Buch 
Marcelli Malpighii ... opera omnia : figuris elegantissimis in aes incisis illustrata ...
Entstehung
Seite
27
JPEG-Download
 

De Externo Ta&us Organo .

lis illa flamma concitatur, cujus quiete, vel mavis non perturbato pe-renni placidoque motu torpet brutorum vita. Et Stoicorum dogmafuit, a principaliori animas parte septem veluti polypi brachia exten-di, a quibus exiens spiritus quinque vulgares sensus, femen insuper,& vocem promeret: satius tamen, relicta animae divisione, cerebropolypi naturam congruentius adaptare possumus, cum extremis n:r~Veis propaginibus, veluti oblongis exporrectis brachiis, externorumictus, & concussiones, quae a se longe contingunt, ex inducta titilla-tione noscere valeat, ita ut vel alteri communicare possit, vel saltemterminata in seipso nova illa motione reagendo sentiat. Pro evidenteautem, <k vehementi etiam elicienda sensatione non par efl, ut conii-milis ex aquo succedat ab objectis concussio, & motus, sed levissimusictus per longum etiam tractum deductus vehementissimum in senti-ente paries motum, quod tu ipse in mechanicis quotidie comprobas,qua tamen hominum sunt machinamenta levia, 6c valde inepta, si na-tura aquiparentur organis, & sentientis mobilitati.

Dilucidiora forsan videbuntur hac ita exposita circa tactus orga-num iis, qua anigmatice protulit Aristoteles , dum assignaturus orga-num tactus habet, talius instrumentum ejje quiddam intus in corpore abdi-tum quod potestate tale est , quale aftu est tangibile: quod quidem licet aCommentatoribus, tum Latinis, tum Arabibus pro nervo exponatur,non tamen ex eo habetur immediata configuratio, & situs organi,quod si sub carnibus locaretur, nequaquam asperis, lavibus, & simi-libus attingeretur. Immediatius videtur hoc assignatum organum cu-te simpliciter prolata, nam vel cum Galerio eam sentire arbitramur,quatenus sua temperie qualitatum omnium excessus, ut quid mediumjudicare possit; vel cum nunquam fatis laudato Gajfendo putamus ta-ctum fieri, quatenus ab externis concussa, & pressa cutis, eo quia per-petuo tensa maneat, resiliendo deturbare valeat spirituum motus incontinuis nervis $ illud occurrit, in cute rugositates, & laxitates adefle,rursus spirituum concussionem facilius &: efficacius fieri vellicatis, 6ccommotis iisdem immediate nervis, qui a cute erumpentes in promp-tu sunt. Nec alioquin acutissimus Andreas Cafalpinus in quaest. Peri-patecic. nobis sufficienter suadet, licet subtiliter incedat, tactus orga-num esse, vel cor, vel saltem carnem, quatenus similaris esi, & indecompati nervum, quia contiguus elt carnibus; nam labile valde estillud, partes esse alias spermaticas, eseteras vero sanguineas: & dubi-tari etiam potest de exquisita similaritate: accedat etiam, pluribus inpartibus sensum tactus excitari, non existente carnea, vel fibrosa sub-

stantia. , ...

An vero papillae hae in pedibus, caeteroque corporis ambitu erum-pentes sint appendices cutis eadem excitatae substantia, an verb sintnervorum extremi fines cutim perforantes, ad trutinam esiet revocan-dum : ex his tamen qux Natura molitur in ceteris sensoriis* ut io pa-pillis praecipue gustantibus observamus, valde consonum est, nerveaspotius este portiones : & si verum est illud, quod apud plerosque jac-tatur, quandoque stuporem in determinata, hacque exigua etiam par-te, oriri, & astecto nervoso insuper genere sensum etiam aboleri, pro-babile