2)isp. VII. Cup. /.

que ac praescriptionis interruptionem natura"lem & civilem. Sic diem naturalem a civili di-stingui in hoc, quod ille a solis'ortu & occasu»bicvero a media nocte hora 12. incipiat, in se-quentemque noctem mediam finiat, innuit. L.More Romana. %. ff.de Feriis. Pari modo Civiliscausa sive actio differt a Criminali, quod illa Iit,cum poena pro delicto commisso imposita partilaesae conceditur; Hac vero, quando poena Fiscodefertur. Robert, lib. 4. Sentem. Jur. cap. 9. Quo-modo Civile opponatur voci Aiilitare , Eccle-fiafiicum , & similia, cum non sint hujus loci, re-ctius praetereo.

24 H. 12. Alio & quidem non multum alieno ascopo nostro signisicatu sumitur in jure vocabu-lum Civile pro eo, quod ad officium civis ali cu-jus pertinet, vel civilis moris est, indeque stu-dia institutaque civilia h. e. ad civium societa-tem, civilitatisque Statum pertinentia, quo sen-su, mores civiles, civiliterque quid fieri a Cice-rone/^. i.offic. dictum : Cum autem CivitatisStatus tuendi ratio imprimis exposcat, ne quidcontra ea, quae publicae utilitatis sint, fiat; id,quod ita factum est, Civile vocari invaluit; Quodvero contra utilitatem publicam, civilique So-cietati exitiosum foret, Incivile dictum est. Cal-vin. Lexic. sub voce Civile. Unde in L. Civile. 5.C. defurt. dicitur cfvile este, si quis a te exigit,ut rei, quam tu possides aut habuisse fateris, au-thorem seu venditorem a quo eam habes, exhi-beas : Cum si a transeunte & ignoto te emissedixeris, non conveniat volenti evitare suspicio-nem bono viro alienam; Sed si hoc sufficeret di-xisse, intervertendarum propriarum cujusquererum occasio maxima praeberetur, quod Civi-tati maxime perniciosum est. Quamobrem Civi-liter agere dicitur, qui contra nititur, simulqueluam & publicam tuetur utilitatem.

§. 13- Econtra vero Inciviliter illum agere si-ve Incivilem rem desiderare dicunt ImperatoresSeverus & Antoninus in L. Incivilem. 2. C. d. tit.qui rem mihi furto ablatam, postquam eam a fu-re emit atque furtivam agnovit, restituere dene-gat , antequam pretium a me persolutum; Cumpublice intersit, alienarum rerum intercepto-' ribus praeludi viam, qua rerum ablatarum pre-tium consequantur, & cum pecunia inde reda-cta facilius effugiant. Quo ita, si ab aliis quamnotis & spectatae fidei hominibus emere neminisit tutum, cautius quisque negotiari discat. Pa-ri ratione & ab Ulpiano Aledicorum illud Res-publicae haud dubie perniciosum factum nomi-natur Incivile , quando nonnulli illorum aegro-tantis infirmitatem consulto , sed conscientiaesuae male consulentes , protrahunt, vel pericu-lum majus per adversa medicamina inferunt,quo aegroti loculos exhauriant, & eo ampliusquid corradant. L. Si Aledicus. 3. j f. de Extraord.Crim. Paulo convenientius adhuc scopo nostro■ Celsus utitur vocula Civiliter, in l.y.ff. de Servit.ubi: Si cui simpliciter via per fundum cujus-piam cedatur vel relinquatur, in infinito (vide-licet per quamlibet ejus partem ) ire, agere li-cebit; addita limitatione hac solenni, Civilitermodo, sive ut, Brissonio reste, alii legunt, Ci-vili modo h. est cum aliquo temperamento; Pro-ut verba legis id fatis innuunt, quod scii, quae-dam in sermone tacite excipiantur,siquidem nonper villam ipsam, nec per medias vineas ire age-

re sinendus est, cum id aeque commode per al te ^ram partem facere postit, minori servientis l udi detrimento. .r ^

