34 *

id-8

obligamur, licet jure deficiamur, juxta sententiaPauli JCti inL. 2. §. 4. verf. quanquam.ff . de aqu.kF pluv. arcend. Conf. Diana, d. Traä. 5. Re fei.37. i« j£».

Nonalienum ab hoc loco erit, de incarcerato

quassvisse, an hic si injustissime incarceratus sit,adse liberandum occidere custodem innocen-tem postit ? Et primum hic inter este puto; an in-earcerato damnum reparabile imineat aut irre-parabile : illo casu licitum non est internecionecustodis se e carcere liberare. Zo ef.Comm.ff.deCustod. & exhib. reor.infin. Si vero damnum irre-parabile, e.g. si injusta mortis sententia jam di-cta & dies supplicio destinata; tunc iterum at-tendendum, an provocatio ad superiorem salvafit an secus : illo casu provocationis remedio utidebebit; hoc casu si nullum aliud effugiendi re-medium supersit, custodem occidere licebit,quodinCustode,quiiniquitatis sententia? consci-us est, admittit Diana d.loe.Ref 4 5. n. 2. Ego veroidem ad Custodem ignarum extendendum puto,sop Quod licet durum videatur, cü delictum judicismale me condemnantis, custodem inscium nonafficiat, quicarceratumdiligenter custodiendoofficio sibi commisso saltem fungitur. Attamencuperinde sit, an judex injustus ipse me detineatan per alium, licet ignarum, id faciat, non video,fi judici tali casu resistere salva conscientia licet,quare non in ministro ipsius idem liceat. Sit hicforte immunis a scelere; scelerati tamen judicisjussa exequendo, non a culpa immunis est. Mihiitaque, cui vitae meae conservationem injungittiatura, in hunc custodem quoque jus datum cen-setur , ut si causae injustitiam antea ipsi querelan-do expositerim, & aliter non poffim, ipsum occi-do dendo me liberem. Nec aliud exigit ordinataecharitatis regula, quaeeatenus parcere alteri ju-bet, quatenus mihi non noceo. Si peccatum sub-csse dixeris , hoc non in me tanquarti occidente,sed in ipso judice, custodem in hoc periculumconjiciente erit. Conf. Dn. Lederer. de Bell.-pri-vat. I. 2. c. 11. §. 4. Harpr. ad§. item Lex. Corti, n.3,30. J. de Pubi, fudic. Menoch. Rem. i.Recuper.pojs.n. 311. Petr.Theodoric. Colleg. Crim. c.q..th.11.». p.Gutierrez./. 2. Qn. Can. 24»». 34.LFZ8.1J;1 Hucusque quid in vitam alterius quandoque li-ceat homini, jam quid in suam postit salva con-scientia, paucis videbo. Extra dubitim autem a-pud saniores omnes in confesso esse existimo ;Praeceptum illud de non occidendo, non saltemproximi vitam praestare securam, sed & vitamcuivis suam propriae dispositioni subtrahere.Quorsum & Rom.LL. latores respexere,qui licetliberum de omnibus rebus arbitrium Dominocuivis privato reliquerint, l. 21, C. Aland, ad vi-tam tamen idem extendere noluerunt,potius do-minium in membra ac vitam penitus ademerunt,L. liber homo 13 .pr.ff.ad L. Aquil. de quo elegantermore suo disserit AnnauisRobert. Rerum judicat.jx2 f i-t.12.Et quamvis naturalem in corpus sievien-di licentiam indulsisse videantur in l. 9. §. 7. ff. dePecul. non tamen ex hoc textu vel licentia legispermissionem infert, vel particula naturaliter , ju-re natur te hoc permistum esse involvit.Potius eoin d.§. 7. colliniat fGtus ; Servum licet penitus inDomini potestate sit, adeo, ut eo invito facere ni-hil possit; non tamen sic constrictum esse, ut nonnaturalibus viribus sive de facto in corpus suumfievire ipsi liceat, vel poffit: Hinc fi ita damnum

