3 99

jDisputdt. XIV. Gtp. 111.

jubentis,ut sermo noster sit est, est,non, non, solideevincit. Si igitur Judici reipondeatinterrogatusetiam mistus juridice se delictum non commisis-se, & fecum in mente nihilominus certus sit, deli-

46 ctum a se commissum esse, mentitur. Omne au-tem mendacium ex natura sua peccatum est, &non potest esse nisi malum, quod vel inde patet,quia ab omnis mali autore diabolo originem tra-hit. Jo/;. 8.11.44. veritati & per consequens DEO,quia ipsissima est veritas,contrariatur,imo natu-

47 rae quasi repugnat ,• cum enim voces , inquit D.Thomas 2. 2. quast. rio. drt. 3. naturaliter sintsigna intellectuum, innaturale est & indebitum,ut aliquis voce significet id, quod non habet inmente. Vid. late hoc deducens Jol. Gibalinus Scient.

48 Canon. &Hieropol. t. i.L. 3.C. 3. tonstä. ist. Taleautem malum nullo casu bonum aut licitum fieripotest; nam quod formalster & intrinsece vitio?sum est, propter externas finis, temporis, loci,personarum ve circumstantias licitum evaderenequit,cum circumstantiae extrinsecte no possint

49 mutare intrinsecam rei naturam. Statuit equi-dem Grotius pro vita servanda mentiri licere,t/sJ. B. & P. L. 3. c. x. §. x 6. sed non sunt faciendamala,ut inde eveniant bona,rectiusque sentit Au-gustinus,necorbem,sipericlitetur,mendacio ser-vandum esse,quem locum citat & prolixe probatBrunnem. in Comm.ff. adi. 1 x .ff.de interrog. injure

5 ° fac.n.i^.stqq. Quapropter non juridice interro-gatus, aut veritatem asserat, aut plane non re-spondeat. Quod si Judex hac excusatione rejectanihilominus responsionem urgeat, superior ad-est, ad quem regressus patet. Hoc similiter in-stante rem Deo commendet, & potius veritatemaperiat,quam mentiendo peccet, maxime hoc ca-su, quo delicti Reus & nocens est, atquepeenasnon dat immeritas. Vid. quae hanc in rem scrip-sit, & ex Augustino allegavit Osiander<rd Grot.L. 3. c. 1. th. 16.

5 1 Ad torturam jam progredior. Si enim inqui-situs de delicto,quod commissum esse ex corporedelicti constat,nec per testes convinci possit ,necillud confiteatur, quorum alterutrum ad con-demnationem in Criminalibus requiritur. I.16.C.

52 depoen. & tamen indiciis sufficientibus, de quibusvid. Brunnem. Proc. Inquis, c. 8 -m. 5 .n. z.stqq.Carpz. Pr. Crim. qu. 1 zo.stqq. Lassius de J.U J.Z.'z.c. zy.dub. 17. Zanger . tr.de tortur.c. 2. grava-tus sit,ad torturam devenitur; hinc eam alii adprobationes referuntjquoniam vero tortura sal-tem ratione judicis est probationis medium,quippe cui hac in parte probandum, ego, nonni-si Partium conscientiam excussurus, eandem me?lius adLit. Contest. & Rei confessionem refero,visurus,quomodo in ea se gerere debeat inquisi-

T 3 tus. Castigandi hic statim ab initio lunt illi,quosindigitat.Z. x.§. 2,3 .ff.de quaft. Alii, inquit, pa-tientia, sive dxu-itia tormentorum ita tormentacontemnunt, ut exprimi eis veritas nullo modopossit;aliitantasunt impatientia,ut quodvis men-tiri,quam pati tormenta velint,ita fit,ut etiam va-rio modo fateantur,ut non tantum se, verum eti-

