De Damno Rebus ^Alienis Licite IHato Contrahendo. l
* 5 >
^dil. JEditt. in divisione hereditatis /. 3. C. Comm.utr -jud. in datione in solutum,aliisque omnibus^ontractibus onerosis, in quibus locum habetjfneficium s 2. L. dpRefc. vend. vid.Difp. Inaug., er gi Argentorati habita de Gircumfcript. Nego-^tha §.26. add. Lauterb.4rfsif.jf. de Refc. vend.
er um licentiam illam in foro poli improbant^arnplurimi, eamque permissionem saltem mi-* llS plenam dicunt, quae nunquam securam prat-at conscientiam. Dn. Praeses 'inNot.adJusEccl.pBrunnem.l. i.c.d.m. 1. §. 20. Vivius l. i.De-Cl J-i6o. «.5. Sot.de jufl. lib. 6. qu. 1. art. 1. EtidPudent eo magis, quo magis laesio illa attingitIridium pretii, prout illa sententia fatis colli-8uurLe-o. 25.14. V vj.I.adThef q.G,
Neque obstat si dixeris, laesus hic damnumntl texsua ipsius negligentia, nam non omniserr ° r statim in negligentiam culpabilem incur-Poterit enim este ignorantia & error invinci-1 ' s > cum non 'omnes rerum nostrarum pretiumP r o dignitate arbitrari postimus, sed vel pneci-3oa Uantia > vel alta lubricitate animi in rebus no-fepius caecutiamus, Multo minus quic-S l, ani facit in contrarium 1. 16. §. 3. ibi naturali-ff'de ATinor. Ex quo verbo colligere voluntNaturaliter licitum est circumvenire, ergo ni-st periculi inde imminet conscientia?, quin po-üs longe alio sensu haec vox capienda est, lcil.f r ° triero seu naturali fasto exclusa quasi omniy etlt is intentione, dololaque machinatione, add.3 t n aie r. de Diff.utr. fori voce Contrabius diff. 1. n. 1.xpare tutissime agunt contrahentes,si peritis re-111 aestimatoribus rem venalem aestimandamj ltT1 htanr, & ita de pretio conveniant, quod in3 a st^uostro nihil insolitum §->./. deEmt. & Vend.l! stuper cognito rei valore renuncienc in Ipe-j’ e Asioni enormissimae, ita enim securus erit1Cl ’ätor etiam in conscientia, neque alter de da-i n ° injuria dato conqueri potest, dum rei va-v jt erri scivit, & tamen minus pretium accepta-^ 'f r i- l.pen. C. depacl, Carpzo v.p. 2. c. 34. rf. 2,
3 3 p C st'P - 2. dec. 99.» 98. Barbos, in 1.2. C. de Re fc.fett ' n ' ^ 4 ' Quod I' hoc non procederet, seque-j Lnullum donatarium salva conscientia remj na tarn possidere posse.
c ^'■iHTransactionevideturquasiin infinitum3 s / e ‘‘ a Iassio, dum ne quidem rescissionem ex' 0 ' deR e f C ' y m dit. ibi volunt obtinere. Imo
ne
Pudern
tunc, cum 1-esto excedit quadruplum.
d e t ’ ff- adSCt. Trebellian. add. I. 1 9 .& 23. C,inde£ nSil ^- 5 ^- ^ ere i u ^' l- 6 5 ’ $• l -ff- de Cond.^ f) - de jur. & facT. ignor. Gail./. 2, obf. 70.
fatu In ^' Cent ' ^ ?¥• 3 z. Me v.p 2 .dec. 245. Ma-Potisti Controv - ca P- 2t- Quorum rationesdsi hae referuntur, i.Quia transactio ten-re stri ^^dndas lites /. 10. C. tr ansaht. quas necP t0 imperiali l. 1 6.C. eod. nec sub pra:tex-
tu
37 VeiV° Vlter repertorum instrumentorum con
n 0r re susci taste, /. 29. C. eod . 2, Quia non mi-
’ aut °fitatem transactionum,quam rerum
e 6l 1 ^arumeste, recta ratione placuit. l.to.C.
9111 Ver ° res judicatas oh enormem la?sia-
^ e ^ c ' nt s poste nullibi statutum vid.Z. 3 6.Jf.