Tfifputati XI/. Cap. XI.

naturaliter sibi intulerint servi, & minot!^? o^.se effecerint, non posse Dominos inp eCl1 yjd.putatione hujus damni rationem haberf-^jpjiBocch.de Aäion. disp.%.th.y.p.m. i io> fu - ä .malum ejusmodi servum aestimarunt j ura ’ ^ Il-liquid faceret, quo magis fe rebus humtraheret. L2 3. §. 3 .ff. deMdil. Ediä. fi 11 ? Y -e$a> c 'Domini vita ipsius potestati minime lupi j 0 rividens inde est, nec in foro exteriori nec 1"eivTo^si^iciv seuPropricidium excusati° n f® n ,js

reri. Absurdi inde fuere Donatiste, fi u °

Martyrii censuerint, se ipsum interficererefert & refellit August. Haref.69. bf ■ l '. f c e~

D ei. a cap. 17, usque ad 2%. InjustitiamIeris prolixe demonstrasse non vacat,io 0libellis id factitatum esse cuivis in comP e _ ot e-Cui lubet, praeter Ethicorum scripta adm® * (0 itrit. Ames, de Gonfc. L 6. c. 13,4. <S. Dow- ä?. & U.5. Qj. Art. 5. Less. de 5. & 1 - ~

6.Molin. dej.J. traä.^.D.y. n. 1.Idnendum erit, multum hoc passu interest e >directe fui internecionem intendat: An v ptfi 5 ^

praeterintentionem & indirecto sequat ur ’ ^ j*iillud illicitum dico : Posterius aliquao"^^»conscientia meretur excusationem ; u "‘iterum separandi casiis; An certum si r >suscepto simul agenti mortem imminere-bium? Sin hoc, licite etiam in Conse-i 1 * ,quoties vel officii necessitas, vel Salu s P u 1

exigit. Ex hac ratione excusationem fne £ , cV ip 4 'Navarchae, quoties cum navem ab hostetam vident, pulveri pyrio ex mandato = * t JiO'ris ignem siibmittunt, quo ita prostmj 1 * ff'stem. Vid. P u ffend. Elem. Jurispr.l. a ‘vLess. de A. & f. d. dub. 6. n. 3 2. QuamvisNavarcha: regulariter cum hoste P erCll n t ,le tamen hostium ruinam saltem i° tc ssomne medium servandi vitam ipsi . st 1 s ,constitutus enim in inferiori parte nav^ 6 ^vis pyrius vero partem saltem fliperi°• S jistV' 1lit, salva saepius parte inferiori: Et q u . aIsl sintegrae ita immineatpericulum interi 111 ^ ^ineo, quod ex navi siiperest quadam c st c ^af*ipes siiperest, cum saepius una tabula 0^vicem sustineat: Cum ergo Navarchamandato constrictus sit, ut in extrem 3 a 0 f° tte constitutus id faciat, & hostem hoep^fei^^sternat, non vulnerata inde videbiturtia. Pari modo miles, si Principem m 1 * -edio hostium constitutum videat, f LlcC fterit, etiamsi forte probabiliter iP^A,r<Pj°dum. Less. d. Disp. 6. n. 30. Et excula^pque ille, qui in altiffimo loco constm'men prosilit, ut flagrantiffimum ac .-^i^illius loci incendium effugiat, non em eJ1 iprhoc casii, ut fe interficiat, sed fugh ,

sentissimam mortem , tale medium equo forte vitam conservare poffit-Di ^

ral. tom. 8- traä. 5. Res. 52.». r-^^lam^ciiito, si ulla lpes aliter effugiendi fiam -peat- ,persit, sed mors exinde certissima im er jti J

vero certum, ex actu siiscepto sim ^ £%C fa <ifminere mortem, eum in Cqnsci ent ^

fari posse puto. Inde omnino non 5

est Diana? sententia, quam habet •

2. Licitum esse militibus, quile 1 iatestatem perventuros este v esi" u ^

projicere , ut hostiumSi enim ea intentione f aciant, ut a