12 $

7)isput. P'. Cap. /.

consentiunt,quod facientem inConscientia secu-rum non praestet add. Puffend. Elem. Jurispr. V-niv. I. i .d. 13. §. 7. ubi ulterius procedit, an Ma-

10 5 gistratus talia recte possit permittere ? Permis-so autem plena facientem eximit etiam a pcenaDivina, quod in adiaphoris ,'qute sunt jure na-turali , nec praecepta, nec prohibita, extra omnescrupulum est admittendum , ast in moralibus,quat. per plenam permissionem jus facienti fir-metur, magis puto ex ipsa facti specie, causaequegravitate concurrente dijudicandum.

106 Causa htec vel 1. & quidem maxime potestconsistere in ipsa rei necessitate absoluta , haecenim ex illicito facit licitum c. 4. deR.J. in 6 to.& cum legem non habeat, ipsa facit legem. De-

J °7 cius ad /■ Qu& propter Necessitatem, ff. de R.J. J.n-deque jam illud assertum Dd- emergit, quotiesin casu aliquo duo pracepta juris natum concurrunt ,quorum utrumque servari non potefl, flandum efl for-tiori. Habent enim praecepta naturalia omninosuos gradus, unumque prae altero magis strin-

108 git. Jam vero nullus casus , nullumque negoti-um civile fere in Republ. emergere potest, quoduni simplicique principio innitatur , nec pluresrationes concurrentes habeat , ut in dubio sitanimus , in utram partem delabi potius , & cuidictamini femet applicare debeat, ideoque mul-ta in thesi injusta , quae in hypothesi licita & ju-

109 sta redduntur. Ex hoc capite jam licet virginistupratorem violentum occidere, si aliter femetlascivis ejus complexibus expedire nequeat./, r.

1 10 ff- adL. Corn. de Suar. Exinde licet filio paren-tem, qui venit ad perdendam patriam interfice-re/. 3 5. ff.de Rei. N Sumt.fun. Inde licet aggres-sorem violentum trucidare. /. 7.ff. de J. & J. §.2.Inft.adL■ Aquil. Quamvis haec siepe sint non tamjuris permittentis, quampnecipientis.

Specialior causa consistit 2. in ipsa salute Rei-

i41

f

£

i»"

XII

pubi- de qua notum , SalusReip. Suprema Lex esto.Quae etiam vocari solet publica necessitas , hacsane probata, si modo vera , quin & a regulisjuris naturalis recedere possit aliquando Prin-ceps, & licentiam quandam subditis indulgere,a 12 vel ex priori patet ratione, haec enim est illa po-tissimum ratio urgens, cur juri naturali jam ali-quid detrahatur, jam aliquid addatur. peri, ft.ff,deJ.tSj. Obligatus quippe erar legislator qui-libet, ita suL Reipubl.LLes ferre, ut statum ejusnon everteret, Salutem publicam non impedi-ret , sed periclitanti Patriae succurreret. San-derson. de Obligat■ Conscient. Pralelt. 10. §. 15-J13 Dn. Praes adpr.Instit.de J.&J- Obligatus etiamerat quivis subditus actiones fui arbitrii ad salu-tem communem promovendam temperare, necquicquam facere, ex quo publico prejudicetur,l. §- /• ff- de Peculio. Joh. Valer. de Different.X14 Utriusque Fori sub Voce Accusativo, n- 2. Indeirritantur pacta inita contra Jus publicum ; seuutilitatem publicam. /. 3 g. ff. de Paci. Inde Usu-capiones licitas este dicunt, cum publice inter-fit, ne donlinia sint in incerto pr. Inst.de Ufucap.Inde contra utilitatem singulorum licet Principixi5 privilegia concedere. I. 16.ff.de Llbus. Cedereenim debet utilitas privata publicae, & salus pu-blica, omnibus privilegiis prtejudicat & a qua-cunque dispositione vel prohibitione censeturexcepta. Dn. Brunn. adtit.C.de Cursor. pubi. Dn.Pries in Disp. de Salute pubi. Barbos, in Ax. I. 19.t. 48 . ax. 1.

