138

jDisput. IX.Cäp. VL

competenda allegetur , & remiffio ad forumcompetens desideretur , ipsi Judici laico etiamsuper hoc puncto , an remiffio facienda sit velnon, relinquenda erit.

§.2. Sed cum de hac remissione jam supra con-/ venientibus locis actum sit, ad illos effectustranseundum , qui incidentia: causarum, uti lo-quuntur, generaliter tribui solent. Sic quantumad processum conveniunt Dd. quod super inci-dentibus eodem modo procedendum , quo su-per causa principali, si coram eodem judice cau-sa incidens cum principali tractetur. Imo lui»Clemens. Dispendiosam 2. de sudi;. n. 1 6. quia ar-ticulus incidens regulatur secundum causamprincipalem. Scacc. de Appellat, quasi. 19. conci. 6.n. ip, quod intelligendum de causa incidente,quae principali accadit', vel eandem a principa-li conditionem sortitur, e. g. si hreres agit adexecutionem rei judicata:, licet debeat proba-re se lueredem esse incidenter, tamen hic arti-culus regulari debet executive & summarie,prout negotium principale. Callr. confil. i.n.ft.L. i. Si dos incidenter tractatur ad causam ma-trimonii , in ea proceditur summarie > sicut incausa principali matrimonii , tanquam depen-dente ab eo. dement, dispendiosam 2. de Judic - &consequenter de ea cognoscitur tempore feria-rum. dement. Sape 2. de V-S. Carol. Ruin confil.164. n. 10. Fi 5. Petr. Barbosa ad L- Dotium cau-sa 1. n, 45. ff. folut.matr. Secus se habetin ar-ticulo incidente plane separato aprincipali, quihabet ex sua naturali conditione regulam , necideo , quod in aliam causam incidit, dum ex eadecisionem non habet, mutatur. Verum hoctantum'procedit, quando causa principalis estsummaria , Aiarant. deOrd. judic. p.4. H. 9.«. 42.Bartol. inL. 3 .n. S.ff.dealiment. &cib. legat, si e-nim illa ordinaria esset & non summaria, nihilo-minus tamen incidens tractatur summarie.Bartol. in £. 37.». 3 .ff.de minorib. & in Xnagant.n. quia de incidenti semper summarie co-gnoscitur, alias si plene de incidenti cognosce-, retur, fieret praejudicium judici ordinario &competenti illius incidentis. Rosacorb. Pr.forens.cdp.s^.n. 65-

§.3. Judex super causia principali pronunci-ans, tacite etiam pronunciatsuper incidente L.i , 'C.de Ord. judic. L. i.C. de Ord. cognit. Fachinaricontrov. Jur.L. 1- C. 133. Schtader conßl. 41. n.72 .pag. jCy. ne fiant superflua, C. 2. X. de pro-bat. & ne in eadem re, qua: unica sententia ter-minari potest, duplex sententia feratur , & siclites ex litibus onantut. L.^L.c.defruä.^ Iit. ex-,penfi Menoch. A. J-QjL.i.c<isi(> 7 - »• 7 - quia ejusdecisio necessario continetur in sententia defini*tiva causa? principalis. Ergo non est necessarium,super incidente quaestione expresse protvuncia-re, quia, sipronünciaretur superincidente, to-tum negotium principale terminare tui*, quod ta-men per sententiam definitivam deduci debet,non autem per interlocntoriain. E t licet judexsuper incidente expresse ptönünciet, non ta-men ab eo potest appellari de Jure Civili, quiagravamen , quod infertur extali ihterloCutoria,potestreparari iti appellatione a definitiva.Fulv,Paciart. tr. de 'probat. L. i- Cap. 58- n. 63. Exempl.G. A gitur ex testamento, excipitur de testatorisinhabilitate,quod fuerit mente captus, hic judexsi pronunciat testamentum validum, per neces-

