1 2(f jDtJpUt. IX.

Idem obtinet, si quaestio incidat de observa-tione juramenti, sc. an juratum sit, tunc sidefacto constat, judex secularis ad ejus observan-tiam constringere potest istum , qui juravit.Hier. deCsvall. Spec. quast.comtn. q. 897.«. 150.Porro si quaestio incidat super possessione be-neficii Ecclesiastici; An sc. quis fuerit spolia-tus, nec ne ? quaestio haec facti est Sc super illa• cognoscit Judex secularis. Hier, de Caevall. d.

I. n. if8- Quamvis enim alias etiam in possessorio rei ecclesiastica’jurisdictio sit Episcopi.Didac. Covarruvias pr. q. 35. n. 1. verf. fi;se-mnda conclusio. Cafp. Klock. Confil. 39. n.26.attamen nec laico hac deneganda cognitio,-prasertim si causa hac,in judicio principaliincidat. Idem etiam obtinet in posseflorio Ju-ans patronatus; quamvis enim judex secularis■de hoc principaliter cognoscere nequeat, cumsit causa ecclesiastica C. fin- X. de Judic. acces-sorie tamen seu incidenter poterit, e. g. si quisin posiestione juris patronatus turbatus, velplane dejectus, & patronus hunc turbantem«ctione injuriarum coram Judice laico conve-miat, reus autem'actori jus patronatus com-petiisse neget, incidenter laicus de hoc jure,"vel potius de ejus quasi posiestione cogno-scere valebit. Hier, de Caevall. d. q. 897.

995 - ' ,

§. 11. In §. praecedenti allatum fuit , Judi-cem laicum aliquando de re spirituali inciden-ter posse cognoscere, sssuper facto Sc pofles--sione rei spiritualis controversia exorta suerit;Restat nunc proponendum , quod Jure Pro-vinciali Magdeburg- Judex laicus etiam causamspiritualem incidentem ventilare postit, si su-per facto Sc possessione rei spiritualis, E. g.Juris Patronatus , distributionis decimarumquaestio existat, prout verba praedicti Jur. pro-vincia!. in Ordinat. Processi de Ao. 1696. tap.I.

■§. 19. &20. sese habent. Ob auch wohl sonß diecausae Juris Patronatus, distributionis decima-tfum , Salariorum & Legatorum ( wenn die letz-tere Kirchen , Schulen , und Holpitalien besentlichz.uflehen; Denn ausser dem die Erörterung und Ent-scheidung der Weltlichen Obrigkeit zukömbt) vordas Consistorium gehören , so sollen doch selbige,trenn die quaestio über der blossen possestion siveretinenda, sive recuperanda .entflöhet, vor de-nen Weltlichen Gerichten ausgeübet werden. Wo-hin auch nach Inhalt der Reichs- Constitutionenund allgemeinen obseryantz die causa; usurariaepravitatis gehörig-, unerachtet in denen VabflliehenRechten ein anders versehen■ Idem Juris obti-net , si super possessorio matrimonii a,d repo-scendam uxorem super dote, bonis parapher-nalibus, aliisque calisis a matrimonio depen-dentibus 'quaestio emergat juxta jamjam alle-gat. Cap- i- §.21.

§. 12. Otrum autem laicus de possessionerei spiritualis cognoscens, de titulo possessio-nis incidenter possit cognoscere, altiorls inda-ginis est ? Nos sequenti distinctione adhibitaaffirmativam amplectinaur. Aut de titulo pos-sessionis principaliter, aut incidenter tantumdisputatur. Si principaliter, laicus hujus causaeJudex, non existit, quia quoties causa possesso-ria mixtam habet proprietatis quaestionem, nonpotest per Judicem secularerfi expediri, sed estomnino perjudicem Ecclesiasticum examinanda,

Cap. //»

Haec conclusio probatur ex eo, quod possesto'riutn istud judicium minime dici possit ternpO'rale, cum habet admixtam cognitionem juri*spiritualis. Covarruv. pr. q. Cap. 3 5.H. l.p. 468-At si incidenter in possessorio de titulo tracta-tur, tunc laicus judex esse potest , quia ob idcausa non redditur spiritualis, quod de tituloincidenter cognoscatur, ubi non plena & exa-cta tituli probatio exigitur, sed sufficit tituluscoloratus ad possessionem justificandam nechoc casu principaliter super titulo pronuncia-tur, sed solum per modum causae, ut puta con-demno te, ne Gajum in possessione sua justaturbes. Menoch. deretin.poJsess.remed.^, n.^2S-3 i.V 34. & de recup. pojsejs.rerned. 15. n. 463.

§- 13. Extra hos casus si quaestio seu causaEcclesiastica incidat in causa civili principali,laico tamdiu supersedendum, donec quaestioincidens per judicem Ecclesiasticum fuerit ter-minata. Panormir. ad C. Lator. 5. X. Qut filiiflnt legit, n. 4. Hinc Judex Ecclesiasticus potestmittere inhibitionem laico, ne durante punctoincidenti processum inchoet, vel in negotiocivili principali procedat , Sc si inflantis ter-minus labatur , antequam finiatur articulusille incidens, tunc isto casu Judex causam pot-est finire post terminum. Sigm. Scaccia de ap->peil. q. 15. ».317. Quin imo parte opponenteexceptionem causae spiritualis, processus laicipost oppositam exceptionem non valet etiamsine inhibiroria. Ain. Capyc. dec, 7! ». 3. Felic.de Oliva de Foro Eccl. p. 1. 4. 8- » 24. Ratio,cur Judex laicus non debeat procedere in ne-gotio civili principali pendente quaestione spi-rituali, ^a est, ne partes graventur laboribus& expensis coram diversis judicibus eodemtempore litigando , & ne negotium diversisprocessibus implicetur, & confusione quadamJudicii ordo perturbetur. Ideo ad evitandamcontrarietatem, quse potest esse inter senten-tiam Judicis ecclesiastici & laici, ne fortassislaicus adjudicaret hereditatem illi, quem cle-ricus pronunciaret illegitimum, sententia incausa civili suspendenda. Vivian. Rational. J.Pontis, in C. Tuain z. X. de ord. cognit. Verumhic iterum observandum est, quöd de causamatrimoniali supra §. 8- dictum; Judicem indecernenda sua inhibitione , praevia causae co-gnitione procedere debere, ne sine causa tur-basse dici possit cognitionem Judicis secularis.

K. 14. Decreto igitur lato per Judicem ec-clesiasticum super articulo spirituali , e. g.quoad matrimonii validitatem, tunc recurri-tur ad judicem causae principalis, qui debetimo cogitur in negotio civili principali here-ditatis petitione, judicare secundum finem de-cisionis articuli coram Judice ecclesiastico de-cisi C. 2. de except. in 6to. Vincent, de Fran-chis decis. 512. n. 3. quia causa successionis de-pendet a matrimonii validitate, Sc legitimitateprolis. Ideo autem debet exceptio nativitatisa judice ecclesiastico decidi , quia causa matri-monialis spectat adjudicem ecclesiasticum, &hinc etiam quaestio nativitatis tanquam de-pendens a matrimonio C. Accessorium 42. deR- J. in 6to. non solum, quando agitur iutefconjuges , Sc disputatur de validitate matri-indnii , sed etiam quando principaliter agi-tur de legitimitate filiorum. Ungepauer.

it)

w