Enimvero illa jura,qunrin censuram juris na-turalis'non incidunt, modum tamen ex jure ci'vili proscriptum tenent, & eapropter aprica-tis tenaciter servanda , quin pro ratione utilita-tis communis variare postit Princeps, ut subditicontra illa agendi majori polleant licentia , mi-nus dubitatur §.11. Inst. dl J. N. G. & C. I- 2-jf-de Constitut.l. yff. de Decret. abOrd.faciend.c. 8'

X de Confang. V Affin. U,ti enim vinculum Le-gum Civilium a Principe seu Majestate sola de-pendet, ita illud laxare & constringere valet,non quidem impetu quodam , animoque levi,sed ob necessitatem publicam. Schcenborn. /- 3-Polit- c. 3. Keckerm. D. 30. Curf Philos. qU-2. Qua ratione nihil amplius obstaret, quominus Testamenta etiam Solennia liceret coramduobus testibus conficere , ultra quingentos so- ^

lidos sine insinuatione valide donare, licite usum 1 -

fructum bonorum adventitiorum Patribus in-tercipere, invitos etiam cogere, utagnatis pro-ximis bona prae extraneis vendantur, Mulieresad testimonia in testamentis admittere. Suntenim hsxjura ex civili dispositione, nihilq; mo-ralitatis spirant. Multo magis quaedam lalvaconscientia aliquibus licent contra illas legumdispositiones, quae privilegium & dispositionemfavorabilem contravenientis prae se ferunt, prae-sertim accedente juramento per cap - quamvis dePabfr. in 6to. Ira valide mulier fidejubere potestcontra SCrum Vellejanum etiam pro marito, 6juratorcnunciat, ita siliusfam. jurato renuntia-re potest Macedoniano SCto, ita minor contraLies se valide mediante juramento obligare pot-est , & haec omnia ex vulgato principio /. pen.

C. de Pali.

3. Potest Licentia etiam in foro Interno fa-cientem excusare, si culpa in illo, contra quemlicet, deprehenditur. Uti enim jura ne qundem civilia delinquentibus patrocinantur , ita 0illis ob culpam suum auferatur, suum non tri-buatur , nihil continet injustitiae. Hinc lice 1perduellionis reos in partes dissecare, sagas vi-vas comburere, illos, qui in viscera sua saeviunt»culeo insutos in mare projicere , ut coelum su-perstiti & terra mortuo adimatur, Latrones ro-ta contundere , fures suspendere, & quae alia,in se alias crudelia & ipsam humanitatem exce-dentia, tamen ob culpam & erimen praecedenssunt licitisiima. Et plures quidem causae sp e 'ciales in casibus emergentibus obveniunt , ob'quas licita redduntur, quae in se prohibita ; s e ®exponentur atque dabuntur illa paffim, ubi ja^ 1propius nos accingere volumus, & demonsti' a 're licentiam contra praeceptum, Legemque nonscriptam, sed natam, quam non didicimus,gimus , accepimus , sed ex natura ipsa arripi-mus , hausimus, expressimus , ad quam non do-cti led facti, non instituti sed imbuti sumus. Enilla Neminem ludere. Cum qua conspirat jCtuS -Beneficio potius hominem affici hominis inf er 'est. /. 7. ff. de Serv. exporta. jNec alteri per ®h e "rerum iniqua debet inferri conditio , conV 3hanc inquam , damnum probamus licitum , 1)0(1quidem naturam everrendo legemque paulo i 1te dictam destruendo, sed emolliendo, &oft esldendo, quam siepe in casu speciali, ubi vide tl, jdominari, locum tamen non habeat, sed forti° rcedere teneatur.

fit

1 y

' i