sariam consequentiam exceptio rejicitur; si pro*nunciat testamentum invalidum, exceptio inci-dens tacite admittitur, Dauth.dc Testam. n.\ 39-p. 127. Incidens enim exceptio non opponiturprincipaliter propter se, sed ut ipsum factumprincipale, deqiioest quadlio, perimatur, Stideo satis est, super ipso principali pronuncia-ri, de quo est qutestio, & non super incidenteproposito , cum sententia debeat esse confor-mis libello & petitioni, si tamen super inciden-te causa pronuncietur, sententia tenet, dum-modo pronuncietur ad effectum pronunciandisuper ipso principali. Vivhn.Mational. J. Pontisin C. intelleximus 1. X de ord. cognit. Aug. ßerojusConfil. 34. v. 3. n. 4. ?§ 8. Aliud exemplum , quodinC.IntelleximusLX.de Ord. cognit. proponitur.Mulier agit contra maritum ex causa matrimo-nii, objicitur ei impedimentum consanguinita-tis, eo probato, Judex absolvit virum aperitio-ne mulieris , & per hanc absolutionem indirecteimplicitequepronunciat , impedimentum sub-esis, aut juridice probatum esse. Ex jam di-ctis nunc colligitur, inter duas questiones prin-cipales esse ordinem Judicii, led inter principa-lem & incidentem non este ordinem Judicii > sedper se unica sententia expediri, & quando quisvictoriam reportat in causa principali, omnia in-cidentia esse sopita. Meflo.cn. d.A.J.Qjasiby.n.5. Brunn .in C.ad tit.de Ord'm-judk.n. 11.&12.

H-4- Regula in ^.precedenti adducta non pro-cedit. I. Si articulus incidens examinatur per ali-um Judicem, ut cum articulus spiritualis inciditcoram Judice seculari,& ad curiam Ecclesiasti-cam remittitur, ut Judex Ecclesiasticus pronun-ciet super eo ; tunc pronunciatione expressa 0-pus, alias Judex secularis nesciret, quam senten-tiam deberet proferre. C. Tuam ^.X. de ord, cog .LaymannnDecretal. ad C.Intelleximus i.de Ord.cog .Castrensi adL. 1. C. de Ord.jud.n, 8. II. si incidensmovetur per modum agendi & petendi, necesseest, ut judex super incidente pronunciet expres-se. Tuschus conci. 71. L. J. n. 3 2. III. si quaestiocriminalis incidat ? ubi de alio crimine jam a-gitur, tunc de utroque pronundandum£.2.§.ff. ad L. Jul. de adult. Bartol. adL. 1. C. de ord.jud.n. 5. praesertim si diversas personas concernar-Quod si vero idem crimen eandem personamcontingat, tunc si criminaliter agatur, & de ma-jori delicto jam dum constet, incidens crimenlevius negligi solet, cum poena major absorbeatminorem. L. 24. C. de panis, & ibi Autor.

§. 5. Porro ad effectum pertinet, an sententialata super causa principali, faciat jus in inciden-te ? ubi distinguendum. Aut incidens non po-tuit aliter deduci , nisi per modum exceptionis-Gyn. inL. peremptorias 2. C. sententiam rescindi rtoripoff. & ttlnc sententia lata super principali cense-tur etiam decidere incidentem, si modo appa-reat, Judicem, quiproriunciavirsuper princi-pali, potuisse de incidente etiam cognoscere &prorturteiare principaliter , h. e. plena caus#cognitione adhibita. Bartol. & Brunn, ad L- *•C.de Ord.judic.n.fi. Covarruvias tbm,2,pr.qreeft. c/if'24. n. 8- & Oritur inde exceptio rei judicat^»quamvis Judex expresse non fecerit mentionemde exCeptioneillam reprobando, judicatum e-nim dici debet non solum, quod in sententia ex-presse legitur, sed etiam quod juris dispositioniSt prssumtionibus juris dicitur esse judicatuW >

curst