£-sen^ Ct s C ' L'fp ecte C. de re judic. I. peremtorias
3 $ tio n P a re s ctn d- non pojfe L.l. 2. in f. C. quib. provoc.„ C ßnec 3. r\ -1 i <- . ' -
tie
n ->- Quod Iassio enormis in transactio-dub' "st?Et probari, transigitur enimsupprre1 , incerta. I.t.ff. de trM™ l - V. Diff.y,
t ratis aci. ubi neutrius
jus est liquidum, ut hinc neuter dicere postit selaesum este. add. Mev.p. 4. dec. 30. n. 7.
Interim tamen non pauci sunt, qui ob laesio- 39nem enormissimam rescissioni etiam in transa-ctione locum esse contendunt. Pinell.t» L 2. p.
1. c- 4. n. 14. x 5. id. C. de refe. vend. Giurba dec.n 8.». 5. Gammarf«. 10. Mantic. de tac.&am-big. convent. I. 20. t. 8- Cpriac. Controv. 182. n.
83. quia nimia inaequalitas in jure admodum o- 4®diosa est, nec convenit alterum alterius damnonimium locupletari, neque praesumitur donatiosgu remissio illius,quod nesciebam in actu trans-actionis mihi competere, quippe juri ignoratonunquam renunciatur. Adde quod laesio enor- 4 tmillima dolum praesumtum contineat. Andreol.controv. 214. ».7, atqui transactio dolo initanullius est roboris l. 5. C.dedol. mal . Hinc li- 42cet priqrum sententia videatur legalior, poste-rior tamen sententia aequior, & hinc in foro fa-cile assensum impetrabit. Dn.Brunnem. ad Wes.tit.de transabi, qu. 54. praesertim si laesio dimidi-43uni excedat non in quantitate parva, sed notabi-li, Andreol. controv. for ens 2 8 fi. n. 6n.seq. quicontrov. 288 .n. r, 7. feqq. argumentis contra sen-tientium satis nervose respondet. Eaque sen- 44,tencia eo magis concedenda,, quia Ddres adver-santes multum fundantur in ratione, quod laesioex transactione, quae super dubia causa initur,probari nequeat. Quid si ergo postea contin 45gat,causam fieri magis liquidam & laesio com-mode probari possit, nonne sic corruente illo-rum ratione concidet edam dispositio ? add.Carpz. p. 2. c. 34. des. Zces. adjf. tit. de transabi, n.
47. Mev.p. 8- dec. 494. Dn. Prast in Caut. contr.
S. 3- c. 7. jj. 19. 22, Ubi Responsa hujus fa-
cultatis Viadrinte elegantifflma producit. Et46haec transactionis rescissio multo magis obtinetin foro poli. Andreol. Controv. forenfn. 288-».103. qui Controv. 286. n. 104. contendit;, laesio-nem ex transactione conscientiam laedere, licetadhuc sit infra dimidium > eamque ob causamconcedit denunciationem Evangelicam. Ve- 4Irum ne hic damnum passus de laesione immodi-ca queri, & ut alter secure lucrum retinere pos-sit, utile est, renunciationem laesionis enormissi-ma; transactioni apposuisse, prout commendatD11. Praeses Caut. Contr. d. S. 3. cap. 7, §. 20.
Tertium quod ad laesiones contrahentium 48pertinet est to Cavere, h. e- sibi quam optimeprospicere contra sutura damna, quae nisi pro -testatione & cautione in tempore adhibita, ne-cessario incurrere cogerer. Subjicit enim di- 49ipositio legis alterum contrahentium saepe egre-gio damno, tantum ideo,quia sibi pacto non me-lius prospexit atque cavit, hoc ergo damnumalter in alterum convertere potest p^r cautelasjure concessas, nihilque absurdi,nihil illiciti sub-esi: in aliorum damna & perniciem sibi cavere &per cautelam suam captare utilitatem. In al- 50terius enim arbitrio est, hasce cautelas rejicere, 5 xadmittere aut plane contractum omittere, adeo-que sibi imputet,qui sibi ita voluerat cautum, li-cet in eo sit deceptus. 1 . 9. §. 3. ff. deptgn. abi. Et 5 2hoc est quodBaldus conf 339. dicit: Cauti ho-minis est sutura adlpicere, & maturis conventi-onibus prauvidere. Nec obstat, quod alter di- 5;cere velit, se non putasse hanc cautelam tantumdamnum in alterum derivare. Non enim estsapientis dicere non putaram, & legum, in qui-U L ' t>u*.