54 am alios criminentur. Hineilst robori suo con-fidunt, delictum, quod commiserunt, constanternegant & torturam sub eunt, existimantes forte,se,dum tormentorum cruciatus sustinent,poenasdebitas dedisse,justitiaeque satisfecisse , & sic abulteriori criminis confessione abstinere posse.Sed stat thesis superius posita: Judici juridice in-

terroganti est confitendum crimen,E - aee ü!e \tictanda,multo minus perferenda tortura , fi v

locum negatL qua-stionis placidae siccet» • ^que isto ex capite in conscientia securi 0’

quod torturam sustinendo p cenas deliri 0nendas luerinr;nunquam enim inpcenam

adhibetur,sed in subsidium probationis,

qui aliter convinci non poterat, confessotur. Lessus d.l. n.1^1. hanc igitur si /

ceret,tortura cessaret. „ „c? *

Contra ut hi in excesiu, cteteri indefri * pi-cant,qui adeo mollitiei suae indulgent, ut 0ora etiam'tormenta evitanda crimen m° t j-

nura contra conscientiam sibi imponant, 0 eS -men considerare deberent, ipsos vitae fu# , eCl fseDominos, sed custodes, quam cum piO 1

am servare obligantur,quoties mortem 0commeriti; videnturque eandem sibi ip' lS Ma-i'e,&mortem immeritam accersere,J si ^tum Decalogi Praeceptum. Lessus iri 1

2. c. x 1. dub. 7. n. 3 5. Sed, quid si torm e ^ jgraviora,quid tunc,an crimen morte digss sss'Sponere sibi licet? Moralistae paffiin inabeunt sententias, quas cum rationibus stdi in utramque partem allegat copim cFagundez. inDecal. t. 2. L. 8. c. 9. ipseLeiiio d, l. n. 41. affirmativam fovet,

vis infamia aut religioni, aut liberis, auri »

ex impositione ista immineat. Add.oblig.jufi. P. i.L. 4. qu. 5.». 8- Verum a

st

vi'

e« 1 '

0*'

-. 7 ^. j -- - - —

de tormentis levibus rationes tantae W |D f jnfi tlC

dentur,ut etiam quoadgravioraobtinea°j ol ii0

negativam me moveant. Nunquam ep 1 ^ "vitam adeo in sua potestate habet,ut ob l*st potes corpori dolores eam internecioni d c ^ ;ä joss ^

sit,quam semper, etiam cum occision el ^c* 1 'tertii,conservare tenetur. Evertit sast ejus DEUS solus Dominus est, inquej ur ’j,ri^statis divinae involat, & in istam sefi l * e flos 1 ' 1est, ac in Proprietarium Usuarius, v . f.rjtfrif’Dominum, qui hosti appropinquant^ 0 ^

oss-rik _

um, metuens > ne greges procul a vilss P“ t , Pstauferat, iisque damnum aliquod im equemadmodum ipsi dissentientes de P^ piri 1 ,tormentis levibus allerunt,quia duri 1 , 13 ri^natura: praeeunte docemur, bona nu°menti exponere pro conservatione b°n ■jorum,v. g. ductu natur® manu cap lir ^j,et'l'^ad ictus capitis evitandos, sieque man 1 VP l s ,lo opponimus,ut majus bonum, neI ^j t al eservemus; omnino peccatum erit ist e im

, .t . r IT11 n 01 ,<rP

servare majus bonu vitae, expolito st^

pe corpore,levibus,tormentis;cimn° sl ^

viorum tormentorum passionem vlt '^ u Jtliservaremus? Militat certe utroq; c oßC ,sDominii in vitam.Nec video qua r stst ^j s uri C { qpossit ix dissentientibus, licitum e ° e ^

men morte dignum mihi imponere ^5.Tertio alicui,quod negant Lcssi llS . ’'difjss^dgundez .d.l. n. 3. Non enim liberi« - qijo j

rr 1 . . ns^ v a V y

ejusque vel inviti eversioni totxxm ott e st, j^eriq

... ^. ----- ----- n roX ,u ‘

polium de vita mea,quam de vita p* * ^ ^

ejus voluntariam amissionem, 011111 stj — ~..~A mavis r. allste

vO'

dominio subsit. Et, quod magis n lu st J] oMjbis impositionem istam licitam non e ^ ^inde infamia Reip. aut familiae ^ cCieminus foret ludere DEUM, v ^ taE mrem & Dominum,quam vel Remp u

DEI nutu & voluntate Y e0 tst

lia

m,

quae ;

l

t

*

«i

P

P

P

§