5 91

Z)iJputatio XXVI* Cap- /.

.*0

augmentum addere ipsis concejfum eft. Respon-detur dissentientibus eorumque rationes removen-tur, V in specie Schraderus notatur. JT. ii.

' Concluditur , quod quicunque privatus facultatem ex-

§- r-

D Um de facultate extruendi Molendina ingenere acturi sumus in praesenti capite,ante omnia constare debet, quinam phra-feos illius : Facultas extruendi molendina, genui-nus & verus sensus censeri debeat, ne Anda-batarum more certamen ingrediamur, & in-tellectus lectoris circa applicationem- eorum,qua; dicenda sunt, dubius atque confusus hae-reat. Cave tamen a nobis scrupulosam vocisJpfolendini, ejusque definitionis & divisionis in-vestigationem expectes : Praeterquam enim,quod alii, qui materiam de Molendinis genera-liter pertractarunt, inter eosquepraecipueHe-ringius Tr. fing. de Aiolendinis qu. z. hic nobisotium jam dum fecere; natura molendinorumita quoque omnibus nota est, ut vix deprehen-datur, qui non ipse e vestigio eorum defini-tionem aliquam sibi formare postit. Ast veroin rebus claris & apertis tempus ac chartamconsumere non convenit illis , qui de rerumdubiarum resolutione solliciti sunt. Accedit,quod sive Molendina a principio movendi inJVmd - Waffer- Roß und Hand - As üblen , sive abobjeci o , in Korn- AIalt z -Schneide -vel Sage Pap-pier- Kupffer- IValcß- Bohr - Stampf - Pulver- Lohe-Polier - Heckerling - AP'ühlen (nam & tales dan-tur) dividas, omnia, qua; de facultate extruen-di Molendina in genere dicimus , ad singulasJiasce {pecies eodem modo applicari possent,nisi ratio diversitatis ex speciali legis disposi-tione aut moribus doceri postit. Hoc tantumobservato, instrumenta illa minuscula, seu reidomesticae inservientia, qualia sunt die Pfeffer-Senfs- undCaffee -Asüblen , regulariter in censummolendinorum , de quibus nobis agendum,non venire, quippe de quibus vox: extruäionis,proprie pnvdicari nequit , nisi forsan & hacparte alicubi monopolium quis obtinuerit.

truendi molendina fibi compbare debeat. Conceffio hujus ^vel expreffa vel tacita voluntate • > ^

nim « 5

moralitatis, hoc tamen sensulegi, aut pacto , aut conditio n * nnec certum tempus vel modum f j s yjbeant, sed ex mero arbitrio b° j 0 ng*'|fdeant; ita quidem , ut licet P^ill^in*tempus intermittantur, amisso"^«men minime inferant, nisi p r ° 1 ^^accedat, nesque illa acquiesci"®’ ^aDD. communiter res mera f aCtt ß . ü c r e ’solent, v.g. aedes suas altius ex ^siones comparare, & id genus a" c jvilc sto itaque jam constat, faculta teS jiUdas este , qua; certa; legi, pacto ^ni alligantur, aut certumproscriptum habent, ita ut eo t edo juxta normam praefixam ooo (c<j pamissio earundem exinde certiv. g- haereditatem adire, ren YT «ovi tu te constituta uti, &c. vid.Gs7ur. Belli V Pacis 1 .1 . C. i . §. 4- ® »

C. 4 >§. i 5 . ibique Zieglerus & G* 0 p fDn. Praeses in not. ad Lauterba 6 ' /

ufucap. voc. Aier a facultatis.

§. z- Jam, ut dicta propius 3plicemus, utraque quidem ssewad nos pertinet, praecipue rarn< j v ei'ralis scilicet, ut quilibet facile 3sive cum Grotio cit. I. x. C. §-mora'em persona competentem adb-ndum vd agendum: sive cum * j/fur. Nat. & Gent. 1. 1 . C. i.§-qua quis aliquid legitime N cum W

s

poteff, describas, perinde estvocare licentiam, quippe q 0 * 0 jn'

potestate illa & qualitate mora k . ^

mani vocamus eandem die Ai 1 * 1

rj-jU'

vel etiam das Recht, unde cd 11 ^<\

A

in libellis de injustitia reorutOhac formula uti consueverunt-klagte solches zu thun nicht wach* jM m"

habetsf! ß’Jl

F. 2 . Majus dubium vocem : Facultas premit.

Notum quippe est, quam sollicite moraliumDoctores facultates intrinsecas ab extrinfecis, na-turales a liberis, naturales etiam alio sensu a ci-vilibus separare assucti sunt. Unde omninopraeliminariter disquirendum, sed paucis tan-tum, quodnam ex diversis hisce praedicatis sco-po nostro conveniat, nec ne. Quemadmodum•autem cuivis, etiamsi leviter solummodo do-ctrina morali imbutus sit, patere supponimus, do suscipere postit, an vero glfacultates, quas vocant liberas & naturales in- au t ftatuto alligata sit, & a ^

dazu nicht berechtiget , er habe e> ,'^,vorgenommen , unde etiaru vox 1 fjAfs'pdenominandi rationem accepi"sensus totius controversiae,q u£C fre e ^tfio^ t \ i-jectum facit,tribus verbis diss'^stifl &tfjest. Scilicet quaeritur: An eXt gplnorum ex mero cujusvis be ’ 1 f

deat, ita ut eandem quocunq l,e i el a c Jd l h

*Krj

trinsecas, item & extrinsecas, ad nos in prae- luntate Superioris dependea ^ienti plane non pertinere, ita quoad ultimam di- sius agendum erit,si modo a . ^ v -

visionem facultatum naturalium & civilium no- conceptu magis distinctu J f

tandum, priores illas, naturales scilicet, iterumduplicis esse generis. Vel enim consideramuseasdem fine omni refpeäu moralitatis , attenden-tes tantum , an vires humanae ad hoc illudvepraestandum sufficiant, an non; unde impoffi-bilia supra facultatem & vires nostras esse di-contra autem divitiis facultatum nomen

Jis/

cultarem ex legis permijftone - nUpracepto oriri

non facultas , sed obligati 0

§. 4 - Ut vero ordine a S? l ^ e s -- . fi mlegum vincula j quibus act 10 ^

rumlrriKnnnir $

iroo q

cumscribunturmethodo utemur

ut pr»'

cuntur: , . ~ fl .

impositum est, quoniam pecuniae nihil impos- hac parte liceat; deindesibile esse creditur. Haec acceptio iterum ad nos stitutum sit ,& denique q ul Ls- ^ J

tineat , distincte inveffi^fj-^et * 1 (

ad jus natura attinet - ^ eC

de moralitate disputantes non pertinet. Veldeinde facultates naturales cum conceptu quidem