dicit:L. Aquiliam in reftitutione damnorum non haberelocum in F. Anima , nifi in damnis illatis ex dolo•vel lata culpa: quod n. 1. tali exemplo decla-rat : fi quis ignem ad comburendas paleas immiserit ,(F ob debitam diligentiam non adhibitam ignis do-mum vicinam invaserit , (de quo vid. 1. 30. §.3. ss. ad L. Aquil. ) in tali casu in Conscientia ali-

4 J quem ad reftituendum non obligari SsV. Nam ma-le praesupponere videtur tale damnum esse ca-suale, cum tamen de jure, quando culpa casumpraecedit', casus ille non sit, sed factum culpo-lum maneat. Unde salva] hic Conscientia esselion potest, si ex aliquo meo facto, unde dam-num posse oriri debuissem cogitare, damnumalter senserit, quod ego nolim resarcire. Quinpotius cum justa hoc casu sit Lex Civilis , ob-ligatio inde in Conse, sua Iponte fluit, not. Co-Varruv. de matrim. p. 2. cap. 6. §. 8- n. 16. exquo & leviflitnam culpam ad necessitatem re-parationis sufficere statuit Dn. Puffend, de J.N. V G. lib. 3. cap. i.§. 6.

46 De damnis per servos vel animalia datis pro-ditae siint jure Civ. noxales actiones, quibusvel damnum restituendum, vel id quod nocuit,dedendum est noxae, t. t. ff. fi quadrup. paup.fec.£5? t. t. d. Noxal. aä. Ubi cum quaeritur, an inConse, ob tale delictum teneatur quis ad resti-tutionem ? praesupponendum est , nonnullamhic in Domino culpam adesse, qui vel servumnon severe admonuerit , vel bestiam non dili-genter custodierit. Culpa enim ubi adest, citradubium & in F. C. ad restitutionem estobliga-

47 lio. Ac de Servo quidem nullus dubito, quinob ejus factum [in Conse, quoque teneatur Do-minus indistincte, vel damnum datum resarci-re, vel noxa; eum dare. Nam cum commodumex persona servi habeat, -equum est, vitia ejusetiam eum sequi, qui commodum habet ex vir-tutibus : neque adeo aliter in Conse, haberi po-test utilitas, nisi pensato contingente inde alteridamno. Accedit, quod ipse servus naturaliterteneatur resarcire datum a se damnum. Cumergo istam obligationem ademerit a servo JusCivile, quippe quemjtotum esse alterius voluit,illamque ideo imposuerit Domino, utUitatem ex

/i A

servo alias percipienti; aequum omnino ^Conse, quoque necessarium, vel obhg ar stistam ab ipso solvi Domino, vel f esVU n0 fe'

hoc in naturalem statum restitui, ubi d a ^ .

stituendo ipse sufficiat. Vid. Molin.n. 2. in med. In Bestia idem quoque v . ese puto. Sic tamen ut adhibeatur hic d 1 jdi-quoad culpam Domini, ut haec, salte* 11 J.^ u jea, adsit, vel praesumta ad minimum, .squoniam reparatio damni longe est * a qViOlior quam lucri ulterioris acquisitio, i Q s,Dominus animalis certat. Add.Dn. P 11 * 1d. c. i.§. 6. circ. med. Neque vero etiam ysoto esse praecise necessarium, ut prius m J aJ rob damnum condemnatus suerit Dom 1 * 1te quam in Conse, obligetur: quod qum e ,casibus adierunt Moralium Dd. quorum ju-

gula : Quando nuda Domini culpa the» 1 ^ j tl C>tervenit , ad nullam hic tenetur reftituti° il( ^ itrF. five intervenerit juridica culpa fivetiot>- ^{0-tentata fit adversus eum in F. exteriori As ‘ t j clin. d. "Disp. 7. 3. n. 2. cui hanc tamenlm 1 ,^*nem addunt, fi Dominus inde locupletio?' ^itüa ratione, e. g. si meum animal dep $$segetem alienam; ubi tantum circa f eI l .^s*'quoque judicis restituere tenear in Com .

tum inde mihi lucri acceffit, quod ip* eli pabulum non debuerim praebere: $* pcten'illius, qui degit in Rep. informanda c °^ \fi‘tia quaestio sit, ( extra quam consid esä jjcef*'minem vix foret aliquando utile) utist 11 ^ eU**Jdum est, ob observantiam LL. debsta^teneri protinus ad satisfaciendum et, - u di ct 'se condemnandum novit, si vocetur **11 , e si*>um : ( modo damnum alteri datum ip* e . lfnec ei absint contra restitutionem ra* 1 ^ ah'gitimae. ) Judicialis enim conventioquod novum in conscientiam vinculo* 11cum Lex obligans jam ante litem mq 1 ® 1rit; Sed explicat illud saltem litiganti* 11 ! ^je**'explicationem antevertere sponte f* 11 . Q^tldo, probi est & Conscientiam attende* 1 *^ QgPUnde quoque dixero ferine nocivamscientiis opinionem, interpellanti deanimali dato respondendum esse:prius in judicio: ubi experti fuerimus, sA vhic etiam novo rursum, & quidem ^ . slC o^damno adficitur adversarius, fl ul Js

modis hoc pacto subjicitur,quum taI11 . ffit, ä quo restitutio petitur condem* 1 ^^ 0esse petenti. Caeterum, haec tam er * st 9> c**restitutione saltem damni velim im e ^ wCaliud sit quoad poenam, ad quam 11 Jltl l!aPest in Conscientia nexus. Si quofl 1 *^ c0ne, nec juridica nec theologica J .j t >rat , tunc, licet damnum secutum r l ^ -st ^tamen nec in consc. teneri aliq ueI ° f t ca* 1 ^,,tuendum omnino etiam assero, e * P $habeam catenis adstrictum in sth ^ ä clU ,jS j 0 -te, per quam nemini ordinarie p at ^ c ohic damnum dederit ei, cui nihil ne S®.co erat. Nam ubi nulla culpa, 1 ,

Add, Molin. Disp. 712. n. 10.

, Circa damnum is quoque ca , - r ar«£ 0 W

re civili,ut,fi res meas ä periculo 1*^

i

licet e. g. tempore incendii vicinäsjf ca u**xero, si defendendarum mearum $ Q e

fecero, nulla in foro exteriori con ^P^

Actio. /. 3. §.7. ff. de Intendis J ul