§. 14. Picet igitur non in totum hocsig 01 ^catu convenire videatur cum eo , qui nosti - ® 2tractationis, dum a DD. communiter civilis h*modus capitur pro benigna rei alicujus, conisimplicem verborum sensum, Interpretation 'secundum ea, quae subintelligi debent, seu qu^do quaedam tacite (benignitatis intuituJ excff^untur; In tantum tamen coincidit, quatenusille , qui non civili modo via sibi in alten 11 ,fundo concessa ex proscripto Legis cit. 9- lltltur , contra civilitatem impingere & incivst lSdici potest.

§.15. Neque hoc sensu a Civilitate diffsnU'aut certe inter cognata referenda i.Urbartd^'quo plerumque Ethicis dicitur virtus moralis^

conversatione civili, jocando modum ohfervr>n>

imo ab ipso Wendelino in Philof. Aioral.lib . I- \

19. inter species civilitatis refertur- Licetp*°prie saltem primitus lepiditatem sermonis Lbis Romae non aliorum oppidorum Urbanität® 111denotasse , quemadmodum Atticismus eleg al1 ,tiam sermonis Athenarum, tradatur in not.nebi ad Quintii. Inst. Orat. lib. 6. c.z. JCtisquoq 11 ®non inusitatum est vocabulum Urbanitatis, e °sensu,quo nos Civilitatem capimus. Sic ipse G°.thofredus adi. 5. §. 2. C. de Neceff. Serv. b<ef ei 'Inst - ex ibi allegato Baldo alserit; quandoq 1 ' 3aliquid ex Urbanitate (h. e. Civilitate) prffist 311dum esse, quod obligationis neceffitate quid^non debetur. g

§. 16. Pari modo 2. Vocabulum Humanis’quae alias dicitur virtus moralis in conversatio 112seria oblectando modum observans , indeq ll , eilla virtus , quae propria hominis erga bot^nem , ut civilitas civis est erga civem, Civilestem quandoque denotat. Quemadmodum e sllhomines in mutuum adjutorium nati sum 115 ’

& alter alteri Deus este debet, si suum offici** 1 ?facere velit, ei latistime patent fines ; ita, 1 * 11sereri alterius, levare adversam fortunam, c0li ,festere inopiae, adjuvare labores & opem fei® 2 'studere astidue , ne quem offendas, aut 1® .temere , ac parcas potius ac serves , nec quffquam in quempiam statuas temere , quod t> (ipsi nolis fieri; deinde ferre aliorum erroi® 5 ’peccatis ignoscere , recordando , te quoss 1hominem & obnoxium talibus elfe , id erit dj c ^turqu e Humanitas-, atque sic non differet a Cfi*litate. Quomodo Alexander Alacedo Legat® 5 .Corinthiis missos invitatione aliaque hu 1 * 1 ® 1 ^täte prosecutus dicitur,Senec. lib. i.deBenff c '..^Pompejus , quod tanta fuerit Humanitate , ut d*sicile dictu sit, utrum hostes magis virtu teejus pugnantem timuerint, an mansuetudn 1victi dilexerint , Ciceronis Orat, pro AlanU- ^

A Hospites in civitate Immaniter tractandos, **oneribus gravandos tradit Me v.adJusLub-u'pag. 1 iz- Quamvis in jure nostro vocab-manttas frequentius etiam pro eo fumatur?idem denotet quod aquitasfe u benignitas,videri licet ex L. 9. C. de Impuber■ & al.ffy ^Item ex L. 16. §. 1 .ff. de Compensat. Ubi debit ^

sub die vel conditione suspensum,quod ahas ^

potest adduci in compensationem juxta 1-7 ff ^compensari potest , si die« saltem Hum 4 nltgratia est adjecta, . c v

§.i7' ■