/

2)e Operis Uxoris Obfequialibus,

5 Z 9

feriorem adhuc intactam hic relinquo, dumPrius excutiendum erit, an ad operas adstricta»t. Hic vero contra praedictos authores con-arium tuetur Tiraquell. denobilitat. C. 20. n.55 - ex ea ratione, quod (1) conditio credi-to ris non debeat fieri deterior propter nobilita-rem debitoris, (a) generaliter in jure uxorobligata sit ad operas praestandas, nec ullibiAperiatur excepta uxor nobilis, (3) Ad cit. L.34 - respondet, quod loquatur de liberta, cuiignitas accestit, qua? illam excusatsc. a vilibus°peris, quas liberta promiserat, nam de pro-JJiisiis operis artificialibus extraordinariis, ad^Uas alias non obligabatur, loquitur textus.Verum hic non de operis extraordinariis , sed^uas natura societatis conjugalis postulat, nobissermo est; (4) urget, quod uxor nobilis requesubdita sit marito, ac ignobilis, & sic cum utrobique eadem causa adsit, non potest non quo-que idem effectus se exserere, praesertim cum(5) nobilitas non excuset ab his, quae uxor fa-tere tenetur, quod deinde variis exemplis iliu-ftrat. Verum utraque sententia, cum non sa-hs sit definita, aliquid veri & salsi habere vide-tur, scilicet obligantur uxores indefinite ad ope-ras pnestandas, sed leges non determinant di-stincte certas operas, ad quas obligata? esse de-beant , adeoque hoc omnino judicandum elfedidetur ex conditione personarum & regionisConsuetudine. Non dubitandum est, quin opi-ficis & rustici uxor graviores labores susciperedebeat pro conditione persona? sua?, quas nonsuscipere tenetur uxor nobilis; licet illa ad operas convenientes adstricta sit. Hinc nondicitur mariti conditio fieri deterior, si uxorUobilis vilia servitia non praestat, id quod &hJarito dedecori foret, Aquando nubit nobilisPuella , secundum consuetudinem regionis se°bligaffe censetur. L. 31. §. z -ff- de Editi. Adii.

A omnis promiffio intelligitur secundum qua-sttatem personae, atque adeo non potest con-^Uerivir , si uxor non praestat ea, ad quae none st obligata. Surdus dealiment. Tit. 4. Qu. 19.n - ' 4 -

§.13. Extendunt vero Doctores hanc obliga-tJQnem ad praestandas operas etiam post mor-te m, adeo, ut etiam vidua durante retentio-nis jure, incommodum haeredum laborare de-beat , puto fila ducere, nere, fuere , texere,^aul. de Castro in L. divortio ff. sol- matr.n. 10.s^oler. deProcejf.Execut.P. 1. C. 2. C. 196.Carpz.

2. C. 25 .Des, 15. h. 3. Nam ait Carpzovius ,n °n debet mulier in domo mariti flare otiosa, tanquamt? «ncus , aut corpus mortuum, sed afluefacienda eft*d lanificia V fusum , pro depellendis otiis, qua utPlurimum inducunt luxuriem , aliaque vitia. HocVe ro deducunt exinde, quod durante jure re-ctionis alimenta necessaria ex bonis capiat,s-fcpz. cit. L. Des. x 2. & ideo per id tempus,quofsiitur ex communibus bonis , tenetur operariEredibus mariti, non aliter , atque maritosebatur. Carpz. cit. I. D. 1 5. n. 2. Coler, cit. I.Ve rum praedicti Doctores hoc ira restringunt,

V* fere non appareat, an & quas operas vi-tia proesiare haeredibus debeat, nam officialesobfequiales , quae marito ordinarie prae-stantur, non possunt amplius prostari; adar-l, firiales vero non adstringunt viduam, quo fa-decisum apud Carpz. cit. Des. 15. DasjenigeVol. Vlll. DiJ/. XXXII. Hall.

aber , so fie mit Neben,Spinnen, und dergleichen Ar-beit, binnen mehrender Zeit verfertiget, und zube-reitet , verbleibt ihr der Wittwen eigenthümlich bil-lig, und fie mag solches in die Erbschaft zu confe-riren nicht angehalten werden. Nihil ergo re-stat, quam ut asseramus, uxorem administra-tionis curam subire tenere, & sic operas ex o-bligatione ad administrationem pra?stat, sicurinegotiorum gestor, & in hunc quoque finem ra-tiones administrationis reddere debet.Carpzov.P. 2. C 2 5. Des 14.

H. 14. Evicta itaque obligatione uxorum adoperas, reliquum est, ut videamus , in cujuscommodum illas pnestare, & cui lucrum exoperis quaesitum acquirere teneatur. Nam li-cet jura fere omnia in eo conveniant, quod uxoradsumra in mutuum adjutorium ad operas te-neatur, tamen in eo discrepant, cui lucrumtale acquiratur. Vidimus in cap. antec. circa f.varia locorum reperiri statuta, secundum quaeacquaestus conjugalis, seu quod communi laborequaesitum, dividi debeat inter conjuges, quaestatuta plenius explicantur a Gari, de at qua fi.conjug. & Lauterb. de societ at. bon. conjug. Althaec nunc quidem seponamus, tantum consi-deraturi., quale jus secundum Jus communeRomanum marito in operis uxorum com-petat.

§. t;. Scilicet jam in limine hujus capitisostendimus ex natura operarum officialium,illas praestandas esse in commodum mariti, 8cderivandas ex obligatione uxoris erga maritum,quae partim tacitam quandam promiffionem demutuo adjutorio, partim etiam subjectionempro fundamento habet. Sicuti jam operae li-bertorum patronis cedunt , quod in ejus com-modum praestari debeanr, ira quoque operaeuxorum in commodum mariti cedunt, unde re-gula nata: Quicquid uxor operis obsequialibusacquirit, mariro acquirit. Et hoc ipsum com-muniter probare solent ex L. sicut. 43- pr. ff. deoper. libert. ubi JCtus ita; Skuti Patronus , ita et-iam Patroni filius, & nepos, & pronepos, qui libert anuptiis consensit, in officio mariti effie debet b.e.maritoofficiales debet operas. Hocestenim officium uxo-rum qua talium , ut viris suis inserviant, illis-que officium personale praestent, prout supra2- & 3. dictum. Quod autem per officiumin adducto, textu intelliganturoper^oj^cri/w, at-que adeo opera & officia non distinguantur, utiputat Gothosred innot. Iit. d. pater ex L. 2, C. deobfeq. Patron, prastand. ubi dicitur, quod libertaenon cogantur officium patronis pr®stare, fi vo-luntate ejus e steh t nuptae. In L. it.§. tS.deoper.libert. rursus officium Imperator vocat operas.Idem ulterius Pomponius confirmat L. 3 i.C.dedonat.intr.virum & uxorem , asserens: sed fi vir lanafuaveftinientum mulieri conse erit, quamvis id uxoriconfeftumfuerit (h. e. in usum uxoris) ET UXO-RIS CURA , tamen virieffe, nequeimpedire ,quodin ea re uxor tanquam lanipendia fuerit, viri ne-gotium procuravit, &in§. 1 .d l. dicitur, quodsi viri nomine ex lana sua vestimenta confecitvirilia, haec viri esse debeant, ut is tantum lan^pfetium uxori praestet« Quaenam vero ratio di-versitatis alia quam haec, quod quidem uxor sitin officio mariti, non vero maritus in officio u-xoris.Quascunque ergo operas uxor in commo-dum mariti exhibet, exinde marito acquirit,Yyy a ' 'sed